Plein 2

De vlag, altijd goed voor politieke strijd

Binnenkort in de Kamer: helder vermiljoenrood, helder wit en kobaltblauw. Beeld Photo News

Na jaren van politiek aandringen kan het nu elk moment zover zijn: de entree van de Nederlandse vlag in de grote vergaderzaal van de Tweede Kamer. 

Alle fracties, behalve die van de Partij voor de Dieren, steunden eind vorige week verrassend de motie van Kees van der Staaij (SGP) en Geert Wilders (PVV) om de vlag in het parlement 'zichtbaar' te maken. Daar heeft de vlag 'een mooie en duidelijke functie als symbool van de natie', aldus de indieners.

Dat de leiding van de Kamer 'zo snel mogelijk' gevolg wil geven aan die wens, zal de harten van de PVV'ers met vreugde vervullen. De partij pleit al jaren voor meer nationale symbolen in het parlement. "Dit had het praathuis kunnen zijn van elk willekeurig land of elke willekeurige vereniging", zei Kamerlid Martin Bosma in 2010 in de grote vergaderzaal. "Wij zijn mijns inziens het enige parlement ter wereld dat niet laat zien van welk land het is."

De PVV kreeg datzelfde jaar al bijval toen Kamervoorzitter Gerdi Verbeet zich welgezind toonde tegenover Kamerlid Hero Brinkman. Die had tijdens een debat foto's van symboolrijke buitenlandse parlementen rondgedeeld in de Kamer en voorgesteld om de vlag of Nederlandse leeuw in de zaal te introduceren. Verbeet beloofde over een symbool na te denken. "Het moet wel mooi zijn en echt ingepast kunnen worden. We kunnen niet zomaar overal vazen met tulpen gaan neerzetten."

Bomberjacks

Toch bleef de vergaderzaal de zeven jaren daarna vlagvrij, wat past bij het beeld van de Nederlandse politiek die almaar worstelt met het nationale dundoek. De vlag was eind achttiende eeuw al inzet van politieke strijd, toen de prinsgezinden zich hardmaakten voor oranje-wit-blauw en de patriotten voor rood-wit-blauw. Twee eeuwen later, in de jaren negentig, was er discussie toen de politiek moest oordelen over een verbod op bomberjacks met een Nederlands vlaggetje op de mouw. Hans Janmaat toonde zich daarover des duivels. "De Duitsers waren in de Tweede Wereldoorlog de laatsten die de Nederlandse vlag verboden."

Om meer duidelijkheid te scheppen in het vlaggebruik en ontering van de driekleur te voorkomen, besloot directeur Derkwillem Visser van het Vlaggen Documentatie Centrum Nederland in die tijd een wetsvoorstel te schrijven. De vlag 'dient verschoond te blijven van misbruik door lieden die niet weten wat vrijheid en democratie zijn', lichtte hij in 1994 toe. Als voorbeelddelicten noemde hij voetbalvandalen die vlaggen volschrijven met discriminerende leuzen en extreem-rechtse groeperingen die er een hakenkruis aan toevoegen. Ook met verweerde rood-wit-blauwe vlaggetjes aan de viskraam had hij te doen.

Met zijn vlagbeschermingswet blies Visser het stof af van het voorstel dat het kabinet voor de oorlog al had aangekondigd. Dat ontwerp ging kort na de oorlog weer van tafel omdat het overbodig zou zijn geworden, een standpunt waar premier Wim Kok zich in de jaren negentig nog altijd in kon vinden. Want welk probleem zou zo'n wet nou eigenlijk oplossen? Zijn woordvoerder achtte het ondoenlijk om vlagmisbruik te bestraffen: "Er is geen beginnen aan om de eigenaar van een haringkar met een verbleekt vlaggetje aan te pakken, of iemand die zijn gezicht rood-wit-blauw heeft geschilderd."

Wintersport

Zo vergaand als Visser de vlag wilde reguleren, zo overzichtelijk is het verzoek van Van der Staaij en Wilders nu. Het gaat het gelegenheidsduo vooral om positief gebruik van de vlag: als herkenbaar symbool in het parlement. Daarbij kunnen ze teruggrijpen op het koninklijk besluit dat koningin Wilhelmina in 1937 tekende tijdens de wintersport in Zell am See, dat bepaalt dat de vlag bestaat uit rood, wit en blauw. Of, om net zo precies te zijn als het Nederlands Normalisatie-Instituut na de oorlog berekende: helder vermiljoenrood, helder wit en kobaltblauw.

Aanstaande vlagdagen

7 december - verjaardag prinses Amalia
15 december - Koninkrijksdag
31 januari - verjaardag prinses Beatrix

Lees hier meer afleveringen van Plein 2. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden