Klassiek & zo

De vrouw van Monteverdi

Stadsgezicht van Mantua in 1575.Beeld rv

Het voorval is van decennia terug, maar nog steeds krijg ik een naar gevoel als ik er aan terugdenk. Tijdens de studie Muziekwetenschap hadden we een muzikale analyse moeten schrijven van een bepaalde scène uit Mozarts 'Le nozze di Figaro'. 

Voor mijn gevoel had ik me - want toen al gek op deze opera - enthousiast en goed van mijn taak gekweten. Een illusie die met een enorme mokerslag de grond in werd geboord toen de professor mijn paper met de denigrerende opmerking 'Programmaboekjesstijl' op mijn bureau kwakte.

Daar zat ik met mijn goed gedrag. Geknakt. Maar ik besloot al snel dat ik die uitgespuugde opmerking als geuzentypering zou laten gelden voor mijn verdere omgang met muziek. Wetenschappelijke artikelen, met hun doorwrochte, vaak amper te doorgronden inhoud, dat was niets voor mij. En mijn eigen schrijfsels, daar had de wetenschap ook al niets aan. Enthousiasmerend wilde ik schrijven. En begrijpelijk. Ook voor niet-ingewijden, zodat ze wellicht ingewijden zouden worden.

Biografie

Ik moest aan het voorval terugdenken bij het lezen van de nieuwe Monteverdi-biografie van Silke Leopold. Leopold is een musicologe van formaat, verdiepte zich al eerder in Monteverdi en in 17de-eeuwse opera. Inmiddels is de voormalige hoogleraar met emeritaat en had ze kennelijk tijd om zich nogmaals met Monteverdi bezig te houden. Mooi moment, omdat het immers 450 jaar geleden is dat de componist uit Cremona werd geboren.

Op meeslepende wijze verhaalt Leopold over de grote Claudio. En ze stipt in een humane en niet hoogdravende stijl allerlei bijzondere details aan, die ervoor zorgen dat Monteverdi gaat leven. Is het voor het begrip van zijn muziek belangrijk om te weten dat Claudio's vrouw Claudia heette? Misschien niet, maar ik vind dit soort observaties leuk.

Claudia krijgt ongewild een belangrijke rol in het relaas, omdat ze overlijdt in september 1607. De Monteverdi's woonden en werkten toen in Mantua, in dienst van hertog Vinzenco Gonzaga. In diens Palazzo Ducale was een half jaar eerder Monteverdi's 'L' Orfeo' in première gegaan, de allereerste echte opera uit de geschiedenis. Leopold koppelt deze twee schijnbaar ongerelateerde gebeurtenissen aan elkaar om aan te tonen dat vreugde en verdriet in elkaars verlengde lagen. Je gaat er toch over nadenken. Zou Monteverdi net als Orpheus naar de onderwereld hebben willen gaan om zijn geliefde Claudia terug te halen?

Heerlijke details

Het echte verhaal is prozaïscher en Leopold vertelt het met smaak. Monteverdi bleef achter met ladingen werk en met de zorg voor twee jonge jongens. Ze haalt meerdere malen zijn zeurderige brieven over geldgebrek aan en begrijpt die. Ze toont zich empathisch als de componist dispensatie aan de hertog vraagt (maar niet krijgt) om even op adem te komen. Ze heeft het over de enorme bergen werk die hij verzet heeft, en somt nog eens alle verloren gegane composities op. En wat zijn dat er veel!

Zo nu en dan komt de wetenschapster in Leopold boven als ze het over madrigalen en versvoeten heeft, over 'lopende bassen' of chromatiek. Maar ze vertelt met evenveel genoegen dat Francesco Monteverdi een goede zanger in het koor van de San Marco in Venetië werd, waar zijn vader maestro di cappella was. En dat hij daar nog zong toen zijn vader allang dood was. Heerlijke details die me bij zullen blijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden