De vrijheid van religie in het geding? Natuurlijk

Sven Lau (links), een bekende Duitse salafist, bidt met twee van zijn volgelingen. De afgelopen jaren kreeg hij regelmatig met justitie te maken, onder meer omdat hij bezoekers van gokhallen en cafés in Wuppertal aansprak als 'sharia-politie'. Beeld HH

PvdA en VVD stemmen vandaag voor een motie die moet onderzoeken of salafistische organisaties kunnen worden verboden. Vier vragen en antwoorden over zo'n verbod.

Wat is salafisme?
Ineke Roex, antropoloog en onderzoeker naar het salafisme in Nederland: "In het kort is het een fundamentalistische stroming binnen de islam, waarin mensen willen leven zoals de salaf, de eerste generatie moslims. Er wordt nu gezegd dat al die salafistische organisaties tot doel hebben om een islamitische staat op te richten. Maar dat klopt niet. De meeste salafisten zijn met heel andere dingen bezig: met leren over de islam en hun dagelijks leven daarnaar in te richten. Over de jihad is veel discussie binnen het salafisme. De grootste bestrijders van jihadisme zitten in die salafistische beweging zelf.

"Die jihadisten denken zwart-wit: 'Het Westen is slecht, en wij zijn strijders van het goede, namelijk de islam'. Het dagelijks leven van de meeste salafisten in Nederland is echter niet zo zwart-wit."

Abou Hafs, woordvoerder van het platform Bewust Moslim: "Bij 'organisaties', waarover het in de motie gaat, denk je aan deuren die je letterlijk kunt dichttimmeren. Maar hoe ga je vaststellen wat wel of niet een salafistische organisatie is? Dat wordt gedachtenpolitiewerk."

Nourdeen Wildeman, bekeerling: "Als je zegt dat salafisten een probleem zijn omdat de jihad een onderwerp is in hun theologie, zie je over het hoofd dat dit een koranisch concept is, en dit dus ook voor veel moslims geldt die zich geen salafist noemen. Ik hoor daar ook bij. Die criminaliseer je dan. Zeg dan gewoon: Wij gaan dit hele geloof in Nederland verbieden."

Salafisten die de wet overtreden kunnen toch gewoon vervolgd worden?
Abou Hafs: "Het salafisme is op zich niet problematisch. Gedrag van mensen is problematisch. Pas als iemand grenzen van de wet overschrijdt, moet je hem aanpakken. Het is overbodig om een nieuwe wet te maken die het denken van mensen gaat beteugelen."

Paul Cliteur, rechtsfilosoof: "Daar vraagt de motie precies om: de wet toepassen die al bestaat, en onderzoeken of de salafistische organisaties kunnen worden vervolgd."

Roex: "Eigenlijk roepen PvdA en VVD hiermee op om na te gaan of er criminele activiteiten plaatsvinden. Maar dat onderzoek wordt al tien jaar gedaan door de AIVD. Ik denk dat je niet veel meer kunt doen dan wat al gebeurt."

Is een verbod op salafistische organisaties uitvoerbaar?
Wildeman: "We hebben een aantal rechten hier in Nederland: mensen moeten niet verschillend worden behandeld - ook niet op basis van hun geloof. Het zou zomaar kunnen dat dit ook voor moslims geldt. Maar door salafisten te framen als niet-religieus, en door te zeggen dat hun doel is om de democratie omver te werpen, proberen PvdA en VVD een maas in de Grondwet te zoeken. Wie is hier dan bezig onze democratie te ondermijnen?"

Roex: "Stel dat je die organisaties zou verbieden. Dan is er nog altijd internet: daar halen jihadisten hun ideeën vandaan."

Komt met zo'n verbod de godsdienstvrijheid in het geding?
Cliteur: "Natuurlijk, maar dat is niet meer dan logisch. Als er nu Azteken zouden zijn die kindoffers willen brengen, kan dat ook niet.

"Het is een goed teken dat Nederlandse politici door hebben dat democratie ook om zeep kan worden gebracht. En het is juridisch mogelijk om organisaties aan te pakken die erop uit zijn om de democratie af te schaffen. Mensen die zeggen dat godsdienstvrijheid te veel wordt ingeperkt, worden vanzelf wel tot een hogere staat van reflectie gebombardeerd. Meer aanslagen gaan hen op een gegeven moment wel meer realisme bijbrengen. Ik ben nu op een punt dat ik zeg: Er zijn wel voldoende aanslagen geweest."

Roex: "Ik denk dat het gevaar van aanslagen zo groot is dat we juist moeten samenwerken met de niet-gewelddadige salafistische organisaties. Met een verbod isoleer je hen."

Wildeman: "Dit draagt niet bij aan een oplossing, maar draagt bij aan het probleem. En dat probleem is dat er sprake is van radicaliserende jongeren. Dat hoeven we niet onder stoelen of banken te steken. Maar de As Soennah-moskee in Den Haag, die je als salafistisch kunt aanduiden, heeft zich daar enorm tegen uitgesproken. Sommige onderzoekers noemen salafisme een factor bij de radicalisering van jongeren. Maar veel onderzoekers noemen als factor het gevoel van moslimjongeren dat ze worden buitengesloten in de Nederlandse samenleving. Hoe leg je die nu nog uit dat ze geen gelijk hebben?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden