'De VVD is niet socialistisch, maar wel sociaal'

Conservatief-liberale staatssecretaris legt het belang van vrijwilligerswerk voor gedetineerden uit

Hij staat bekend als een harde crimefighter. Voor daders geen genade. Toch investeert hij in vrijwilligerswerk voor gedetineerden. Sterker nog: volgens de Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk (NOV) is Fred Teeven, staatssecretaris voor veiligheid en justitie, een schoolvoorbeeld van hoe je vrijwilligerswerk kan aanpakken. "Ik vind het een mooi onderwerp. Maar een schoolvoorbeeld... dat heeft de organisatie bedacht, hoor", zegt Teeven die vandaag over dit onderwerp de degens kruist met kandidaat-Kamerleden van andere partijen.

U bent het niet met die term eens?
"Het is wel een eer dat ze dat zeggen. De meeste mensen zoeken dat inderdaad niet achter zo'n conservatieve liberaal. Maar op mijn beleidsterrein hebben we vrijwilligers voor slachtoffers én daders. Zo hebben we Slachtofferhulp Nederland, dat ons ministerie voor meer dan 80 procent financiert. En ik heb de afgelopen twee jaar het aantal mensen dat zich bezighoudt met slachtoffers vertienvoudigd naar twintig. Daarnaast - en daar kun je van alles van vinden - hebben we vrijwilligers in de gevangenenzorg, die met gevangenen spreken."

Waarom zegt u dat erbij: daar kun je van alles van vinden?
"Ik zou me op voorhand kunnen voorstellen dat u zegt: 'Ik had niet achter de staatssecretaris van veiligheid en justitie gezocht dat hij zulke dingen aardig vindt.' Maar dat ligt anders. Ik denk dat het zeker een rol vervult, met de inzet van vrijwilligers zijn interessante resultaten bereikt. Veel vrijwilligers ontpoppen zich als een mentor die de jongeren of volwassenen een beetje begeleidt als ze eenmaal vrijkomen.

"Ik ben niet zo van die zachte kant, maar dit valt onder de sociale kant van de VVD. De VVD heeft ook een sociaal gezicht. Wij zijn niet socialistisch, maar wel sociaal, dat is echt een groot verschil.

"Het is ook een stukje menselijkheid. Het is niet pamperen van gevangenen, daar gaat het helemaal niet om, maar als de relatie die een vrijwilliger in de gevangenis opbouwt buiten weer voortgezet kan worden, is dat winst. We hebben nu nog veel te veel recidive, mensen die terugvallen. Dat moet allemaal afgestraft worden. Maar het is ook belangrijk om recidive te voorkomen. Iedere crimineel is er één minder."

Is menselijkheid voor u ook een overweging om dit soort vrijwilligerswerk te stimuleren of dient het alleen het doel om recidive te voorkomen?
"Waren die gevangenen soms menselijk toen ze die delicten pleegden? Ik vind dat er wel iets uit moet komen."

U zegt dat het geen kwestie van geld is, maar als alle vrijwilligers er massaal de brui aan geven en u hiervoor mensen in dienst moet nemen, zou dat een heleboel geld kosten.
"Nee, want dan zou je het denk ik niet doen."

Zo belangrijk vindt u het kennelijk ook niet?
"Ik vind niet dat de overheid voor alles moet opdraaien. Ik vind het prima dat burgers dit doen uit gemeenschapszin en betrokkenheid met de samenleving. Vooral bij jeugdigden tot dertig helpt de inzet van vrijwilligers. Maar ik ben niet zo heel idealistisch. Als iets niets oplevert, dan kap ik er weer mee."

Er zijn ook ex-gedetineerden die vrijwilligerswerk doen. Regelt u voor hen speciale begeleiding?
"Ik heb geld uitgegeven om die criminelen op te laten sporen door de politie, vervolgens om ze te berechten, in de gevangenis te zetten en voor hun reïntegratie, en dan nu óók nog voor hun vrijwilligerswerk? Dat is me echt een stap te ver. Dat doen we echt niet."

Mensen met een uitkering worden ook verplicht om vrijwilligerswerk te doen. Dat zijn niet echt gemotiveerde vrijwilligers.
"Wel als je de uitkering intrekt. Moet je eens kijken hoe hard die gaan werken."

In het verkiezingsprogramma van de VVD zien we twee keer het woord 'vrijwilliger'. Bent u een voorloper binnen de partij?
"Er staat wel heel vaak het woord 'slachtoffer' in. Laat ik eerlijk zeggen dat de VVD zich profileert op zorg voor slachtoffers en minder voor daders. Wat er voor daders gebeurt, vind ik goed, want iedere dader die niet opnieuw dader wordt, scheelt weer slachtoffers."

Uw partijgenoot ministers Schippers (volksgezondheid) bezuinigt daarentegen wél op patiëntenorganisaties, die veelal bestaan uit vrijwilligers.
"Ja, maar je moet wel een onderscheid maken of je bezuinigt op de vrijwilligers die de patiënten begeleiden of op de organisaties die zeggen dat ze hen vertegenwoordigen. Bezuinig je op de bureaucratie of op de begeleiding? Nederland staat bol van de koepelorganisaties en de vertegenwoordigende lichamen. Daar zijn wij als VVD niet zo van, van dat maatschappelijke middenveld."

Waarom profileert uw partij zich niet meer op vrijwilligerswerk? Volgens de NOV bespaart het de overheid 20 miljard per jaar en u bent toch de partij die op de centjes past?
"Dat doen we ook wel. We zijn niet tegen mantelzorg. Of naastenliefde. Edith Schippers heeft laatst nog gezegd dat ramen zemen bij je moeder helemaal niet verkeerd is. Waar wij een beetje een hekel aan hebben is dat de overheid het allemaal moet betalen. Je moet keuzes maken. Ik heb bijvoorbeeld de Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) gratis gemaakt voor Scouting Nederland en voor de Stichting Kinderkampen Nederland. Dan kun je zeggen: daar lees je niks over in het VVD-programma, maar het gaat er ook om wat je als bewindslieden uiteindelijk doet."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden