De Vlamingen rukken op

Nederbelgen | Gekte op de woningmarkt? In de gemeente Hulst in Zeeuws-Vlaanderen dáálden de huizenprijzen vorig jaar. Daar komen Belgische woningzoekers op af.

Hij buigt voorover, dicht tegen het tafelblad aan en fluistert: "Jullie van boven de rivieren denken dat Zeeuws-Vlaanderen het einde van de wereld is. Maar hier begint het pas." Ben Picavet - hagelwit haar, sympathieke ogen en een warme witte trui tegen de ijzige kou - spreidt zijn armen en wijst uit het raam naar de drukte. "Vanaf hier zit ik binnen twintig minuten in Antwerpen, binnen een uur in Brussel en het duurt drie uur en een kwartier voor ik in Parijs ben."


De 67-jarige Picavet, voorzitter van de regionale vereniging voor horecaondernemers, vertelt in een van zijn vroegere bruine cafés over de bruisende binnenstad van zijn geboorteplaats Hulst. Weer of geen weer. Winter of geen winter. Weekend of geen weekend. De terrassen zitten altijd vol, in de historische winkelstraten krioelt het continu van de mensen. En de huizen? Ook die zijn in trek. "Laatst nog vertelde iemand me, hij zat daar op die stoel, dat hij een huis in een dorpje hier in de buurt op het oog had. In de zomer zou hij zijn woning in Lier, België, verkopen om dat te kunnen aanschaffen."


Toch wekken de jongste cijfers van statistiekbureau Calcasa in eerste instantie een heel andere indruk van Hulst. In het lijstje van steden waar de huizenprijzen afgelopen jaar het hardst daalden, stond de Zeeuws-Vlaamse gemeente bovenaan. Met 0,3 procent was de daling miniem, maar het ging toch in tegen de landelijke trend. Woningeigenaren elders in het land zagen de waarde van hun huis gemiddeld met zo'n zes procent stijgen. Gaat het toch slechter dan de levendige stadskern doet vermoeden?


Directeur Koen Hamelink schudt hard zijn hoofd in de vergaderruimte van zijn makelaarskantoor Reham. In werkelijkheid is de woningmarkt in Hulst, in heel Zeeuws-Vlaanderen zelfs, al jaren stabiel, zegt Hamelink. Waar makelaars elders in het land tijdens de crisis bij bosjes omvielen, lukte het hem prima het hoofd boven water te houden. "Dat we toevallig in 2016 een daling in de huizenprijzen noteren, komt door de kleine aantallen die we hier verkopen. Dan zijn de schommelingen heviger." Maar veel leegstand kent Zeeuws-Vlaanderen niet, zegt Hamelink. En met gemiddeld negen maanden staan de huizen die hij in Hulst, Terneuzen, Zaamslag en enkele omliggende dorpen verkoopt nog korter te koop dan het landelijk gemiddelde.


Opmerkelijk goede resultaten voor een streek waar volgens het CBS het afgelopen jaar 2914 mensen wegtrokken, rond de 1100 het leven lieten, er 785 geboren werden en er met ruim 4200 nieuwe inwoners toch minder Zeeuws-Vlamingen over bleven dan een jaar eerder. Wie houdt de woningmarkt in Hulst stabiel en de binnenstad bruisend? De Vlamingen, is op te maken uit de Belgische kentekens in de winkelstraten en de Vlaamse accenten op de verwarmde terrassen. Picavet ziet ze dagelijks komen, en niet alleen voor de gezelligheid. "Het is hier zo'n 25 procent goedkoper dan in België. Elk weekend staan er enorme rijen bij de supermarkten." Hij wijst weer uit het raam, nu naar een supermarkt die niet te zien is. "We hadden hier een oud wetje dat de Jumbo op zondag pas om tien uur open mocht. Maar de rijen waren 's ochtends zo lang, dat die snel weer is afgeschaft. Nu zijn alle supermarkten vanaf acht uur al open."


Leegstand


Waren de Belgen er niet geweest, dan was er in bepaalde dorpen in Zeeuws-Vlaanderen meer leegstand, zegt Hamelink ook. "Als we tien jaar geleden een huis binnenkregen dat in Clinge stond, dacht ik", hij houdt zijn handen voor zijn gezicht, "ik hoop dat ze er niet veel voor willen hebben." Maar het grensdorpje is sinds een paar jaar enorm in trek bij de Zuiderburen en sindsdien stijgen de prijzen hard. Hetzelfde geldt voor de dorpjes Sas van Gent en Koewacht die ook op of nabij de Vlaams-Nederlandse grens liggen. Hamelink drukte zelf een welkom-in-Nederland-boekje om de vele Belgen die zijn kantoor bezoeken wegwijs te maken in Zeeuws-Vlaanderen.


Het is een ontwikkeling die in 2011 een vlucht nam. Toen de koopwoningen bij de zuiderburen 10,7 procent duurder werden, terwijl de prijzen in Zeeland nagenoeg gelijk bleven. Trokken er tien jaar terug nog Vlamingen weg uit het stadje Hulst, afgelopen jaar schreven zich 66 nieuwe Belgen in, blijkt uit CBS-cijfers. Heel Zeeuws-Vlaanderen telt zelfs dertig procent meer Vlamingen dan voor de prijsstijging. En het einde van die groei is nog niet in zicht: ieder jaar strijken er zo'n 250 Belgen neer. Veelal starters en jonge gezinnen van wie het gros zich in industriestad Terneuzen vestigt, weet hoofddemograaf Dick van der Wouw van het Zeeuws Planbureau te vertellen.


Neem Kristien Desmettre, een Vlaamse maatschappelijk werkster die sinds september in Terneuzen woont. "Ken je die smalle, Vlaamse woninkjes", vraagt ze aan de telefoon. Nee. "Die hele enge, donkere woningen?" Nee. "Awel, zo'n huis kon ik krijgen in Sleidingen, het dorp waar ik woonde. Daar moest ik dan zo'n 240.000 euro voor betalen. Voor een woning in Gent, waar ik werk, zou ik nog 100.000 euro bij moeten rekenen." Na wat speuren in de 'grensstreek' werd ze een half jaar terug "opslag verliefd" op een herenhuis uit 1936. Bijna 130 vierkante meter groot, glas-in-lood-ramen, karakteristieke schuifdeuren, een ruime tuin, en een half uur rijden van haar werk vandaan. Prijs: 190.000 euro. "Mijn moeder was heel verdrietig toen ik wegging uit België, maar nu is ze stiekem zelf aan het kijken naar een huis hier."


Rolluikmentaliteit


Ook Nancy Kras (54) die met vriendin Heidi Staes (34) een wijntje doet in koffietent De Beleving in Hulst denkt erover na. Vlaanderen is helemaal volgebouwd, klaagt ze. Er is amper groen, de mensen zijn knorrig en het is er duur. Zo duur dat ook zij elk weekend naar Hulst afreist om aan te sluiten in de lange rij voor een van de supermarkten. En een kleine twintig kilometer verderop, in het dorpje Zaamslag, bekijkt de 27-jarige Christophe Duron samen met zijn ouders twee woningen. Niet omdat hij eindelijk zijn ouderlijk huis gaat verlaten. Nee, Duron wil gaan verhuren. "Dit huis is 90 vierkante meter groot en kost 110.000 euro. In België vind je niets voor dat geld."


Mengt dat wel? De Vlaming en de Nederlander? Schrijf het maar niet op, zegt een Hulstenaar, "maar ik ben er niet blij mee". "Ze hebben een andere mentaliteit. Ik heb hier twee Belgen in de straat wonen. Ze groeten niet." De rolluikmentaliteit, noemt makelaar Pascal Haulez van Haulez Vastgoed het. Meedoen met carnaval, de sportvereniging of met de uitgerekte "hooooooi" die elke Zeeuws-Vlaming laat horen als een bekende voorbijloopt. De Belg die pas in Zeeuws-Vlaanderen is komen wonen is het niet gewoon, zegt Haulez. "Ze zijn net zo bourgondisch als wij, maar veel meer op zichzelf."


Maar er zijn ook zat Vlamingen die prima aarden in Zeeuws-Vlaanderen, ziet Haulez. "Hier in de straat wonen bijvoorbeeld vier Vlaamse gezinnen die met alles meedoen." Voorzitter Picavet kan dat beamen. Hij kent een Antwerpse die jaren geleden een boot had op wat ze in Hulst 'de Paal' noemen. "Toen ze een keer naar een feest ging, kwam ze daar een zeer bescheiden doch woest aantrekkelijke dj tegen. Ze is uiteindelijk met hem getrouwd." Hij laat glimlachend zijn trouwring zien. En ook Desmettre heeft geen moeite met de Zeeuws-Vlaamse gewoontes. "Mijn beste vriendin keek er zelfs verbaasd van op. 'Vind je het niet lastig om iedereen te moeten groeten', vroeg ze toen ze een dagje bij me op bezoek was. Ik barstte in lachen uit." Of ze willen of niet, de Zeeuws-Vlamingen kunnen niet zonder hun zuiderburen. Besluiten de Belgen plotsklaps hun streek links te laten liggen, dan is dat een behoorlijke aanslag op de best goed draaiende economie daar, zegt arbeidsmarktdeskundige Rob Witjes van uitkeringsinstantie UWV. Een ramp, noemt hij het zelfs.


"De detailhandel en de horeca profiteren enorm van de Belgen die naar Nederland komen", zegt Witjes. De 3300 banen in de horeca, en de vele honderden in de pittoreske winkelstraten; een aanzienlijk deel daarvan komt dan op de tocht te staan. Om nog maar niet te spreken over de bevolkingskrimp die dan nog harder doorzet. Zelfs met de komst van de Vlamingen telde Zeeuws-Vlaanderen vorig jaar 22 minder mensen dan in 2015.


Maar vooralsnog doen heel andere geluiden de ronde. Afgelopen zomer spraken diverse media nog over een heuse 'Belgische invasie'. Over tien jaar zou de helft van alle inwoners in Zeeuws-Vlaanderen Belgische wortels hebben. Onzin, reageert demograaf Van der Wouw. "Dat kan alleen als er een complete volksverhuizing plaatsvindt." Toch ziet ook hij het aantal Zeeuws-Vlamingen met Belgische roots oprukken. Zijn voorspelling: geef het twintig jaar, dan stamt een kwart van de bevolking oorspronkelijk uit België.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden