De Voedsel- en Warenautoriteit moet voortdurend op eieren lopen

Fragment van het gesprek met Freek van Zoeren in 'Nieuwsuur'.Beeld Nieuwsuur

Een ongelukkig optreden op televisie toont aan hoe de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit moet laveren tussen de belangen van consumenten en producenten. 

Misschien was het de vakantietijd. Misschien waren het de zenuwen. Hoe dan ook liet Freek van Zoeren, de tweede man van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), zich dinsdagavond op televisie een uitspraak ontvallen die indruiste tegen wat het agentschap eerder communiceerde aan het publiek. Van Zoeren vertelde hoe zijn medewerkers proberen vast te stellen of er op de eieren van bijna tweehonderd kippenboerderijen een te hoge dosis van het verboden middel fipronil aanwezig is. Dat is een heel werk, dat dagen duurt. De eerste resultaten waren binnen, wat had geleid tot het advies om eieren van één specifieke boerderij in het geheel niet te eten en die van een reeks andere niet door kinderen te laten eten.

Wel of geen eieren?

Maar, wilde de televisiepresentatrice weten, wat moet de consument in de tussentijd met eieren waarvan nog niet duidelijk is of ze wel of niet ‘besmet’ zijn? “Als iemand zegt dat hij kan leven zonder een ei te eten tot zondag, zou ik dat aanraden”, zei Van Zoeren daarop. Pardon? Boeren, actiegroepen en de NVWA zelf klapperden met hun oren: adviseerde de plaatsvervangend inspecteur-generaal nu het publiek om in het geheel geen eieren meer te eten?

De uitspraak was hoe dan ook in strijd met de berichtgeving tot dan van de autoriteit. De NVWA meldde op zaterdag 22 juli dat het een onderzoek was gestart naar mogelijk met fipronil vergiftigde eieren. “Er is echter geen direct gevaar voor de volksgezondheid”, stelde de NVWA. Na meer dan een week onderzoek berichtte het agentschap afgelopen maandag, 31 juli, dat er eieren waren aangetroffen met een schadelijk hoog gehalte fipronil. De eieren komen van één specifiek bedrijf. Consumptie van deze eieren levert ‘een acuut gevaar’ op voor de volksgezondheid.

Geen woord sprak de NVWA over de eieren die nog ‘in onderzoek’ waren. Dit tot ongenoegen van een actiegroep als Foodwatch, die vindt dat het agentschap in het belang van de burger het voorzorgprincipe moet aanhouden: totdat is aangetoond dat de eieren ‘veilig’ zijn, zou consumptie ervan afgeraden moet worden. Maar dat is gerekend buiten het belang van de producenten, waar de NVWA ook oog voor moet hebben. Als het agentschap namelijk ten onrechte een bedrijf stillegt, leidt dat zonder meer tot schadeclaims. Dus vertelde de NVWA over fipronil alleen dat wat ze zeker wist, ook al werd de druk van vragen vanuit het publiek en de media steeds groter.

'Verschrikkelijk'

Onder die druk bezweek Van Zoeren dinsdagavond. Boerenbelangenorganisatie LTO ontstak in woede. De suggestie om de komende dagen helemaal geen eieren meer te eten noemde LTO ‘verschrikkelijk’ en ‘totaal onnodig’. Actiegroep Foodwatch eiste juist ogenblikkelijk dat de uitspraak van Van Zoeren als officieel advies gepubliceerd zou worden. CDA-Kamerlid Jaco Geurts, spreekbuis van boeren, noemde de onduidelijkheid die de NVWA schiep ‘onacceptabel’.

De gang van zaken maakt duidelijk in welk spanningsveld de NVWA opereert: het publiek heeft recht op openheid, maar een overheidsinstantie moet geen paniek zaaien of voedselproducenten in diskrediet brengen. Tussen die verschillende belangen moet de NVWA op eieren lopen en elk woord op een goudschaaltje wegen. Dat ging dinsdagavond mis. Vandaag nam het agentschap de woorden van Van Zoeren weer terug. “Meneer Van Zoeren had het niet over alle eieren. Het ging alleen om eieren van bedrijven met de door ons gecommuniceerde codes.” 

Lees ook: De eierverwarring is compleet

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden