De Volksbank wil privatiseren én de menselijke maat houden; gaat dat samen?

Beeld ANP

De Volksbank, voorheen SNS Reaal, is staatseigendom sinds ze in 2013 met overheidsgeld van de ondergang werd gered. Nu denkt de bank weer aan een zelfstandige toekomst. 

Het ministerie van financiën beslist naar verwachting volgend jaar hoe de Volksbank op eigen benen kan staan, zei directievoorzitter Maurice Oostendorp tijdens de toelichting op de halfjaarcijfers van de bank. In 2013 is de bank genationaliseerd. Naast SNS horen de ASN Bank, Regiobank en BLG Wonen onder de paraplu van de Volksbank.

Privatisering ligt gevoelig in de Tweede Kamer, een meerderheid steunde in 2016 nog een motie om de Volksbank permanent in staatshanden te houden. Toenmalig minister van financiën Jeroen Dijsselbloem vond die wens niet uitvoerbaar, vanwege afspraken met de Europese Commissie.

Dit betekent dat de bank op termijn in private handen komt. In 2015 begon Financiën al met de verkoop van ABN Amro, door middel van een beursgang. De staat bezit nog 56 procent van de aandelen van ABN.

Menselijke maat

In het huidige regeerakkoord staat dat er een onderzoek komt naar de verzelfstandiging van de Volksbank. Die stap zet de bank nu, door te laten inventariseren welke mogelijkheden er zijn om te privatiseren en welke dilemma’s hierbij komen kijken. Dit onderzoek moet in het najaar klaar zijn. Daarna neemt het kabinet een besluit.

Saillant detail is dat de Volksbank de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs heeft gevraagd om de privatisering te onderzoeken. Oppositiepartijen in de Tweede Kamer hebben al vragen gesteld; PvdA-Kamerlid Henk Nijboer vindt dat Goldman Sachs 'symbool staat voor alles wat mis is met de financiële sector'.

Volgens critici valt de missie van de Volksbank – bankieren met de menselijke maat – niet te verenigen met het inhuren van Goldman Sachs. De zakenbank verkocht voor de crisis twijfelachtige hypotheken terwijl ze tegelijkertijd speculeerde op een devaluatie van de huizenmarkt. Economen zien die praktijk als een belangrijke oorzaak voor de kredietcrisis.

Geen maximale winst

Oostendorp zei zich bewust te zijn van de vragen en van de reputatie van de Amerikaanse bank. “Daar zijn de mensen van Goldman Sachs zich natuurlijk ook van bewust. Hun aanbod paste simpelweg het best bij onze adviesbehoefte.”

Een beursgang, net als bij ABN Amro, ligt het meest voor de hand. Oostendorp wilde hier zelf niet op ingaan. Wel erkende hij dat er bij een beursgang dilemma’s ontstaan vanwege de koers en de visie van de Volksbank. De bank profileert zich sinds de nationalisatie als sociaal alternatief voor de andere banken, onder meer door geen winstmaximalisatie na te streven.

De Volksbank wil daarnaast dat niet alleen de aandeelhouder, maar ook klanten en werknemers iets te zeggen hebben over haar strategie. Dit zou de prijs van het aandeel, en dus de opbrengst voor de staat, onder druk kunnen zetten. Op de kapitaalmarkt kan de bankstrategie tot vragen leiden, zei topman Oostendorp. Aan Goldman Sachs de opdracht die vragen en de antwoorden  in kaart te brengen. 

In het regeerakkoord staat dat het kabinet rekening houdt met de gewenste diversiteit van het bankenlandschap. Oftewel: aandeelhouders mogen in de toekomst niet aan de haal gaan met de Volksbank en zijn menselijke maat.

Meer klanten, minder winst

Over de eerste helft van het jaar zag de Volksbank zijn nettowinst met ruim een vijfde teruglopen tot 149 miljoen euro. Klanten sluiten tegen lage rentes langlopende hypotheken af waar de bank minder geld mee verdient. Wel voldoet de bank nog aan zijn eigen rendementsdoelstelling. De hypotheekportefeuille van de Volksbank nam toe, met 880 miljoen euro. Ook trok de bank 33.000 nieuwe klanten naar zich toe.

Lees ook:

Debat over banken: pure winst

In 2015 besloot het kabinet dat ABN Amro terug mocht naar de beurs. Hoe ze zich gedraagt als commercieel bedrijf, analyseerde economieredacteur Jan Kleinnijenhuis toen, zal met argusogen worden gevolgd. 'Want sinds de nationalisatie woedt er een debat over wat een bank eigenlijk zou moeten zijn.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden