De volkswoede in Soedan lijkt niet te stoppen

Soedanese demonstranten verbranden autobanden tijdens anti-regeringsprotesten in Khartoum, eerder deze maand. Beeld Reuters

De opstand tegen dictator Al-Bashir gaat onverminderd door. Studenten gingen als eerste de straat op, academici doen nu mee.

Soedanezen trotseren vandaag opnieuw veiligheidstroepen. Er zijn door het hele land demonstraties gepland. Al vijf weken duurt de volksopstand tegen het bewind van president Omar Al-Bashir en het einde is nog niet in zicht. Spil in de protesten is de nieuw opgerichte Soedanese Beroepsvereniging, een overkoepelende organisatie van vakbonden voor onder anderen artsen, leraren en academici. Ook de politieke oppositie heeft zich aangesloten evenals Girifna, een unie van studentengroeperingen.

“Het leiderschap blijft echter uit veiligheidsredenen anoniem”, vertelt de Soedanees Ahmed Elzobier, Soedan-deskundige bij Amnesty International. “Als de namen en gezichten van het leiderschap bekend worden, is de kans groot dat ze worden gearresteerd en mogelijk zelfs gedood.”

Jonge arts

Hoe nietsontziend de politie is, bleek vorige week toen agenten een jonge arts doodschoten, die een gewonde demonstrant aan het helpen was. Ook stormden veiligheidstroepen een ziekenhuis binnen op zoek naar gewonde demonstranten. Daarbij schoten ze en gebruikten traangas.

“Nog nooit is er zo’n breed en langdurig verzet geweest tegen het bewind. Alle bevolkingslagen, beroepen en regio’s zijn erin vertegenwoordigd. Ook zonen en dochters van regeringsfunctionarissen lopen mee in de demonstraties”, somt Elzobier op.

In eerste instantie protesteerden ze tegen de verhoging van de brood- en benzineprijzen. Al snel veranderden de slogans in de eis tot aftreden van de dictatoriale president Al-Bashir, die al dertig jaar aan de macht is. Al-Bashir weigert toe te geven aan hun eis. De patstelling kost mensenlevens. Volgens Amnesty International zijn meer dan 40 mensen gedood en zo’n 1000 gevangen gezet.

Soedan verloor fors aan inkomsten toen driekwart van de oliebronnen in Zuid-Soedan kwam te liggen toen dat land in 2011 onafhankelijk werd. Bovendien verdwijnt door corruptie veel geld uit de schatkist. Het Internationale Monetaire Fonds en de Wereldbank kunnen niet met leningen te hulp schieten omdat Soedan op de Amerikaanse lijst staat van landen die terrorisme sponsoren.

Magere salarissen

Bij vorige protesten waren het voornamelijk studenten in de hoofdstad Khartoem die de straat opgingen tegen de slechte leefomstandigheden van de bevolking ten gevolge van een uiterst beroerde economie. Nu zijn het arbeiders met magere salarissen waarvan niet meer is rond te komen. Ook academici, mensen uit het bedrijfsleven en zelfs ambtenaren voor wie de financiële situatie iets minder nijpend is.

“Opmerkelijk is hoeveel vrouwen aan de demonstraties deelnemen. Niet alleen in Khartoem maar in alle steden. Mensen willen een beter leven maar vooral ook Al-Bashir weg hebben die beloften doet voor verbetering maar ze nooit nakomt. Ze willen bovenal vrijheid”, voegt Elzobier toe.

Hij wijst erop dat de veel beproefde etnische verdeel- en-heerstactiek van Al-Bashir niet langer werkt. De president beschuldigt altijd activisten uit Darfur van het organiseren van protesten. In de westelijke regio pakten in 2003 milities van lokale minderheden de wapens op uit protest tegen de onderdrukking door andere Soedanese bevolkingsgroepen, en die nauw verweven zijn met de regering in de hoofdstad Khartoem. “De demonstranten van nu zijn goed geïnformeerd. Zij trappen er niet meer in. De leuze die ze nu scanderen is: Het hele land is Darfur”, vertelt Elzobier.

Opmerkelijk was dat de protesten juist begonnen in een regio ten noorden van Khartoem, waar de politieke elite vandaan komt. Ook Al-Bashir komt daarvandaan. Hij heeft ook ­ingeboet aan populariteit binnen zijn eigen leger dat hem in 1989 hielp om de macht te grijpen. Er wordt dan ook driftig gespeculeerd dat een staatsgreep weleens een einde kan maken aan zijn leiderschap.

“Dat accepteren de demonstranten niet. Dat zou slechts een cosmetische verandering zijn”, aldus Elzobier. Volgens hem willen de demonstranten een overgangsregering van technocraten. “Dat is mogelijk want de anders zo verdeelde politieke oppositie praat nu met elkaar en werkt samen met anderen. Maar de toekomst blijft nog koffiedikkijken. Zeker is dat het einde nog niet in zicht is.”

Journalisten moeten het land uit

De Soedanese autoriteiten hebben de werkvergunning van drie buitenlandse journalisten ingetrokken vanwege hun berichtgeving over de protesten. Het betreft de correspondenten van het Turkse pers­bureau Anadolu, het Saudische ­televisiestation Al Arabiya en de nieuwszender Al Jazeera uit Qatar. Buitenlandse journalisten worden sporadisch toegelaten in het land.

Van de lokale media wordt de ­bevolking niet veel wijzer, wantdie worden zwaar gecensureerd. Bovendien zijn veel Soedanese journalisten opgepakt en opge­sloten. Het nieuws over de protesten komt vooral via de sociale media naar buiten. Ook al heeft de overheid ­internetverbindingen verbroken, toch lukt het organisatoren van de protesten informatie te verspreiden via Facebook, Twitter en Instagram met het gebruik van VPN-verbindingen.

Vooral videobeelden spreken voor zich voor wat betreft het brute optreden van de veiligheidstroepen.

Lees ook: 

Straatprotest in Soedan begint te lijken op een volksopstand

Demonstraties en stakingen verlammen het land al ruim een week. Wat begon als verzet tegen prijsverhogingen van brood en benzine, is uitgelopen op een protest tegen president Omar al-Bashir die al 29 jaar aan de macht is. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden