mensenrechten

'De VS keren de traditie van solidariteit de rug toe'

Beeld REUTERS

"Droevig en beangstigend", vindt Bruno Stagno Ugarte de beslissing van de Amerikaanse president Trump om geen Syrische vluchtelingen meer toe te laten. De adjunct-directeur van Human Rights Watch is even op bezoek in Nederland voor een weekend over mensenrechten dat de organisatie in samenwerking met de Balie organiseert.

"De Verenigde Staten, traditioneel een asielland, keert die traditie van solidariteit nu de rug toe. Iedereen die het nieuws heeft gevolgd, weet dat Syrische burgers worden gebombardeerd en gemarteld. Ze hebben ontzettend hard onze bescherming nodig. Dit laatste Amerikaanse decreet is een minachting van menselijkheid, een ontkenning van de realiteit."

De Verenigde Staten vingen al relatief weinig Syrische vluchtelingen op. Vorig jaar waren dat er zo'n tienduizend.

"De aantallen zijn inderdaad niet zo groot, bijvoorbeeld als je het vergelijkt met de hoeveelheid vluchtelingen die Duitsland heeft opgevangen. Laat staan als je het vergelijkt met buurlanden als Libanon, Jordanië en Turkije die zich heel solidair en veerkrachtig hebben opgesteld. Als ook andere landen het Amerikaanse voorbeeld zullen volgen, komt er nog meer gewicht op de schouders van de landen in de Syrische regio te liggen die nu al veel meer mensen opvangen dan ze eigenlijk aankunnen. Bovendien zullen er, zolang er nog geen sprake is van stabiliteit in Syrië, in de toekomst nog meer mensen op de vlucht slaan."

Bruno Stagno Ugarte,adjunct-directeur van Human Rights Watch. Beeld Pieternel Gruppen

Waar kunnen die nog naartoe vluchten?

"Het wordt steeds lastiger voor hen omdat meer en meer legale vluchtwegen worden afgesloten. Er blijven nog maar weinig opties over. Sommigen besluiten in Syrië te blijven waar de situatie echt afschuwelijk is of ze ontvluchten de oorlog met hulp van mensensmokkelaars met het risico te verdrinken of onderweg mishandeld te worden."

Verwacht u dat andere landen het voorbeeld van de VS zullen volgen?

"Dat risico bestaat, zeker nu er een paar belangrijke verkiezingen in Frankrijk, Nederland en Duitsland aankomen en demagogen en uiterst rechtse partijen aan het opkomen zijn. Toch zie ik ook wat lichtpuntjes. In Oostenrijk hebben we bij de burgemeestersverkiezing van Wenen bijvoorbeeld gezien dat een sociaaldemocratische kandidaat die ruimhartig beleid richting vluchtelingen voorstaat, heeft gewonnen van de kandidaat van de extreem-rechtse partij FPÖ. Bij de presidentsverkiezingen in datzelfde land won de onafhankelijke groene kandidaat Van der Bellen, die campagne voerde met een open opstelling richting vluchtelingen, van de FPÖ-kandidaat Hofer.

Bij de Oostenrijkse stemmers kunnen ook andere overwegingen dan alleen het vluchtelingenbeleid een rol hebben gespeeld.

"Natuurlijk, elk land heeft zijn eigen dynamiek. En ik zie ook wel dat in heel Europa extreemrechtse partijen in opkomst zijn. Toch zie ik ook een andere trend. Politici van middenpartijen die campagne voeren op basis van Europese principes en waarden als het gaat om respect voor mensenrechten, doen het beter dan politici van diezelfde partijen die niet trouw blijven aan die waarden. Dat werd bijvoorbeeld bij de regionale verkiezingen in Duitsland duidelijk. Dat zijn hoopvolle tekenen."

Betekent Trumps decreet ook het failliet van het internationale VN-vluchtelingenverdrag dat in 1951 is opgesteld en de ondertekenaars verplicht vluchtelingen te beschermen?

"De Verenigde Staten hebben dit verdrag getekend en geratificeerd. Trump heeft eerder laten doorschemeren dat hij daar vanaf wil. Maar daarvoor heeft hij wel toestemming van het Congres nodig. De Amerikaanse president heeft in elk geval nog geen concrete stappen in die richting gezet. Ook is het nog afwachten wat hij met de Amerikaanse bijdrage aan de VN-vluchtelingenorganisatie gaat doen. Als de Amerikanen hun bijdrage zouden stopzetten, zal dat een grotere financiële verplichting voor andere landen betekenen. Maar zover is het nog niet. Veel hangt af van Trumps opstelling de komende maanden. Wat gaat hij bijvoorbeeld doen met de tijdelijke stopzetting van visa aan de zeven landen die hij heeft genoemd? Gaat hij die verlengen?"

Gaat uw eigen organisatie van strategie veranderen met deze gewijzigde Amerikaanse politiek?

"We zullen rapporten blijven schrijven over mensenrechtenschendingen wereldwijd, maar we zullen tegelijkertijd proberen daarmee een breder algemener publiek dan voorheen te bereiken. Verder zal onze organisatie ook in praktische zin met deze nieuwe werkelijkheid te maken krijgen. Wij zullen ons aan de nieuwe regels moeten houden. Dat betekent bijvoorbeeld dat we voor debatten in de VS geen sprekers meer kunnen uitnodigen uit landen als Somalië, Irak of Sudan. Ook kan het nieuwe decreet invloed hebben op ons personeel dat uit de hele wereld komt. Misschien moeten sommigen van standplaats veranderen. In deze nieuwe wereld waarin mensenrechten en solidariteit worden teruggedrongen moeten we opeens over dit soort zaken nadenken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden