De vijvertuin van Ada Hofman staat te koop. Ze is toe aan iets kleiners. De benen beginnen te protesteren

Als klein meisje was ze al verliefd op de groene kikker. Ze woonde in de Lopikerwaard, ver van de bewoonde wereld. Vriendjes had ze niet, haar speelkameraadjes waren de kikkers. Urenlang zat ze aan de rand van de sloot naar ze te kijken. Ze prikte een blaadje aan een takje en bewoog dat heen en weer. Omdat de kikkers dachten dat het blaadje een vlinder was, sprongen ze de kant op. Waar Ada ze zat op te wachten met een bakje lekkere wormen en vliegen. Na een tijdje waren de kikkers zo mak, dat ze op haar hand kwamen zitten.

Haar moeder verbood haar met 'die vieze beesten' te spelen, haar vader dreigde met de bullebak die in de sloot woonde. Maar niets hielp. In de voortuin van het ouderlijk huis maakte Ada een ondiep vijvertje. Ze gaf haar kikkers namen en leerde zichzelf zwemmen door te kijken hoe zij het deden. Op een dag kwam ze uit school en zag dat haar vijver weg was. Haar vader had hem dichtgegooid omdat hij last had van het gekwaak. ,,Kikkers horen in de sloot'', zei hij.

In het leven van Ada Hofman (59) zijn kikkers altijd belangrijk gebleven. Waar ze ook ging wonen, haar kikkers gingen mee. En op elk nieuw adres was het eerste wat ze deed een vijver aanleggen. ,,Ik ben een beetje een kikker van binnen'', zegt ze. ,,In een vorig leven ben ik vast een kikker geweest.''

In 1986 kochten zij en haar man in Gramsbergen een oud boerderijtje, met rondom ruim twee hectare land. Daar legde Hofman de vijvertuin aan die beroemd zou worden tot ver over de landsgrenzen, tot in Japan en China aan toe.

,,Het was een weiland met koeien en heel veel kweekgras'', herinnert Hofman zich. Nu liggen er dertig tuinen, vijftig vijvers en drie grote natuurvijvers. Aan de tuin is niet één bouwtekening te pas gekomen. Dat hoefde ook niet, het zat allemaal al in Ada's hoofd. Trots vertelt ze dat ze alle drieduizend bomen, heesters en planten eigenhandig heeft gepoot. ,,Dat doe ik nog steeds, elke dag ben ik tot donker in de tuin bezig. Deze tuin is twintig jaar levenswerk. Ik heb hier een heel bijzondere biotoop geschapen.''

Ada Hofman heeft haar hele leven planten en dieren geobserveerd die zich bij en onder water ophouden. De kennis die ze daarbij heeft opgedaan heeft ze toegepast in haar tuin. Overal staan waardplanten voor vlinders. Langs de randen van de vijvers liggen stenen en een van de vijverwallen is gemaakt van flessen. Wanneer de vlinders en kikkers 's avonds op de door de zon verwarmde flessen gaan zitten kunnen ze de volgende ochtend een uur eerder in beweging komen. Langs de vijvers groeit mos, daar draaien de kikkers met hun kontje een holletje in waardoor ze lekker warm blijven. IJsvogeltjes duiken het water in vanaf een wal van eikenstammen, die speciaal voor hen zijn neergelegd.

Al haar kennis komt uit de natuur, zegt ze. Titels heeft ze niet, haar leermeester was de natuur zelf. Zo ondekte ze lang geleden dat vijverwater alleen zuurstofplanten nodig heeft om glashelder te blijven. ,,Ik zag dat de ene sloot helder was en de andere niet. Ik heb plantjes in verschillende aquariums gedaan en merkte dat het water zonder plantjes groen werd, en dat het water met bepaalde plantjes helder bleef. Die plantjes noemde ik zuurstofplanten.''

Bij het aanleggen van de vijvertuin had Hofman een concreet doel voor ogen: ze wilde bewijzen dat vijverwater glashelder kan zijn zonder dat er vergif, pompen en filters aan te pas komen. ,,Dat we geen chemicaliën in de natuur moeten lozen weten we allang, maar waarom gebruiken we ze dan wel in de vijver? Het enige wat je nodig hebt om vijverwater helder te houden is glanzend fonteinkruid. Al moet je er wel op letten dat er wortels aan zitten. Veel tuincentra verkopen ze zonder wortels, maar dan werkt het niet.''

Grinnikend vertelt ze over die keer dat er een artikel over haar verscheen in een regionale krant. Met een foto van haar, aan de rand van een van de vijvers. ,,Ik zag meteen dat de foto op z'n kop was afgedrukt. Het water was zo helder dat ze het verschil niet hadden gezien tussen mij en mijn reflectie in het water.''

Ada Hofman heeft haar vijvertuin aangelegd om te bewijzen dat haar ideeën over zuurstofplanten kloppen. Maar minstens zo belangrijk vindt ze het dat mensen in haar tuin genieten van de natuur. ,,Veel mensen zijn vervreemd van de natuur. Ze zitten achter de computer en weten niet meer wat er buiten gebeurt. Daarom vind ik het prachtig als ik zie hoe ze hier lopen te genieten. Er zijn er bij die 's ochtends om tien uur de tuin binnenkomen en pas om vijf uur weer weggaan. Urenlang zitten ze op een bankje te kijken naar de gevechten tussen de mannetjeskikkers. En te luisteren naar het gekwaak. Vooral oudere mensen vertellen me dat ze weer eventjes kind waren toen ze de kikkers hoorden kwaken.''

Mensen die doodsbang zijn voor kikkers helpt ze van hun fobie af. En blinde mensen laat ze voelen hoe een kikker aanvoelt. Of een vis. ,,We weten wel hoe een vis smaakt'', zegt ze, ,,maar niet hoe hij voelt.''

We lopen langs een vijver. Ada prikt een blaadje aan een bamboetakje. Er is geen kikker te zien, maar zodra ze het takje heen en weer schudt, springen er ineens tientallen te voorschijn. Ik leg mijn hand op de grond en met het blaadje lokt Ada de kikkers mijn hand op. ,,Zie je hoe ze vol vertrouwen naar je toe komen?'', zegt ze. ,,Beweeg je vingers maar een beetje heen en weer. Ze vinden het lekker als je ze onder hun buikje kriebelt.'' Het is jammer dat het koud en regenachtig is, zegt ze. ,,Daardoor zijn de kikkers stijf en stram. Op een warme dag kan ik ze zelfs op je hoofd laten springen.'' Met hagedissen werkt de 'stokjesmethode' volgens haar ook. ,,De smaragdhagedissen had ik mak, totdat de poes ze opvrat.''

Hofman schat dat er zich in haar vijvertuin meer dan 2000 kikkers ophouden. Het zijn bijzonder intelligente dieren. Ze weten dat ze zich voor tienen en na vijven schuil moeten houden. ,,Om tien uur komen de eerste bezoekers binnen, dan is er overal beweging en blijven de reigers weg. Dat weten de kikkers, om klokslag tien uur komen ze tevoorschijn en liggen de hele dag in vol ornaat te zonnen. Om vijf uur, wanneer de laatste bezoeker de tuin verlaat, verdwijnen ze weer.''

Veel mensen zijn jaloers op haar, zegt ze. ,,Die denken dat ik de hele dag in mijn mooie kleren door mijn tuin loop.'' Om te laten zien dat haar leven niet alleen bestaat uit rozengeur en kikkergekwaak, stroopt ze de mouwen van haar trui op. ,,Kijk, mijn armen en handen zitten vol met littekens. Ik draag altijd lange mouwen. Anders denkt iedereen dat ik een enge ziekte heb. En zie je hoe dik mijn handen zijn? Dat is een overblijfsel van een tekenbeet.''

En nu staan haar tuin, vijvers en huis dus te koop. Ada Hofman knikt. ,,We hebben een bepaalde leeftijd bereikt en weten dat een van ons weg kan vallen'', zegt ze. ,,We hebben hier zo'n mooie biotoop geschapen, het zou verschrikkelijk zijn als dat verloren gaat. Daarom zoeken we iemand die deze tuin wil voortzetten. Ik ben nu nog fit genoeg om zo iemand in te werken en adviezen te geven.''

Het klinkt doordacht en logisch. Maar zo eenvoudig kan het toch niet zijn om een levenswerk te koop te zetten? Nee, geeft ze toe, dat is het ook niet. ,,Ik vind het vreselijk. 's Avonds loop ik huilend door de tuin. De bomen laten me via de wind weten dat ik ze verraden heb. Dat doet heel erg zeer. Ik wil het niet, maar ja.... Ik moet wel. Het gekke is, ik voel me achttien, ik zou nog overal overheen willen springen, maar mijn benen en rug willen niet meer. Ik kan niet meer, ik heb het volbracht. Ha, ik lijk Jezus wel!''

Het is niet alleen de leeftijd die haar dwingt de vijvertuin te verkopen. ,,Ik ben een schepper, maar deze tuin is af. Er is geen uitdaging meer. Daarom wil ik met iets nieuws beginnen. We willen een huisje met duizend vierkante meter grond en daar weer een tuin maken. Ik heb heel bijzondere dingen in mijn hoofd, die wil ik daar gaan toepassen. Ik wil ook doorgaan met boeken schrijven. De natuur geeft langzaam haar geheimen prijs. Hoe je slakken uit hosta's weg kunt houden bijvoorbeeld. Ach, ik ken nog zoveel geheimen.... die wil ik allemaal opschrijven.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden