De vrouw op een zijspoor

Jonge vrouwen herontdekken het feminisme, zo lijkt het, ook veel actrices. Zie actrice Keira Knightley die al in september topless poseerde in het tijdschrift Interview, maar afgelopen week alsnog aan The Times liet weten wat de reden was. Knightley had ingestemd met een topless fotoshoot op voorwaarde dat er niet zou worden gefotoshopt. De actrice had in haar carrière maar al te vaak grotere borsten aangemeten gekregen en wilde zo aan vrouwen laten zien dat 'shape doesn't matter'. Terwijl de halfnaakte Keira in Interview twee maanden terug niet zoveel opzien baarde, kwamen op het interview in The Times nu wel reacties. Instemmende, maar ook kritische. Zo vroeg een columniste van The Guardian zich af of je, alles goed en wel, bij een feministisch protest toch niet beter je bloes aan kon houden.

Nu is dat laatste niet zomaar hard te maken, zie bijvoorbeeld de halfblote Dolle Mina's ooit en de graag naakte Lena Dunham nu, maar er kan ook nog even over worden doorgepraat. Volgende week haakt het Idfa in op de nieuwe feministische golf in de media met het themaprogramma 'The female gaze', een programma dat in de titel teruggrijpt naar een van de oermoeders van het denken over vrouwbeelden: Laura Mulvey. De in academische kring zeer invloedrijke Mulvey publiceerde midden jaren zeventig een baanbrekend artikel over 'the male gaze'. Daarin constateerde zij dat het kijkplezier in de Hollywoodfilm is georganiseerd langs de lijn mannelijk/actief en vrouwelijk/passief; de man is held, de vrouw is zijspoor, zeg maar; de man kijkt, de vrouw is het spektakel dat bekeken wordt. Mulvey concludeerde destijds dat het maar het beste was om Hollywoods glamourbeelden geheel overboord te gooien en films te gaan maken over echte, wél handelende vrouwen.

Dat protest tegen de dominante mannelijke blik en de roep om echte vrouwen klinkt nu als ouwe koek, maar recente cijfers laten zien dat er sinds de jaren zeventig niet eens zo heel veel veranderd is. Het Geena Davis Institute on Gender in Media (opgericht door Geena Davis ofwel Thelma in 'Thelma & Louise') presenteerde vorige maand interessante en ook vrij geestige cijfers over de bijrol van vrouwen voor en achter de camera. Onderzoek in elf landen (Nederland was er niet in betrokken, belangrijke filmlanden als VS, India, Frankrijk en Engeland wel) liet zien dat anno 2014 nog slechts 7 procent van de filmregisseurs vrouw is, slechts 20 procent van de schrijvers is vrouw en slechts 23 procent van de producenten. In de speelfilms is de positie van vrouwen niet veel sterker. Van de 5800 sprekende personages was 69 procent man, 31 procent vrouw. Slechts 23 procent van de films had een vrouw in de hoofdrol. In massa-scènes bleek slechts 17 procent van de verzamelde menigte vrouw. (Voor meer cijfers: seejane.org)

Op de documentairemarkt is beter naar de positie van filmmaaksters gekeken. Maar de kwestie van een mogelijk glazen plafond in de documentairefilm, of die van de al dan niet andere blik van vrouwelijke documentairemakers op vrouwenlevens en vrouwenlichamen, is minder onderzocht. Volgende week ter discussie dus, op het Idfa.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden