OpinieVoetbal

De videoscheids heeft voor het voetbal hoe dan ook winst opgeleverd

Laten we niet zeuren over de video-arbitrage. Die dwingt ons tenminste tot een wezenlijk debat over het voetbal, stelt voormalig voetbalblogger Teun Meurs.

Na een reeks experimenten en een geleidelijke implementatie is de Video Assistant Referee (Var) vanaf dit seizoen in bijna alle grote voetbalcompetities actief. Hiermee is de eerste serieuze aanpassing van het spel sinds de aangepaste terugspeelbalregel (1992) een feit. Maar wie verwacht dat de grootste weerstand de afgelopen jaren zou zijn weggeëbd, komt bedrogen uit. Naast het pleidooi voor technologische vernieuwing ter ondersteuning van de scheidsrechter klinkt steeds luider de roep van een anti-kamp dat de identiteit van het voetbal bedreigd ziet.

Hoewel de tegenstelling tussen de kampen niet groter lijkt te kunnen zijn, is het interessante dat voor beide posities veel te zeggen valt. In feite is het een botsing tussen twee morele principes: rechtvaardigheid versus de vreugde van het spel. Voorstanders wijzen op het hoge percentage terechte ingrepen na onterechte doelpunten, schwalbes en grove overtredingen. Bovendien benoemen zij de preventieve werking van de Var: het eeuwige duwen en trekken bij corners en het treurige theater om tegenstanders te ‘naaien’ is bijkans van de velden verdwenen.

Een beslissing van de Var wordt tijdens Norwich City-Sheffield United op het scherm voor het publiek bekendgemaakt: geen rode kaart.Beeld BSR Agency

Ingehouden juichen

Tegenstanders stellen dat de Var het spel- en kijkplezier vermoordt door juist op momenten van schoonheid en euforie in te breken. Het leidt tot ingehouden juichen, gevolgd door een soort vagevuur waarin de unieke geluksexplosies in stadions teniet worden gedaan.

Doordat voor- en tegenstanders verschillende kwaliteiten van het spel uitlichten, missen potentieel verhelderende feiten en cijfers zeggings- en overtuigingskracht. Ironisch genoeg onderkent ook de internationale spelregelcommisssie Ifab dat kwesties over spelregels niet altijd objectief kunnen worden beoordeeld. In haar Laws of the game biedt de Ifab een uitweg, als we er niet uitkomen over een specifieke spelregel. In dat geval zouden we ons moeten afvragen: wat zou het voetbal willen?En precies deze vraag dringt zich momenteel op in het voetbal.

De Var dwingt ons te kijken naar de intrinsieke waarde van de sport en de vraag te stellen wat hiertoe het meeste bijdraagt. Staan we voor een zo eerlijk mogelijke sport of moeten we juist de onvoorspelbaarheid en de emotie van het voetbal koesteren? Het is een zeldzame vorm van zelfonderzoek in het voetbal met twee mogelijke uitkomsten. Het mooie is dat beide uiteindelijk zorgen voor een betere sport.

Aanscherping op basis van voortschrijdend inzicht

De Var is geen voldongen feit dat enkel doorgevoerd of afgeschaft kan worden. Het is immers geen doel op zich, maar een middel dat kan worden aangescherpt op basis van voortschrijdend inzicht. En dat is er inmiddels volop.

We kennen nu de dempende impact op de sfeer in het stadion, we weten dat de Var in interactie met multi-interpretabele regels (zoals de handsregel) de willekeur juist lijkt te vergroten en we zien dat assistent-scheidsrechters anticiperen op de second opinion door niet te vlaggen, terwijl ze dat eerst wel deden. Kortom, we weten hoe het idee dat goed klonk vanaf de moral high ground – de plek van morele verhevenheid – zich gedraagt in de moerasachtige lage landen van het voetbal.

Op basis van deze ervaringen kan de Var worden bijgesteld. Bijvoorbeeld door beperking van het beoordelen van wel/niet-situaties, zoals buitenspel of een overtreding op de rand van het zestienmetergebied. Een andere optie is om de technologie alleen op aanvraag te laten beslissen, wat in het hockey en het tennis gebruikelijk is. Een radicalere optie is om juist de handsregel te herzien door hiervoor enkel een strafschop te geven indien een evidente doelkans wordt ontnomen. In alle andere gevallen volgt een indirecte vrije trap.

Dit scheelt de Var een hoop werk en het publiek een hoop nagelbijten. Bovendien kunnen op deze – en andere mogelijke – manieren de onvoorziene effecten die het spel- en kijkplezier bedreigen, flink worden beperkt. Met als gevolg dat de Var zo wordt vormgegeven dat die past bij de specifieke kenmerken van het voetbal.

Menselijk falen hoort erbij

Maar ook als de Var vanwege aanhoudende weerstand alsnog geslachtofferd wordt, is het experiment niet voor niets geweest. Integendeel. Blijkbaar hebben we dan besloten dat subjectiviteit is wat voetbal wil. En dat interpretatie inherent is aan de sport, dat menselijk falen er simpelweg bij hoort.

Dit betekent dat de Var iets wonderlijks teweeg heeft gebracht in het voetbal: meer acceptatie voor de scheidsrechter. En als we goed kijken, blijkt dat deze acceptatie reeds de voetbalgemeenschap is binnengeslopen. Zo verzuchtte Fiorentina-coach Vincenzo Montella na een aantal discutabele ingrepen dat hij best met scheidsrechterlijke fouten kan leven, maar niet met de Var. En tweette AD-journalist – en bovenal NAC-supporter – Sjoerd Mossou naar aanleiding van een aantal cruciale fouten van de scheidsrechter in een ‘heerlijke Var-loze wedstrijd’: (…) you win some, you lose some’.

Natuurlijk, een trainer zal vlak na een wedstrijd ook in een post-Var-tijdperk schande blijven spreken van een discutabele beslissing. Maar een uurtje later zal hij beseffen dat dit nu eenmaal is waar we voor gekozen hebben. En zelfs de supporter die na afloop in de kroeg loopt te zeuren over de scheidsrechter zal net iets vaker te horen krijgen dat we wel van dat muggenziften van de Var af zijn. Want ‘dat was echt niet wat het voetbal wilde’.

Lees ook:

De eredivisie is eerlijker door de VAR, al waren er nog steeds vijf foute beslissingen

De winterstop was een mooi moment om terug te blikken op de eerste seizoenshelft, waarbij de meeste aandacht uitging naar de VAR, die zijn intrede heeft gedaan in de eredivisie. De videoarbiter werd 51 keer ingezet

De videoscheids sloopt het voetbal

Nu we ervaring hebben opgedaan met de videoscheidsrechter, maken Cyril Lansink en Jan Vorstenbosch de balans op. Hun conclusie: schaf ’m af.

De VAR, verblindende illusie en Michel Platini

Raakte ik aan een praattafel toch weer verzeild in het gezever over de VAR. Ik zei dat we er niet meer over moeten praten, dat vermoeiende, oeverloze, o zo voorspelbare onderwerp. Dat kan niet, zei de presentator.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden