De voetballer als weldoener

Een beetje voetballer heeft tegenwoordig een Foundation. Alleen al deze week werden er twee gelanceerd. Ex-keeper Edwin van der Sar: 'We willen iets terugdoen voor de maatschappij.'

Het is dinsdagochtend, half twaalf. In de Keizerzaal van Hotel Huis ter Duin, met uitzicht op zee, lopen obers met glazen champagne rond. Op het podium stralen Edwin en Annemarie van der Sar. Ze hebben zojuist de Edwin van der Sar Foundation gelanceerd die zich gaat inzetten voor mensen met hersenbeschadiging.

"Als voetballer kom je met veel goede doelen in aanraking", vertelt Van der Sar de aanwezigen. "Naarmate je ouder wordt, vraag je je steeds vaker af: waar wil ik zelf nou het liefst geld aan geven? Met deze foundation heb ik voor iets gekozen wat dicht bij ons staat."

Veel voetballers hoeven na hun profcarrière geen nieuwe loopbaan te beginnen. Ze verdienen zoveel geld tijdens hun carrière dat ze zich daarna met een eigen foundation volledig kunnen toeleggen op het uitgeven van hun miljoenen.

Er zijn voorbeelden te over. Ruud van Nistelrooy bouwt met zijn Foundation Friends of Ruud & Leontien kindertehuizen in ontwikkelingslanden, de Giovanni van Bronckhorst Foundation begeleidt alleenstaande moeders bij hun bevalling, de Dirk Kuyt Foundation organiseert voetbaltoernooien voor gehandicapte sporters en de Foundation Champions for Children van Clarence Seedorf legt speelveldjes aan voor kinderen in Zuid-Afrika. Deze week kwamen er weer twee nieuwe foundations bij: die van Klaas-Jan Huntelaar en Edwin van der Sar.

Voor het echtpaar Van der Sar was het dinsdag een emotionele ochtend. Annemarie werd in 2009 getroffen door een hersenbloeding. Inmiddels is ze zo goed als hersteld en wil ze met de foundation 'een verbindende factor zijn tussen alle partijen'. Dat de organisatie de naam van haar man draagt, is een bewuste keuze. "Voor Edwin gaan nu eenmaal deuren open die voor anderen gesloten blijven. Dat merken we al als hij een ziekenhuis binnenkomt. Die hulp willen we nu ook voor anderen beschikbaar stellen."

De trend dat steeds meer voetballers zich sociaal-maatschappelijk inzetten is niet verwonderlijk, stelt Toon Gerbrands, directeur algemene zaken van AZ. Hij deed een aantal jaar geleden onderzoek naar 'de voetballer van de 21ste eeuw' om een zo compleet mogelijk beeld te krijgen van de moderne voetballer en zijn behoeften. Gerbrands concludeert: "Een van de kenmerken van deze generatie is dat ze zich wil uiten. Dat zie je ook terug in hun gebruik van social media: ze delen alles met de buitenwereld, dus ook wat ze aan liefdadigheidswerk doen. Ik kom nog uit de tijd dat je geld stort en dat verder tegen niemand zegt. Ik heb Dick Advocaat en Co Adriaanse ook nooit over een eigen foundation gehoord. Maar voor deze generatie gelden andere normen. Het gaat niet om goed of fout. Het is gewoon zoals het is."

In Noordwijk spreekt Van der Sar vanaf het podium zijn gehoor toe. Ze zien nu eens geen coole doelverdediger, maar een betrokken echtgenoot, die de hand van zijn vrouw regelmatig vasthoudt wanneer de emoties haar te veel dreigen te worden. De doelman beëindigde vorig jaar augustus zijn sportieve carrière. De recette van zijn afscheidswedstrijd in een uitverkochte Arena leverde zoveel op dat er naast donaties voor Stichting Doe een Wens en Laureus Nederland nog extra geld overbleef om aan een goed doel te schenken. Dat was het eerste moment dat hij aan een eigen foundation dacht.

"Sindsdien is er van alles op ons afgekomen", vertelt hij even later in een apart zaaltje van Huis ter Duin, samen met zijn vrouw. "Wat wij hebben gedaan is mensen benaderen die dicht bij ons staan en verstand van zaken hebben. Door het voetbal heb ik gelukkig een groot netwerk. Ik kom makkelijk binnen bij clubs en ken veel mensen."

Hij noemt Piet Bon als voorbeeld, zijn vroegere clubarts bij Ajax. "Hij reageerde meteen enthousiast toen ik hem vroeg of hij ons wilde adviseren. Maar je moet ook denken aan organisaties als sportmedisch centrum Fysiomed en Sportpromotion van mijn zaakwaarnemer Rob Jansen. Wat ik doe, wil ik goed doen. In 22 jaar topvoetbal heb ik een goede naam opgebouwd. Die wil ik niet te grabbel gooien. Daarom houden we het in eerste instantie ook klein en overzichtelijk."

Het verschijnsel dat voetballers zich als nieuwe weldoeners presenteren is overgewaaid uit Engeland. Nadat de eerste voetballers in Nederland hun eigen foundations hadden opgericht volgden anderen al snel. Zo gaat dat vaker in hun beroepsgroep. Opvallend veel voetballers lezen dezelfde boeken ('De ontvoering van Heineken'), gaan naar dezelfde vakantiebestemmingen (Ibiza en Miami), bezoeken dezelfde kapper (Hanni Hanna) en consulteren dezelfde binnenhuisarchitect (Eric Kuster).

Is een eigen foundation het nieuwe statussymbool? Van der Sar denkt van niet. Volgens hem zijn de foundations eerder een logisch gevolg van de ontwikkeling dat steeds meer voetballers zich bewust zijn van hun positie in de maatschappij: "Iemand als Rio Ferdinand, met wie ik bij Manchester United voetbalde, was vroeger zelf een kansarme jongen. Het voetbal was zijn redding. Nu hij een succesvolle voetballer is van United wil hij dat succes graag delen en heeft hij zijn eigen Live the Dream Foundation voor kinderen uit achterstandswijken. Die motivatie geldt voor meer voetballers. We willen iets terugdoen voor de maatschappij."

Van der Sars voormalige werkgever Manchester United runt al sinds 1992 een eigen foundation. Daarnaast steunt bijna elke speler afzonderlijk ook nog een goed doel. Ferdinand met een stichting voor kansarme jongeren, Wayne Rooney zamelt geld in voor het tehuis van zijn invalide schoonzusje en Ryan Giggs is ambassadeur van Unicef.

Een goede zaak, stelt sponsor- en marketingadviseur Frank van den Wall Bake. Maar hij plaatst ook kanttekeningen. Zonder namen te noemen kent hij voorbeelden van voetballers die foundations mede uit praktisch oogpunt hebben opgericht, omdat ze op die manier andere liefdadigheidsorganisaties met gerust gemoed nee kunnen verkopen.

Zelf is de marketingadviseur betrokken geweest bij de oprichting van een aantal foundations van oud-voetballers. "Het gaat er niet om wie dat zijn, want ik heb dat niet voor de publiciteit gedaan", zegt hij. "Maar mijn advies luidt steevast: doe het vanuit een oprecht gevoel, niet vanuit een marketinggedachte. Ik sluit niet uit dat er voetballers zijn die door hun zaakwaarnemers worden ingefluisterd dat een foundation goed is voor hun imago. Die spelers zijn heus ook wel van goede wil, daar twijfel ik niet aan, maar ik denk dat het niet werkt op die manier. Je moet oprecht zijn."

Bij Van der Sar lijdt dat geen twijfel. Tranen vloeien rijkelijk bij de presentatie in Huis ter Duin. De hersenbloeding van zijn vrouw overschaduwde de laatste jaren van zijn loopbaan. Na de bijeenkomst neemt Van der Sar de tijd om te vertellen over zijn nieuwe leven. Hoe hij het niks doen na een week beu was, dat hij besloot een opleiding sportmanagement aan de Johan Cruyff University te volgen (een maatschappelijk project van Johan Cruijff, die met zijn foundation trendsetter was onder voetballers) en dat hij zelf het businessplan voor de evenementen van zijn foundation heeft geschreven.

Het werven van sponsors viel niet altijd mee, erkent Van der Sar ruiterlijk. "Vroeger als keeper wilden mensen altijd iets van mij. Nu zit ik in een andere positie en wil ik iets van hen. Dat is een stuk moeilijker dan simpelweg nee verkopen."

Onlangs, rond de Champions League-finale in München, kwam hij zijn voormalige teamgenoot bij Oranje Giovanni van Bronckhorst tegen. Al snel kwam het gesprek op hun eigen foundation. Van der Sar hoorde de oud-Feyenoorder uit. "Ik vroeg me bijvoorbeeld af hoe hij nou een kantoor had gevonden. Bleek dat Gio nu bij Feyenoord in het Maasgebouw zit, heel praktisch. Wij werken nu nog vanuit huis, maar het bracht mij meteen op het idee om in een later stadium bij een strategische partner in te trekken."

Plannen met de foundation heeft Van der Sar genoeg. Hij wil in elk geval dat de hulp direct bij patiënten terecht komt en denkt bijvoorbeeld aan het verdubbelen van de zwemuren tijdens hun revalidatie. "Als voetballer weet ik hoe fijn het is om te revalideren in water, als je gewichtloos kunt zijn. Dat wordt vaak niet door de ziektekostenverzekering gedekt. En als wij in de bioscoop zitten, dan komt het geluid van de film vaak loeihard binnen. Voor iemand met een hersenbeschadiging is dat heel vermoeiend. Misschien kunnen we eens met bioscopen praten of er niet speciale dagdelen voor mensen met een hersenbeschadiging kunnen worden georganiseerd. Kleine projecten waar patiënten direct baat bij hebben. Zo willen we het graag."

Waar Van der Sar zich alleen richt op mensen met een hersenbeschadiging, daar kent de donderdag gepresenteerde Klaas-Jan Huntelaar Foundation een veel breder geformuleerde doelstelling. De spits van Oranje ondersteunt allerlei projecten op het gebied van sport, jeugd, integratie en maatschappelijk ondernemen. Zijn vader zette de stichting op en beheert die ook. Ook Van der Sar is helder over zijn eigen rol: hij is beschermheer, en niet de drijvende kracht achter zijn foundation.

Toon Gerbrands: "De motieven om een foundation op te richten zijn voor iedereen verschillend. Van der Sar heeft dit meegemaakt, daar zit emotie in. De intentie is altijd goed, maar je mag ook best kritisch naar de invulling kijken." Hij noemt Johan Cruijff en Richard Krajicek als positieve voorbeelden. "Van hen is bekend dat ze na de opening van een speelveldje zelf nog eens langsgaan om te kijken hoe het wordt gebruikt. Ze hebben de mentaliteit van een echte topsporter: wat ze doen, doen ze goed."

Het is precies de reden dat Van der Sar kleinschalig wil beginnen. "De Cruyff Foundation was ook niet meteen zo groot als hij nu is", reageert hij. "En ik was ook niet meteen een topkeeper bij Manchester United. Je moet dingen de kans geven om te groeien."

Marketingdeskundige Van den Wall Bake twijfelt er in elk geval geen seconde aan dat de foundation van Van der Sar een succes wordt: "Door alles wat Edwin met zijn vrouw heeft meegemaakt, gaat het helpen van mensen met een hersenbeschadiging hem ook daadwerkelijk aan het hart. Dat is waar het om gaat als je je naam aan een goed doel verbindt. Een foundation oprichten is niet zomaar iets. Dat doe je niet met je hoofd. Dat werkt alleen als je het met je hart doet. Dan ben je ook echt geloofwaardig."

Scheidsrechters, voetballers en golfers: allemaal een eigen stichting
Niet alleen voetballers doen aan liefdadigheid, ook scheidsrechter Serdar Gözübüyük beheert een eigen foundation: Sport-Connection-Us. Hij is de eerste arbiter van Turkse komaf die is doorgebroken in het betaald voetbal. Met zijn verhaal wil hij 'inspireren, activeren en motiveren'. Gözübüyük is overigens niet de eerste scheidsrechter met een foundation. In 2006 werd de John Blankenstein Foundation opgericht. De overleden Haagse arbiter was een voorvechter van homo-emancipatie. Zijn foundation voert campagne om de sociale acceptatie van homo's in de sport te verbeteren. Een andere bekende foundation is die van Mihai Nesu. De verdediger van FC Utrecht kwam in een rolstoel terecht nadat hij tijdens de training verkeerd terecht was gekomen. Hij zamelt geld in voor gehandicapte kinderen in zijn geboorteland Roemenië. Het meeste geld zit in de Tiger Woods Foundation. 's Werelds eerste sportmiljardair sponsort jongeren om ze een goede opleiding te laten volgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden