De Vierdaagse, maar dan anders

Nijmegen ligt in een prachtige omgeving van stuwwallen, rivierdijken, bossen en polders. Zonde om met z'n tienduizenden doorheen te marcheren. Geniet er in alle rust van.

Vier dagen wandelen in de omgeving van Nijmegen. Dat kan in groepsverband. Samen met 42.000 anderen in marstempo kilometers maken. Het succes van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen bewijst dat heel veel mensen dat leuk vinden. Maar aan de mooiste wandelpaden rond de oudste stad van Nederland gaan de Vierdaagselopers voorbij. Voor grote groepen lopers is het nu eenmaal onmogelijk over smalle zandpaadjes stevig door te stappen. Voor degenen die rustig willen wandelen hebben we een alternatieve Vierdaagse samengesteld.

DAG 1

In de Over-Betuwe krijgt stapsgewijs het Park Lingezegen vorm. Vierdaagselopers doorkruisen het uitgestrekte landschapspark op de eerste dag van hun krachttoer, de 'Dag van Elst'. Te midden van nieuwe woonwijken, snelwegen en spoorlijnen fungeert Lingezegen als het Groene Hart van de stadsregio Arnhem-Nijmegen en combineert functies als landbouw, recreatie, waterberging en nieuwe natuur. Wie een paar jaar niet in Nijmegen is geweest, staat raar te kijken. Wandelaars die vanuit de stad vertrekken, komen na de oversteek van de Waal op het stadseiland Veur-Lent terecht. Aan de andere kant van het eiland stroomt het rivierwater door de nieuw gegraven nevengeul, de Spiegelwaal. De natuur moet nog vat krijgen op de oevers, maar alle ingrediënten voor mooie wandeltochten langs de nieuwe rivierarm lijken aanwezig. Iets verder naar het oosten, achter het voormalige Fort Lent, ligt een van de mooiste wandelgebieden van Lingezegen.

De Waaldijk is autovrij, paden verdwijnen in het achterland. Niet voor niets staat aan de voet van de dijk het Panorama Doornik, waarin citaten van bekende schrijvers als Jac. P. Thijsse, Jacobus Craandijk, Thomas Rosenboom en Koos van Zomeren de omgeving van ondertitels voorzien. Van de achttien bewegwijzerde wandelroutes die Park Lingezegen telt, voeren er drie door dit land van dijken, uiterwaarden, polders, boomgaarden en oude rivierarmen.

DAG 2

Als afwisselend staat de tweede dag van de Vierdaagse niet te boek. De 'Dag van Wijchen' gaat grotendeels door de westelijke buitenwijken van Nijmegen. En dat terwijl pal ten zuidoosten van Wijchen een ruig en uitgestrekt wandelgebied ligt. Vroeger was het er niet pluis, verschansten struikrovers en vagebonden zich in de moerassen van de Overasseltse en Hatertse Vennen. Nu zijn de wandelpaden er droog en comfortabel en is het gespuis verdwenen. Bij de geheimzinnige ruïne van de Sint-Walrickskapel staat een koortsboom waarin mensen lapjes stof hangen om genezing af te smeken. Er hoort een prachtige legende bij van een roverhoofdman die tot inkeer kwam. Op wandelafstand van de kapelruïne rijgen de vennen zich aaneen. Ook hier geldt dat het gebied de laatste jaren een metamorfose onderging. Staatsbosbeheer heeft de waterhuishouding aangepakt en op grote schaal bomen gekapt, waardoor het moerasgebied zijn middeleeuwse karakter terugkreeg. De grond is weer nat, het water verzamelt zich in de vennen, heidestruikjes geven de hoger gelegen delen kleur. Schapen begrazen de heidevelden en voorkomen zo dat die opnieuw dichtgroeien. Pootjebadend in een van de vennen priemt een dode boom zijn kale takken naar de hemel. Aan de oever kwaakt iets, een buizerd draait hoog in de lucht zijn rondjes en op sommige plekken lijkt het of het landschap ook zijn vroegere grimmigheid terug heeft. Achter de struiken zouden zomaar rovers in een hinderlaag kunnen liggen.

DAG 3

Een van de oudere bewegwijzerde wandelroutes van Nederland danst als een bootje op een ruwe zee over de stuwwal ten oosten van Nijmegen. De N70 is zestien kilometer lang, kwam tot stand in het natuurbeschermingsjaar 1970, en heeft nu de status van wandelklassieker. ¿ Smalle paadjes verbinden acht bergen, de klimmetjes zijn soms pittig. Vierdaagselopers verkiezen op de 'Dag van Groesbeek' de glooiende Zevenheuvelenweg. Voor wandelaars die liever over onverharde paden naar Groesbeek gaan, ligt evenwijdig aan de Zevenheuvelenweg een van de mooiste trajecten van het Pieterpad. Toch is het de vraag of zij Groesbeek zullen bereiken. De wandelweelde van de N70 is onovertroffen. Toppen en dalen, bossen en velden, adembenemende vergezichten over de Ooijpolder en de Waal, beekjes, holle wegen en akker- en weideland, een prachtig landschap dat zich de Elyzeese Velden mag noemen.

Wie niet opziet tegen een paar kilometers extra, kan in Nijmegen beginnen. De rode loper is uitgerold. Op een steenworp van het Valkhof, ten oosten van de Waalbrug, geeft de wandelbrug Ooypoort toegang tot de Ooijpolder. Rechts aanhouden, bij het gemaal de dijk volgen en dan vlak voor Persingen met het trekpontje 't Meertje oversteken. Aan de andere kant van de wandelbrug over de autoweg N325 is de aansluiting met de wandelpaden van de N70 zo gemaakt.

DAG 4

De militairen die deelnemen aan de Vierdaagse slaan hun kamp op in Heumensoord, net ten zuiden van Nijmegen. Vanaf de plek waar eerder dit jaar nog asielzoekers onderdak vonden, marcheren ze elke dag Nijmegen in. Daarbij volgen ze precies dezelfde route als hun Romeinse collega's tweeduizend jaar geleden. Het is een van de oudste wegen van Nederland, de Heirbaan van Tongeren naar Nijmegen. In de bossen bij Heumensoord liggen de fundamenten van een Romeinse wachttoren, bij de toren is een deel van de Heirbaan zichtbaar gemaakt. Een wandelroute van Natuurmonumenten voert erlangs. Het is mogelijk bij de wachttoren verder zuidwaarts te wandelen en na een kilometer of vier bij het Jachtslot Mookerheide over te stappen op de Tweeschansenroute. Hoewel nu grotendeels bebost, hoorde vrijwel het hele gebied tussen Heumensoord en Plasmolen vroeger tot de uitgestrekte Mookerheide. De twee schansen in het landschap verraden het strategische belang. De uitkijktoren op de Mookerschans onderstreept dat stevig, met vergezichten over de Maas en het gebied waar de Vierdaagselopers op de 'Dag van Cuijk' aan de laatste loodjes bezig zijn. Ook prachtig, maar iets verder weg, zijn de wandelroutes over het oude landgoed Sint-Jansberg. De contouren van een Romeinse villa, de oude watermolen, de fraai herstelde vijvers en de vele waterloopjes zetten de natuurlijke schoonheid kracht bij.

En dan zijn er nog stadswandelingen door Nijmegen, tientallen andere rondjes in de omgeving. Vier dagen volstaan niet. Een volle wandelweek, twee weken, zelfs drie zijn nauwelijks genoeg. Trek er maar vier volle weken voor uit om te wandelen rond Nijmegen.

Waarom vier dagen?

Al sinds de 17de eeuw is het gebruikelijk dat militairen vier dagen achtereen marcheren. Troepen verplaatsten zich toen hoofdzakelijk te voet. Een brood was in die tijd vier dagen houdbaar. De vijfde dag was bedoeld om te rusten en nieuwe mondvoorraad in te slaan.

Het is een van de boeiende weetjes die bezoekers aan de tentoonstelling '100ste Vierdaagse - Wandel door de tijd' voorgeschoteld krijgen. Tot en met 4 september te zien in museum Het Valkhof: www.museumhetvalkhof.nl

Hotel Credible

Een mooie uitvalsbasis voor een verkenning van Nijmegen en omgeving is het vrolijk hippe hotel Credible, schuin tegenover museum Het Valkhof. De routes ten oosten van de stad liggen op wandelafstand, openbaar vervoer naar omliggende plaatsen stopt voor de deur, ontbijt en diner zijn dik in orde: www.in-credible.nl

DAG 1

De 18 routes van 'Park Lingezegen te Voet' staan op www.lingezegentevoet.nl

DAG 2

Het wandelnetwerk 'Rijk van Nijmegen' ligt ten zuidwesten van de stad: www.wandelenrijkvannijmegen.nl

DAG 3

De brochure van natuurwandelroute N70 is verkrijgbaar bij VVV-kantoren in Nijmegen e.o., of te downloaden via www.staatsbosbeheer.nl

Pieterpad, de etappe van Millingen aan de Rijn via Beek naar Groesbeek: www.pieterpad.nl

DAG 4

Alle wandelroutes van Natuurmonumenten zijn te vinden op www.natuurmonumenten.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden