De vraag is of Feyenoord de druk aankan

EREDIVISIE | Vanavond wordt de voetbalcompetitie hervat, met Go Ahead Eagles-AZ. Wie van de traditionele topdrie wordt kampioen? De titelrace psychologisch bekeken.

Feyenoord kampioen? Een volle Coolsingel? Waarom niet? Als de competitie vanavond hervat wordt, staan de Rotterdammers vijf punten voor op Ajax en acht op PSV. De vraag is alleen: hoe gaat Feyenoord met de druk om?


Die druk is bijna nergens zo hoog als in Rotterdam, waar in 1999 voor het laatst een landstitel gevierd werd. "Het is de kunst om daar niet mee bezig te zijn", meent Kees van Wonderen, speler uit het laatste kampioenselftal van Feyenoord. "Je moet blijven doen wat je eerder hebt gedaan."


Van Wonderen ziet wel parallellen tussen de huidige situatie van Feyenoord en het kampioensjaar van FC Twente in 2010, waar hij als assistent van Steve McClaren de landstitel vierde. "Steve deed toen een beroep op Bill Beswick, een bekende sportpsycholoog. Hij gebruikte een mooie metafoor. Bill vertelde voor de groep over een marathonloper die alleen op kop lag en in de laatste kilometers om ging kijken om te zien waar zijn concurrenten bleven. Hij struikelde over zijn eigen voeten. Zijn boodschap was: focus je op jezelf en laat je niet afleiden."


Het is bekende taal voor tenniscoach Tjerk Bogtstra. Op papier ziet het er simpel uit om de druk te kunnen kanaliseren, weet hij. Maar hoe vaak heeft Bogtstra niet gezien dat een lager gerangschikte tennisser op voorsprong komt tegen een wereldtopper en dan, als dat besef er eenmaal is, de partij alsnog uit handen geeft? "In mijn vriendenkring bevinden zich diverse Feyenoorders. Sinds oktober hebben ze het al over het kampioenschap en de Coolsingel. Ik zei: Jongens, jullie denken veel te ver vooruit. Het enige waar je invloed op hebt, is het nu." Voor Feyenoord is dat het uitduel bij Roda JC, zondag.


Bogtstra ziet de komende vier maanden een cruciale rol weggelegd voor de 'ervaringsdeskundigen' bij Feyenoord. Trainer Giovanni van Bronckhorst ervoer de druk van een race om het kampioenschap als speler, net als zijn assistenten Jean-Paul van Gastel en Jan Wouters. Binnen de lijnen is er Dirk Kuijt. "In de eindfase van de competitie wordt mentaal het verschil gemaakt", stelt Bogtstra. "Dan zie je ook direct het verschil tussen een topper en 'net geen' topper. De echte toppers houden van deze druk."

Elke dag beter worden

Bogtstra pleit ook voor een verdere ontwikkeling van het team. "Alleen maar focussen op wat je eerder hebt gedaan, is niet genoeg", stelt de voormalig Davis Cup-captain. "Waarom staan Djokovic en Murray al jaren aan de top? Omdat ze elke dag bezig zijn om zich te verbeteren. Dat zal Feyenoord ook moeten doen, want ze gaan niet als enige naar de eindstreep. Bij Ajax zie je dat de bravoure terug is", meent Bogtstra. De Amsterdammers gaan komend weekend op bezoek bij PEC Zwolle.


En PSV dan, dat op acht punten achterstand staat en de competitie zaterdag hervat tegen Excelsior? Zij putten hoop uit de voor Feyenoord ongewone positie. "Feyenoord kan straks in een situatie komen die nieuw voor ze is", zei PSV-trainer Phillip Cocu vorige week tijdens het trainingskamp in Spanje. "Die psychologie kan een rol gaan spelen."


Edith Rozendaal, sportpsycholoog, reageert instemmend op de woorden van Cocu. "PSV en Ajax hebben de laatste jaren veel vaker met dit soort situaties te maken gehad", zegt zij. "Voor Feyenoord is dit een geheel nieuwe situatie. Als het misgaat, zie je vaak dat er sprake is van een concentratieprobleem."


Rozendaal maakt onderscheid tussen prestatiedoelen en resultaatdoelen. "Feyenoord heeft in de eerste seizoenshelft goed spel laten zien, omdat ze rustig konden werken aan hun prestatiedoelen, ofwel de inhoud van hun spel. Het gros van de sporters verkrampt echter bij resultaatdoelen, zoals het moeten winnen of eerste willen worden."


Rozendaal, auteur van het boek 'Sportgek', doet met individuele sporters vaak meditatie-oefeningen om de juiste focus te vinden. "Dat is voor de voetballerij misschien nog wat vaag en zweverig, maar door meditatie leer je je gedachten te sturen."


Die schakeling is ook bruikbaar in het veld. "Zodra je in het veld te veel met het resultaat bezig bent, is je aandacht weg. Het kan dan, dankzij meditatie, helpen om je gedachten weer te sturen naar het zo goed mogelijk uitvoeren van je taak."


Kan Feyenoord de druk aan? Dat is de vraag. Bogtstra betwijfelt het. "Ajax heeft een aura van positieve arrogantie. Zij stralen uit dat het toch wel goed komt, terwijl je bij Feyenoord denkt dat het nog fout kan gaan. Iemand als Kuijt kan dat overigens doorbreken. Hij heeft daarvoor de ervaring."


Van Wonderen beaamt dat. "Als Dirk en Karim (El Ahmadi, red.) binnen de groep een podium hebben, hoeven de anderen alleen maar te luisteren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden