De vlucht vooruit van Apple

Beeld Trouw

Terwijl het onderzoek naar belastingontwijking tegen Apple in volle gang was, verlegde het bedrijf stilletjes zijn juridische structuur. Van Ierland naar belastingparadijs Jersey.

De Amerikaanse technologiegigant Apple staat al jaren in de schijnwerpers vanwege zijn constructies om belastingen mee te ontwijken. Maar terwijl de Amerikaanse Senaat en de Europese Commissie de fiscale vlucht­route van het concern onderzochten, was Apple achter de schermen alweer bezig de volgende op te zetten. Dat blijkt uit de Paradise Papers.

Vorig jaar nog oordeelde de Europese Commissie dat Apple 13 miljard euro aan achterstallige belastingen moet betalen aan Ierland. Via dat land wist Apple jarenlang zijn winst vrijwel onbelast door te voeren naar belastingparadijzen. Apple is in beroep gegaan tegen dat besluit.

Nu blijkt uit documenten van juridisch adviesbureau Appleby dat Apple al ruim voor het oordeel van de Commissie zijn netwerk van bedrijven begon aan te passen.

In maart 2014 stuurt het prestigieuze belastingadvieskantoor Baker McKenzie een lijst met vragen namens Apple aan Appleby om informatie te krijgen hoe dat het beste kan gebeuren. “Bevestig dat een Iers bedrijf management-activiteiten kan uitvoeren (…) zonder belastingplichtig te zijn in de jurisdictie.”

Appleby vraagt zijn kantoren op de Kaaimaneilanden, de Britse Maagdeneilanden, Bermuda, het eiland Man, Guernsey en Jersey de vragen te beantwoorden.

Waarom die reorganisatie in gang is gezet, wil Apple na vragen van journalistencollectief ICIJ niet toelichten, maar het bedrijf laat weten dat alle wijzigingen zijn doorgegeven aan de relevante autoriteiten. De nieuwe structuur zou er volgens Apple niet voor gezorgd hebben dat het bedrijf minder belasting is gaan betalen dan daarvoor.

In Ierland gebruikte Apple twee bedrijven om de belastingen te drukken, ze waren nergens belastingplichtig. Na de reorganisatie blijken die bedrijven verplaatst te zijn naar Jersey. Via die route betaalt Apple nog altijd nauwelijks belasting op de wereldwijde winst, en blijft de berg aan geld die het bedrijf in belastingparadijzen heeft gestald doorgroeien. Vorige week meldde Apple nog dat het gaat om 250 miljard dollar.

Kaboutereconomie

Een derde bedrijf dat cruciaal is voor de nieuwe fiscale vluchtroute van Apple is gevestigd in Ierland, mogelijk voor het gebruikmaken van een nieuwe aantrekkelijke belastingregeling. Vlak nadat Ierland onder druk van de buitenwereld een einde maakte aan de mogelijkheid om als Iers bedrijf nergens belastingplichtig te zijn, introduceerde het land een speciaal regime om rechten op intellectueel eigendom (IP-rechten) in het land onder te brengen. Bedrijven zouden de aanschafwaarde daarvan over vele jaren kunnen afschrijven.

In het jaar na de invoering van de regeling groeide het Ierse bruto binnenlands product met een nooit eerder vertoonde 26 procent – volgens het Europese statistiekbureau Eurostat het gevolg van ‘de verhuizing naar Ierland van een beperkt aantal grote bedrijven’.

Nobelprijswinnaar economie Paul Krugman omschreef dat als ‘kabouter-economie’, verwijzend naar het figuurtje dat veelvuldig voorkomt in Ierse folklore.

Multinationals in Nederland

Apple is niet de enige multinational die terug te vinden is in de data van Appleby. Andere documenten van het bedrijf schetsen een beeld van de soms bizarre constructies die bedrijven opzetten om maar zo min mogelijk belasting af te dragen. Kantoren van Appleby, en het in 2016 afgestoten trustbedrijf Estera, op Bermuda en de Kaaimaneilanden zijn op papier de plek waar taxidienst Uber en technologiegigant Facebook hun bezittingen hebben gestald. Vaak met gebruikmaking van fiscale regimes van landen als Ierland, maar ook Nederland. Samen met Bermuda zijn die twee landen op papier de bron voor 35 procent van alle winsten van Amerikaanse multinationals buiten de VS, zo becijfert de Franse econoom Gabriel Zucman.

Lees alles over het nieuwe lek in ons dossier over de Paradise Papers

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden