De vrijmetselarij ziet haar aanhang het hardst groeien Spirituele Toptien op www.trouw.nl

De ’oude’ spirituele bewegingen zijn geen van alle omvangrijk. Toch hebben enkele een behoorlijk stempel weten te drukken op de Nederlandse samenleving.

Cijfers zeggen weinig als het gaat om de invloed van gedachtegoed. Niettemin hier een lijstje van de ’oude’ spirituele bewegingen, die een eeuw of langer geleden in Nederland aanhang verwierven.

De Theosofische Vereniging (19de eeuw) is met ongeveer 500 leden, allen boven de 35, het kleinst.

Het Rozenkruisers Genootschap (17de eeuw) telt 2000 volwassen en 400 jeugdleden – een actieve club van wie de leden jaarlijks tien tot twintig keer bijeenkomen.

„Rozenkruiser zijn is een soort levensverhaal”, zegt secretaris D. Zelle van de hoofdzetel in Haarlem. „Het beïnvloedt je dagelijks leven.” De grote groei vindt volgens haar buiten Nederland plaats, vooral in Oost-Europa en Afrika.

Van de klassieke spirituele bewegingen is de antroposofie het diepst verankerd geraakt in Nederland. De Antroposofische Vereniging (20ste eeuw) telt 4300 leden. Daarnaast zijn er 250 biologisch-dynamische landbouwbedrijven, 90 vrije scholen, een hogeschool, een instituut voor organisatieontwikkeling, een uitgeverij, meer dan honderd artsen, 35 voorzieningen voor gehandicaptenzorg en kinder- en jeugdpsychiatrie, en drie verzorgingshuizen.

Maar de identiteit van de antroposofische instellingen is aan het vervagen. Steeds meer niet-antroposofen sturen hun kind naar de vrije school of kiezen een antroposofische huisarts. En verwacht van de gemiddelde biologisch-dynamische boer niet dat hij Rudolf Steiners theorieën over zaaischema’s en plantdagen losjes uit zijn mouw schudt.

De vrijmetselarij is de ’oude’ spirituele stroming die het hardst groeit. De Orde van vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden heeft 6000 (mannelijke) leden, verdeeld over 148 loges. Dan zijn er nog 31 gemengde loges en dertien vrouwenloges van andere orden.

Fred Butter, woordvoerder van Grootoosten-loge Eemland, spreekt van een trend. „De laatste twee jaar hebben zich bij onze loge dertien nieuwe leden aangemeld, jonge mannen van tussen de 25 en 45. Ook de andere loges groeien.” Hij brengt de opmerkelijke belangstelling in verband met de ’hele hang naar mystiek en mysterie’ in deze tijd. Ook de nieuwe openheid, ingezet met de publiciteit rond het 250-jarig bestaan van zijn orde, speelt volgens hem een rol.

„Er is inderdaad niet veel geheimzinnig meer, behalve dan het antwoord op de kernvraag, hoe je tot inzicht en wijsheid komt. Hoe je jouw plek in de wereld vindt en iets voor anderen kunt betekenen.”

Groot voordeel, vooral voor jonge mensen, is volgens hem het volstrekt ontbreken van dogma’s in de vrijmetselarij. „Vrijmetselaars zijn vrijdenkers. Eenieder gaat op zijn eigen manier op onderzoek naar wijsheid. Naar geloofsrichting wordt niet gekeken. Niet het doel is belangrijk, maar de weg: je hebt het nooit gevonden.”

Juist het ondogmatische van de vrijmetselarij is volgens Butter aantrekkelijk voor mensen die buiten de kerk zijn komen te staan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden