De vuurbal van de raket bleef hem achtervolgen

Hij wist dat de spaceshuttle zou ontploffen. Ondanks zijn waarschuwing ging de lancering door.

Dertig jaar lang worstelde hij met zelfverwijt. Wat had hij meer kunnen doen in 1986 om de dood van zeven bemanningsleden in een bal van vuur te voorkomen? Die vraag martelde hem tot enkele maanden voor zijn overlijden.

Het was ongewoon koud in Florida toen de spaceshuttle Challenger klaarstond om voor de tiende keer rondjes te gaan draaien om de aarde. Bob Ebeling, een ondergeschikte technicus van het toeleveringsbedrijf Thiokol in Utah, zag met schrik de temperatuur tot onder het vriespunt dalen: het zou min zeven worden op 28 december 1986. Ebeling wist dat de rubberen ringen tussen de raketdelen zouden verstijven in die kou en de vlammende brandstof zou weglekken. Hij waarschuwde zijn chef, die op zijn beurt de Nasa alarmeerde. In een telefonische vergadering smeekten Ebeling en collega's om te wachten op warmer weer. Maar de ruimtevaartorganisatie hield vast aan het lanceringsplan. Waarom precies is nooit opgehelderd. Die avond zou president Reagan zijn jaarlijkse State of the Union-toespraak houden en een succesvolle ruimtevlucht stond al in zijn tekst.

Toen Ebeling met zijn dochter Leslie naar het hoofdkantoor van zijn bedrijf in Utah reed om de lancering in het verre Florida op tv te volgen, sloeg hij met zijn vuist op het dashboard. "De Challenger gaat ontploffen. Ze gaan allemaal dood." Wanhopig hoorde hij het aftellen. Toen de raket zich losmaakte van het platform en de commentator al enthousiast begon te praten, groeide Ebelings spanning. Na 73 seconden ontplofte het ruimteveer. Leslie zag haar vader trillen en toen hard huilen.

Het land was in rouw. Om de zeven doden: zes astronauten en een lerares die als eerste burgerpassagier mee mocht om de ruimtevaart menselijker te maken. Het land rouwde ook om het verlies van het nationale zelfvertrouwen.

Drie weken later, nog voordat het officiële onderzoek klaar was, benaderden Ebeling en een collega de publieke radiozender NPR. Anoniem vertelden ze wat er was gebeurd, dat het allemaal voorspelbaar te wijten was aan die stukjes rubber. "Iemand moest de waarheid vertellen", zei hij later.

Ebeling nam ontslag en wijdde zich voortaan aan eenden. Met zijn technische kennis hielp hij mee aan het herstel van een vogelreservaat dat was overstroomd. Daarvoor kreeg hij in 1990 een presidentiële onderscheiding.

Dat hielp echter niet om zijn schuldgevoel te verlichten. Maar hij hield zich stil, tot januari van dit jaar. Op zijn 89ste sprak weer met dezelfde radiojournalist aan wie hij precies dertig jaar eerder de waarheid had verteld. Opnieuw zat hij huilend aan de keukentafel omdat hij onmachtig was geweest om de bazen te overtuigen. Nu mocht zijn naam wel worden genoemd.

"Ik denk dat het een van Gods fouten was", zei de diepgelovige Ebeling. "Hij had mij niet moeten uitkiezen voor die taak. Als ik Hem weer spreek dan zal ik het vragen: Waarom ik? U koos een mislukkeling uit."

Na de uitzending overspoelde een golf van e-mails en brieven hem. Luisteraars uitten massaal hun bewondering voor zijn pogingen de ramp te voorkomen. Ook zijn chefs die zijn pleidooien destijds opzij hadden geschoven, steunden hem nu. De Nasa gaf een verklaring uit dat de ramp de organisatie heeft geleerd "om waakzaam te blijven en te luisteren naar mensen zoals Ebeling die de moed hebben om zich uit te spreken."

"Het was voor hem alsof de wereld hem alsnog goedkeuring gaf", zei zijn dochter Leslie. "Hij kon dat deel van zijn leven afsluiten."

Terwijl zijn schuldgevoel oploste, verzwakte zijn gezondheid. "Er komt een eind aan alles", zei hij vorige maand nuchter.

Robert Vernon Ebeling werd geboren op 4 september 1926 in Chicago. Hij stierf op 21 maart 2016 in Brigham City, Utah.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden