De vraag bij de Arabisch-Europese top in Egypte is: wie heeft wie het meeste nodig?

De Egyptische president Al-Sisi en de Duitse bondskanselier Merkel troffen elkaar eerder deze maand al op de Veiligheidsconferentie in München. Zondag en maandag zijn zij ook bij de top van de EU en de Arabische Liga in Sharm el-Sheikh. Beeld Getty Images

Voor het eerst komen Arabische Liga en Europese Unie bij elkaar. Het thema? Migratie. De vraag is: wie heeft wie het meeste nodig?

Lichaamstaalvirtuozen zullen hun lol niet op kunnen, zondag en maandag, op de top van de Europese Unie met de Arabische Liga in de Egyptische badplaats Sharm al-Sheikh. Wie heeft de dikste ellebogen bij het poseren voor de groepsfoto? Wie lacht naar wie, of keert een ander juist de rug toe?

Het is de eerste keer dat Europese en Arabische regeringsleiders elkaar op het allerhoogste niveau treffen. Premier Rutte is erbij, alsmede de Duitse bondskanselier Merkel en de meeste andere EU-regeringsleiders. Maar ook iemand als de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman zal er zijn, omstreden vanwege de moord op journalist Jamal Khashoggi.

Onderonsjes

De agenda-onderwerpen zijn dusdanig breed (van ‘multilateralisme’ tot ‘de situatie in de regio’) dat er geen concrete resultaten worden verwacht. De top, die wordt voorgezeten door ‘EU-president’ Donald Tusk en de Egyptische president Abdel Fatah al-Sisi, heeft als voornaamste doel om de Europees-Arabische betrekkingen te verbeteren. In de marge zullen de leiders talloze onderonsjes hebben, onder meer over de brexit.

Het idee voor de top ontstond vorig jaar september, toen Tusk en de Oostenrijkse bondskanselier Sebastian Kurz in Cairo spraken met Sisi. Oostenrijk was dat halfjaar EU-voorzitter, en profileerde zich met stevige taal over de strijd tegen irreguliere migratie. Die vereiste volgens Wenen onder meer medewerking van de landen van herkomst en/of doorreis.

Vandaar deze top. De politieke druk is echter lang niet meer zo hoog als een half jaar geleden, toen de Duitse regering bijna viel over het Europese migratiedebat, laat staan als ruim drie jaar geleden, toen de daadwerkelijke migratiecijfers een EU-crisis veroorzaakten.

Prestige

De vraag in Sharm al-Sheikh is wie wie het meeste nodig heeft. De 22 landen tellende Arabische Liga, vooral gastheer Egypte, wint aan internationaal prestige door dit samenzijn met de ‘crème de la crème’ van de Europese politiek.

Een aantal autocratische leiders zal de top zien als legitimering van hun bewind. Dat geldt ook voor Sisi zelf. Die kan door een grondwetswijziging misschien tot 2034 aan de macht blijven. Aan de andere kant vrezen de EU-landen dat ze een eventuele volgende migratiecrisis niet kunnen bolwerken zonder hulp van de landen in ­­(Noord-)Afrika en het Midden-Oosten. Die willen daar iets voor terug. Na oorlog is armoede de belangrijkste drijfveer voor migratie naar Europa.

Onenigheid in EU

Eerder deze maand ontstond binnen de EU al onenigheid over de beoogde slotverklaring voor de top. Die repte van gezamenlijke uitdagingen op het gebied van onder meer klimaatverandering en migratie.

Hongarije maakte bezwaar tegen dat laatste onderdeel, vooral vanwege de verwijzing naar de internationale rechtspositie van migranten. Hongarije was een van de negen EU-landen die het recente VN-migratiepact van Marrakesh niet ondersteunden. Uiteindelijk lijkt er toch een unaniem gedeelde slotverklaring te komen.

Volgens analist Anthony Dworkin van de denktank European Council on Foreign Relations dreigt de EU in Egypte een modderfiguur te slaan. “In plaats van dat de Europeanen op deze top benadrukken dat de Arabische landen te maken hebben met het collectieve gewicht van het Europese blok, zal de EU misschien het tegenovergestelde bereiken”, schreef Dworkin.

Brexit in de woestijn

De Britse pers, goed met woordgrapjes en alliteraties als die is, zinspeelde op een ‘deal in the desert’. Zou premier May tijdens de top in Egypte dan eindelijk de toezeggingen van de EU krijgen die ze nodig heeft om het brexit­akkoord door haar parlement te loodsen? Een hoge EU-functionaris sloeg die hoop vrijdag de bodem in: ‘Er komt geen deal in the desert’. May heeft in de marge van de top nog wel een apart gesprek met EU-raadsvoorzitter Donald Tusk, en wellicht met andere collega-regeringsleiders. Een doorbraak zit er niet in.

Lees ook:

Europees paniekvoetbal over migratie

In september vorig jaar heerste in de EU een ware vertrouwenscrisis over het migratiebeleid, ook al waren de aantallen migranten toen al veel lager dan tijdens de crisis van 2015/2016 

Lees ook:

Geen enkel Europees land wil het voortouw nemen in het migratiebeleid

Vorig jaar juli bleek er weinig schot te zitten in de plannen voor ‘regionale ontschepingsplatforms’ en ‘gecontroleerde centra’ die een maand eerder nog de sleutelwoorden waren tijdens een nachtelijke top. Geen enkel land wil het voortouw nemen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden