De 'viva vox' krijg je niet zomaar cadeau: eerst noten leren lezen C. Honders 1923 - 1994

“We gebruiken onze ogen terwille van het horen, want om het hóren gaat het.” Een uitspraak die regelmatig terugkeerde in colleges, preken en gesprekken met Casper Honders. Niet alleen het Woord, ook het woord en de muziek brengen ons bij de 'viva vox', daar waar het heil wordt gevonden, zei hij dan...of niet, dan moest je het zelf maar horen en weten.

Zaterdag, onder vespertijd, is Casper Honders op 71-jarige leeftijd overleden. Tien jaar geleden nam hij afscheid als hoogleraar liturgiewetenschap aan de Rijksuniversiteit Groningen. Daarnaast was hij ook tien jaar docent liturgiek en hymnologie aan het Gronings Conservatorium geweest. Voor zijn predikantschap in Slijk-Ewijk diende hij de gemeente van Sas van Gent en Philippine; samen twaalf jaren voorgangerschap en pastoraat waarover hij tot vlak voor zijn dood niet uitgepraat raakte. Trots sprak hij over zijn gemeenteleden, zijn studies bij Karl Barth en Ina Lohr in Bazen, zijn orgellessen bij H. L. Oussoren en zijn theologiestudie in Leiden.

Voor wie hem niet verstond soms een lastige man. Confronteren wilde hij, zoals een schilder of componist dat doet om de ogen en oren te openen, om mensen in beweging te zetten. De 'viva vox' krijg je niet zomaar cadeau! Eerst noten leren lezen! Zo vond deze kleine man met een bos meer of minder gekamd grijs haar, sprekende ogen en een karakteristieke bijna metaalachtige stem. Voor veel theologiestudenten een schokkende ervaring, gericht op boeken lezen en filosoferen als ze waren.

Als wetenschapper stond Casper Honders open voor nieuwe onderzoeksmethoden en -gebieden. “In het eigene zit altijd de kracht” vond hij. Zíín kracht lag vooral in het scheppen van parels op de grens van wetenschap en geloof, meestal in de vorm van korte artikelen. Zij vormen samen 'kaleidoscopische resonanties' van het gehoorde.

Op grond van een systematische verkenning van het vak vatte Casper Honders het vak liturgiewetenschap samen in vier woorden 'Er zit muziek in'. En dat liet hij op inspirerende wijze zien, wanneer hij de koraalbewerkingen van Johann Sebastian Bach naast de daarbijbehorende kerkliedteksten uit Bachs tijd legde. Door 'over Bachs schouder' mee te kijken, kwam hij op het verrassende spoor van de direkte relatie tussen Bachs intstrumentale muziek en de daarachterliggende boodschap van de tekst.

Wat er aan (erotische) symboliek en poëzie doorklinkt in Bachs cantates heeft Casper Honders laten zien in een beknopte studie over Bach en het Hooglied. Ook hier weer: c'est le ton qui fait la musique, of: er klinkt meer achter de piëtistische teksten vandaan...

Wanneer het werk van een gemeentelid of leerling hem beviel, zei hij wel: “Het lijkt erop dat hij mij goed begrepen heeft. Soms misschien wel beter dan ik 't zelf deed.” Een prikkelende mengeling van ijdelheid en valse bescheidenheid, die tot verregaande studies en diepgaande vriendschappen heeft geleid. Voor Casper Honders hoorde het bij elkaar: predikantschap, docentschap, vriendschap, omdat hij zichzelf was en bleef, trouw aan het gehoorde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden