De vooruitgang is gekomen

Tweehonderdduizend jaar sliep de mens op de steppe. Onder een dorre struik. In een glooiing. Vervolgens duizenden jaren in een hut. Sinds kort, heel kort - in geologisch opzicht een flits van een seconde - slapen we in een comfortabel bed, naast een badkamer met warm en koud water, een keuken met een volle koelkast en een iPhone onder handbereik.


Het waren lange eeuwen, van de nomadische oertijd tot aan Silicon Valley, van het begin van de landbouw - met het eerste graan en de eerste geit - tot aan de moderne supermarkt, maar nu hebben we de droom van onze voorouders gerealiseerd. De vooruitgang is gekomen. We leven langer en gezonder in een wereld die rijker en briljanter is dan ooit. Onze rijkdom aan voedsel is een overwinning op honger en armoede. Onze rijkdom aan kennis is een overwinning op het analfabetisme. We leven in de beste aller tijden. We leven in een utopie.


We kunnen niet geloven dat het zo goed gaat. Dagelijks worden we geteisterd door slecht nieuws. Goed nieuws is geen nieuws. Nieuws is slecht nieuws: dat is de core-business van krant en televisiejournaal. Oorlog. Een kerstmarkt in Berlijn. Oudste bank ter wereld staat op omvallen. Boko Haram ('Twee jonge meisjes plegen zelfmoordaanslag in Nigeria'). Een plofkraak in Kerkdriel. Groot en klein - van de belegering van Aleppo tot een ongeluk op de A9 ('Het verkeersportaal, waaraan matrixborden zijn bevestigd, viel op de weg, waarna twee auto's op het gevaarte botsten.'), van een moordaanslag in Ankara tot een liquidatie bij seksclub Boccaccio in Laren ('Iemand liep rustig uit de bosjes').


De Zwitserse filosoof Rolf Dobelli noemt dat 'nieuwssnacks'. We zijn verslaafd aan het nieuws. We moeten op een nieuwsdieet, of beter nog: 'Weg met het nieuws'. Lees liever een goed boek.


In dit geval, bij voorbeeld: Giovanni Boccaccio: 'Decamerone' (Tien jonge mensen ontvluchten in 1348 het door de pest getroffen Florence en trekken zich terug in een kasteel, waar ze elkaar verhalen vertellen); Orhan Pamuk: 'Istanbul' (Hoofdstuk 19: 'Verovering of val - de turkificatie van Constantinopel'). Of gewoon over Afrika. Roel van der Veen: 'Afrika'.


Het slechte nieuws geeft een verwrongen beeld van de werkelijkheid. Er is een ander verhaal dat de media zelden haalt: het grote verhaal van de vooruitgang. Onze technologische cultuur zorgt overal ter wereld voor vooruitgang. Voedsel en kennis. We waren nomaden, we waren boeren - en nu beleven we wereldwijd de overgang van de natuur naar de stad. Het is een metamorfose van ons leven.


Deze technologische cultuur vraagt om een vertaalslag, om duidelijke uitleg en sprekende details. Dat is een urgente taak van de media.


En verder: lezen, lezen, lezen. Matt Ridley: 'De rationele optimist'. Johan Norberg: 'Vooruitgang'. Steven Pinker: 'Ons betere ik - waarom de mens steeds minder geweld gebruikt'. Harry Lintsen: 'Techniek in Nederland'. En - als het mag - mijn eigen 'Wie is er bang voor de vooruitgang', waaruit deze serie voortkwam. Maar ook Robert Hughes: 'Amerika's Visioenen - het epos van de Amerikaanse kunst'. Theo de Boer en Peter Henk Steenhuis: 'Denken over dichten'. Paul Scheffer: 'De vrijheid van de grens'. En het nieuwe boek van Oek de Jong: 'Het visioen aan de binnenbaai', met een opstel over het prachtige gedicht van C.O. Jellema: 'Zeegezicht'.


Heeft iemand iets gezegd?


Nee, niemand sprak.


Dit is de laatste aflevering van 'De Vooruitgang'. Filosoof en oud-chef van Letter&Geest Jaffe Vink begon de serie in januari 2014. Een bundeling van alle afleveringen verschijnt komend voorjaar.

ZEEGEZICHT

Op de palm van jouw hand, in dat landschap


van gevormde levenslijnen, niet groter


dan een flinke waterdruppel


- terwijl zonsondergang de hele


hemel boven de eindstreep van het eiland


ginds in Turner-kleuren zet -


die babykrab, voorzichtig


van tussen de basaltblokken geraapt,


zijn onderkomen waar hij wachtte op de vloed.


Nog kleiner dan de nagel van jouw pink,


zijn grijsblauwe pantsertje nog niet verkalkt,


krabbelt hij zijwaarts over plooi en heuvel,


een onbekende wereld, verontrust


dat bodem warmte geeft.


Dan, op de rand van dat heelal, laat hij


zich zonder aarzelen terugvallen in


de veiligheid van spleten, zeezand, steen,


met achterlating van een beeld, van


haast een naam


Nu is het of wij, samen onder aan de dijk,


worden gezien, terwijl het water stijgt


en in doorschijning spiegelt hoe de hemel kleurt.


Heeft iemand iets gezegd? Nee, niemand sprak.


C.O. Jellema

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden