De VN vrezen een catastrofe bij de slag om rebellenbolwerk Idlib

Rebellen treffen in de provincie Idlib voorbereidingen voor verdediging van het gebied. Een offensief van het Syrische regime lijkt op handen. Beeld Getty Images

De strijd om Idlib, het laatste Syrische rebellenbolwerk, staat op het punt van beginnen. De VN vrezen een tragedie voor burgers, maar ruimte voor een geweldarm compromis is er nauwelijks.

Het Syrische regime en bondgenoot Rusland maken zich op voor de militaire eindstrijd in de Noord-Syrische provincie Idlib, het laatste bolwerk van rebellen in het land - tot grote verontrusting van de rest van de wereld. In Idlib huizen zo'n drie miljoen mensen en een 'humanitaire catastrofe' dreigt, aldus VN-secretaris-generaal António Guterres.

Er is voldoende reden om daar bang voor te zijn, want Rusland en Syrië gebruiken beide gespierde taal om hun offensief aan te kondigen. De Syrische minister van buitenlandse zaken zei gisteren dat het leger 'tot het gaatje' zal gaan om de rebellen in Idlib te verslaan. Een dag eerder stelde zijn Russische collega Lavrov dat de opstandelingen 'een etterend abces' vormen. Idlib is volgens de Russen een 'broeinest van terroristen' die 'geliquideerd' moeten worden.

In zekere zin klopt de observatie dat Idlib vol zit met opstandelingen, en wel door toedoen van de Russen en Syriërs zelf. De afgelopen twee jaar wist het Syrische leger met steun van Moskou meerdere gebieden in te nemen die soms al sinds het begin van de burgeroorlog in 2011 in handen waren van rebellen. In de meeste gevallen (Aleppo, Oost-Ghouta, Deraa) werden die confrontaties uiteindelijk besloten met een akkoord: de rebellen gaven zich over, maar kregen een vrijgeleide naar voor hen veilig gebied - Idlib.

Daar bevinden zich zodoende tienduizenden opstandelingen, onder wie ook een flink contingent strijders van jihadistische clubs als Hayet Tahrir al-Sham, het voormalige Al-Nusra dat gelieerd was aan Al-Qaida. Daarnaast zijn er ook familieleden van de rebellen naar het gebied gebracht, plus 'gewone' burgers die bang waren om in handen van het regime te vallen. Van de naar schatting drie miljoen mensen in Idlib zijn er daardoor volgens de Verenigde Naties zo'n 1,8 miljoen afkomstig van elders in Syrië.

Voor het lot van al deze mensen wordt gevreesd als de strijd losbarst, ook al stelde de Syrische minister gisteren dat het leger zal 'proberen' om zo min mogelijk burgers te treffen. Ook verzekerde hij dat het Syrische regime geen gifgas zal gebruiken bij zijn offensief.

Beeld Trouw, Thijs van Dalen

Probleem is dat in Idlib de strategie die eerder werd gevolgd niet langer mogelijk is: er is geen rebellengebied meer waar mensen heengebracht kunnen worden. "Er is geen ander Idlib", zoals de VN-gezant voor Syrië, Staffan de Mistura, vaststelde. Voor rebellen resten er daardoor weinig aantrekkelijke opties: ze kunnen zich doodvechten, zich overgeven of vluchten naar Turkije. Maar Turkije zit niet op hun komst te wachten.

De Turken, die al miljoenen Syriërs opvangen, kijken ook niet uit naar een nieuwe exodus van Syrische burgers. De VN schatten dat er tot wel 800.000 nieuwe vluchtelingen naar het buurland zullen uitwijken als de strijd begint. De Turken, die een bescheiden militaire aanwezigheid hebben in Idlib, hopen nog op een oplossing. Komende week staat een top met Rusland en Iran op de agenda om de situatie in Syrië te bespreken.

De Mistura bood gisteren aan om naar de provincie af te reizen om te zorgen dat burgers via een humanitaire corridor het gebied kunnen verlaten richting territorium dat in handen is van het regime. Hun rechten zouden daar gegarandeerd zijn. Zonder een dergelijke oplossing vreest hij dat het eind van de territoriale strijd in Syrië 'de verschrikkelijkste tragedie voor het grootste aantal mensen' met zich mee zal brengen. Tot dusver zijn er naar schatting 350.000 mensen gedood tijdens de burgeroorlog.

'Offensief staat op punt te beginnen'

Plannen voor de inname van de provincie Idlib zijn volgens een anonieme bron van persbureau Reuters in een vergevorderd stadium. Het offensief zou zich in eerste instantie richten op het zuiden en westen van de provincie, gebied waar twee belangrijke doorgaande wegen liggen die het regime graag weer onder controle wil krijgen. De herovering van hoofdstad Idlib zou later op de agenda staan.

Lees ook: Het Syrische leger rukt op naar laatste rebellenbolwerk: Idlib

Het Syrische leger begon afgelopen januari aan een opmars in de enige provincie die geheel onder controle van de rebellen staat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden