De voetafdruk van je lunch

Milieuvriendelijker lunchen, oké, maar val me er niet mee lastig tijdens de middaghap. Een experiment in de kantine van Wageningen Universiteit pakte grappig uit.

Als je het ergens mag verwachten is het in de kantine van de Wageningen Universiteit. Lunchgasten die rekening houden met de milieuafdruk van hun eten. De restaurantbezoekers, voor het merendeel hooggeschoolde onderzoekers, raakten echter geïrriteerd door de etiketten en de video's. In hun eigen halfuurtje even geen polonaise aan hun lijf, zo blijkt uit onderzoek.

Milieusocioloog Gert Spaargaren, hoogleraar in Wageningen, heeft zich ook over deze uitkomst verbaasd. "Dit is wel gek, juist bij dit soort mensen. Gedragsverandering is dus ingewikkelder dan we denken. De dagelijkse routine is duidelijk iets om rekening mee te houden. Wil je duurzaam gedrag bereiken dan kun je niet om gewaardeerde patronen heen."

Spaargaren en vier collega's publiceerden onlangs de resultaten van hun onderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift Sociologia Ruralis. "Voedselteelt heeft een hoge milieudruk. Om dat terug te dringen zijn consumenten van groot belang. Daarom wilden we meten of een etiket met de CO2-voetafdruk per portie van invloed is. Dit is de eerste keer dat zoiets gebeurt in Europa. Ik ken verder één studie in Australië."

De kantine van de Wageningen Universiteit wordt restaurant van de toekomst genoemd omdat er via camera's en kassa-aanslagen van alles en nog wat gemeten kan worden. Spaargaren: "Na een nulmeting hebben we in de eerste fase een klein zwart/wit bordje neergezet bij een aantal lunchproducten. Dan moet je denken aan een gewone Hollandse lunch, met soep, zuivel, salades, snacks, fruit en sappen. We zijn zo dicht mogelijk bij de dagelijkse routine gebleven. Per groep is een product met een hoge CO2-invloed aangeboden en een met een lage."

Van groen tot rood
Na zes weken bleek er geen verschuiving naar een product met een lagere CO2-voetafdruk te zijn gemeten. Spaargaren: "Toen hebben we in de tweede fase stevig uitgepakt. De etiketten bij de producten zijn in kleur uitgevoerd, oplopend van groen naar rood. Er is een prachtige video gemaakt waarin in twee minuten wordt uitgelegd welke invloed voedsel heeft op het klimaat. Er zijn posters bij de ingang van het restaurant opgehangen en bij een zuil midden in het restaurant kon je de CO2-score van je lunch meten en vergelijken met die van tien dagen ervoor. Na zes weken was er amper een verschuiving waar te nemen. Het enige dat eruit sprong was een verschuiving van mineraalwater naar kraanwater. Er was zelfs sprake van een verschuiving de verkeerde kant op, maar dat lag aan het te koude weer. Men ging daarom vooral erwtensoep eten in plaats van tomaten- of groentesoep. Erwtensoep heeft een hoge CO2-voetafdruk vanwege de worst en het spek erin."

Uit de erna gevoerde gesprekken met de onderzochte groepen bleken de etiketten bij de producten wel te zijn opgemerkt, maar niet te zijn bekeken. De video is amper gezien, de posters vielen ook niet goed en de meetzuil in de kantine is slecht bezocht. Spaargaren: "Er is sprake van een vaste routine. Men wil in dat eigen halfuurtje zo snel mogelijk naar de kassa, afrekenen en dan met collega's lekker kletsen aan tafel."

Wat het wel goed deed, waren de menusuggesties op een kaart die op tafel lag. Spaargaren: "Dat werd gewaardeerd, er was discussie over tijdens de lunch. Men staat dus zeker niet afwijzend tegenover een menukeuze die de klimaatvoetafdruk vermindert, maar men wil er niet tijdens het verzamelen van de lunch mee worden lastiggevallen. Ik had het eerlijk gezegd anders verwacht bij deze Wageningers. Wat we hebben onderschat, zo bleek uit de gesprekken, is dat de lunch in de eigen tijd wordt genuttigd. Daarbij moet de eenmaal opgebouwde routine om snel de route door de kantine te lopen niet worden verstoord."

De milieusocioloog vindt het te vroeg om te concluderen dat CO2-etiketten dus niet werken. "We hebben ook geen vergelijkingsmateriaal. Ook supermarkten in Nederland kennen het niet. Er wordt wel over gesproken, maar de industrie hikt aan tegen de kosten. Wat we nu hebben geleerd is dat we goed moeten nadenken waar en hoe informatie wordt gegeven aan de consument. Een supermarkt is anders dan een restaurant."

Stapje voor stapje
Dat die informatie wel moet worden gegeven, staat voor Spaargaren vast. "De invloed van voedsel op het klimaat is nou eenmaal groot. In één keer gedrag veranderen lukt echter niet. Zeker niet als je gewaardeerde routines verstoort. Het moet stapje voor stapje gaan. Klimaat is een lastig, nogal abstract onderwerp. Je moet veel uitleggen. Die informatie moet langzaam indalen. Ik ben ervan overtuigd dat over tien jaar overal CO2-etiketten op zitten."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden