De 'vrije jongens' van het wad

LAUWERSOOG - 'Een zijn met de natuur' en genieten van de stilte, de nacht, de sterren en het kabbelende water. Dat is volgens leden van de vereniging 'Wadvaarders' de kick van het droogvallen met een zeilschip op het Wad. In alle rust en zonder iets te merken van menselijke activiteiten de nacht door te brengen.

HANS DE PRETER

Sinds zaterdagmiddag zijn de Wadvaarders in actie op Engelsmanplaat, een grote zandplaat tussen Ameland en Schiermonnikoog. Ze protesteren tegen het in hun ogen te strakke beleid voor recreatie in het Waddengebied. Daardoor is zomaar 'droogvallen' met een platbodem op een plaat in de Waddenzee niet meer mogelijk.

Vlag

Karel Helder, voorzitter van de zevenhonderd leden tellende vereniging 'Wadvaarders', en secretaris Sieb Kemme, zitten sinds zaterdag met z'n tweeen in het vogelwachtershuis op Engelsmanplaat. Ze tellen strandlopers, meeuwen en andere vogelsoorten en restaureren het vogelwachtershuis van Staatsbosbeheer. In de top van het 'gekraakte' huis op hoge palen wappert de vlag van hun vereniging. Morgen worden ze afgelost door een verse ploeg: de 'kraakactie' van het leegstaande vogelwachterhuis zal tot 4 september duren en wordt in estafette door leden van de vereniging uitgevoerd.

"Wat is er mooier dan hier in je boot op het wad de nacht door te brengen. Nergens zie je de sterren zo mooi als hier. Het zeewater licht soms wat op, dat is mooier dan vuurwerk. Als je dat met je gezin meemaakt, kun je je niets leerzamers voor je kinderen voorstellen" , vertellen lyrische wadvaarders.

Wat hen het meest raakt is de verplichting te ankeren en droog te vallen binnen de 200-meterlijn van betonde en bebakende geulen. Dan kunnen ze niet meer liggen waar ze willen en moeten ze soms in de omgeving van andere wadvaarders overnachten. En dat is voor de 'vrije jongens van het wad' maar niks. Dat ze niet meer mogen droogvallen op de Dellewal voor Terschelling zint hen ook niet: nu moeten ze hutje bij mutje met de recreanten in de jachthaven, soms tien rijen dik. Het dreigende ontslag van de meeste vuurtorenwachters op de eilanden en het vertrek van de vogelwachters op Engelsmanplaat is eveneens een bron van ergernis. De laatsten doen niet alleen wetenschappelijk waardevol werk, maar fungeren ook als gids voor wadlopers en zeilers. En ze sporen bezoekers aan om netjes met de natuur om te springen.

Voorzitter Helder vindt het volkomen overbodig om Engelsmanplaat en andere delen van de Waddenzee verder voor recreanten in te perken. "Vergelijk ons met indianen: die komen ergens en vertrekken weer zonder sporen na te laten. Dat willen de leden van onze vereniging ook: vrij en verantwoord varen op de Waddenzee, in harmonie met de natuur" , zegt hij. Hij begrijpt niet waarom wadvaarders wel worden aangepakt, maar kokkelvissers of de NAM die naar gas boort niet.

Beerenburg

Zaterdagnacht zag hij de zon op het eiland weer ondergaan en genoot hij met Kemme van de warme lenteavond op het wad. En van de Beerenburg waarschijnlijk, want het tweetal had een redelijke hoeveelheid van dit in zeevaart-kringen populaire drankje ingeslagen. "Natuurlijk moeten er maatregelen zijn om recreatie op het wad binnen de perken te houden. Dat vinden wij ook. Maar je moet niet roomser dan de paus willen zijn. Waarom mogen wij niet daar liggen waar we de rust niet verstoren?" , vraagt hij. Maar als Jan en alleman nu het genot van het droogvallen ontdekken: dan wordt het in de oostelijke Waddenzee bij Schiermonnikoog toch net zo druk als bijvoorbeeld bij Terschelling? "Nee, dat gevaar is niet zo groot. Wadvaarders met platbodems hebben een andere cultuur en mentaliteit. Wij zoeken de rust. Wij hechten niet aan comfort, fraaie jachthavens met douches en toiletten. Onze boten vereisen een andere manier van navigeren, je komt onder de modder te zitten: het blijft een select gezelschap dat dat leuk vindt. We zijn dus niet bang dat veel mensen dit barbaarse gedoe, waar wij zo dol op zijn, aantrekkelijk gaan vinden."

Volgens Helder respecteren de leden van zijn club de stilte op het Wad niet alleen, ze spannen zich in om het stil te houden in dat gebied. "Alleen: je hoeft geen hek om het wad te zetten. Je kunt het wad gerust open houden voor mensen. Misschien is er af en toe een gek die de zaak verziekt, maar dat is een gek. Als er een spookrijder is op de weg, dan sluit je toch ook niet de hele snelweg voor altijd af? Wij zijn natuurmensen, maar willen wel in de natuur kunnen blijven komen" .

Paul de Cock van de Waddenvereniging is niet ingenomen met de actie van de Wadvaarders. "Wij vinden de 200-meter regeling voor het droogvallen wel een goede zaak. Het Instituut voor Bos en Natuur (IBN) op Texel onderzoekt momenteel wat de effecten ervan zijn. Mocht blijken dat de maatregel niet nodig is, dan mag die wat ons betreft versoepeld worden."

Tegen het droogvallen van de platbodems heeft hij weinig bezwaren. "Maar ze moeten zich wel aan de regels houden. Die gelden voor alle recreanten. Nu kunnen de wadvaarders wel zeggen dat ze vrij en verantwoord varen, maar toch brengen hun activiteiten enige verstoring met zich mee" , vindt De Cock.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden