De 'vijfjescultuur' is makkelijk te verhelpen

Scholen en ouders zijn vergeten hoe ze scholieren kunnen motiveren.

In de vakken wiskunde en economie zijn scholieren blijkbaar genieën: met minimale inspanning weten ze de doelstelling te halen, door alles precies te berekenen. Maar verder zouden ’de scholieren van tegenwoordig’ alleen maar uitblinken in gebrekkige motivatie. Ze zouden goed zijn voor een vijfjes- of zesjescultuur. Zo slecht is het echt niet gesteld.

De vijfjescultuur is niets nieuws. Iedere generatie scholieren kent een zekere berekening en een bepaalde luiheid. Middelmaat duidt bovendien niet automatisch op een gebrek aan ambitie –regelmatig zelfs op het tegendeel. Sommige scholieren weten met grote inspanning net een zes te halen en op het havo te blijven, terwijl ze met minder inspanning en hogere cijfers makkelijk vmbo-t aan zouden kunnen. Inspanning is dus niet altijd terug te lezen in cijfers, terwijl het onderwijs daar helaas wel steeds meer nadruk op legt.

Het onderwijs lijkt te draaien om de cijfers en het eindexamen. Maar wat is het voordeel van een acht boven een zes? Minister Van Bijsterveldt meent met de onlangs verhoogde exameneisen ’de zesjescultuur en de terreur van de middelmaat’ eens hard aan te pakken. Maar tegelijkertijd wil ze meer uniforme toetsmomenten invoeren en daar meer waarde aan hechten.

Niet de ’berekenende scholier’ is het grootste probleem, maar het gebrek aan motivatie bij veel scholieren. De desinteresse heeft met het onderwijs zelf en de focus op cijfers te maken, niet met de scholier zelf. Daarom slaat de minister de plank volledig mis door de scholieren aan te willen pakken.

Scholieren voelen zich niet genoeg uitgedaagd. Iedere motivatie en wil om te presteren, wordt geremd door het oeverloos samenwerken, door zelfstandig werken waarbij de docent ’bewaker is van het onderwijsproces’, of door de lange dagen met nutteloze uren, door een tekort aan (bevoegde) docenten.

Alle deskundigen erkennen dit probleem, niemand doet er iets aan. Scholieren voelen zich niet meer serieus genomen. Ze willen zich wel inzetten en werken, voor zichzelf.

Het onderwijs moet dus aangepast worden aan de scholieren. Scholieren van nu –zeker de jongens– hebben behoefte aan structuur en orde. Dit ontbreekt volop. Waar het ook aan ontbreekt zijn goede – bevoegde – leraren, die hun leerlingen begrijpen en motiveren. Het is daarom erg paradoxaal dat dit kabinet bezuinigt op docenten. Het buitenland bewijst dat betere, ook universitaire lerarenopleidingen en een hoger salaris wel degelijk bijdragen aan meer capabele docenten voor de klas.

Wat ook nodig is, is maatwerk en individuele begeleiding. Veel scholen verloochenen nog deze taak. Dat is niet zo vreemd, gezien de bezuinigingen en de al genoemde waarde die we hechten aan cijfers, maar wel onjuist.t

Een ander probleem is de hyperinflatie in het onderwijsbestel. In een paar jaar tijd is het aantal vmbo’ers met bijna 10 procent gedaald en het aantal vwo’ers sterk gegroeid, zeker op het felbegeerde gymnasium. Maar kinderen zijn natuurlijk niet opeens slimmer geworden.

Het gevolg is dat veel scholieren in een hoger ’onderwijshokje’ zitten, wat veel invloed heeft op prestaties en motivatie. Scholieren halen met lage cijfers nét het havo. Anderen zitten echt verkeerd en zijn een stuk minder gemotiveerd. Scholen moeten zich nu erg focussen op de scholieren die op de verkeerde plek zitten, in plaats van op de uitblinkende scholieren.

Hoge slagingspercentages – weer die cijfers – zijn intussen heilig verklaard. Ambitieuze scholieren die het aankunnen en bereid zijn hard te werken moeten natuurlijk wel de kans krijgen hun talenten te gebruiken en op te stromen.

De oproep dat scholieren maar eens harder moeten werken, lost de problemen niet op. De minister zegt wel de vijfjescultuur aan te pakken maar werkt die eerder in de hand. Laat ze liever zorgen dat er meer bevoegde docenten komen, en laat ze minder focussen op cijfers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden