De video laat er geen twijfel over bestaan: op Saunders' goal is niets aan te merken

Zondag 18 november 1973. In het Olympisch Stadion is het Nederlands elftal nog een half minuutje verwijderd van de eerste WK-kwalificatie sinds 1938. In de wedstrijd tegen België is het nog altijd 0-0, een stand die voor Oranje toereikend is en voor de Belgen de uitschakeling betekent. Pol van Himst mag van de Sovjet-arbiter Pavel Khazakov de laatste vrije trap nemen.

De bal zeilt met een fraaie krul het strafschopgebied binnen, de Nederlandse verdedigers gokken op de buitenspelval. Men voelt tv-commentator Herman Kuiphof zijn hart vast houden. Ongerust glijdt Herman van woord naar woord:

'Het kan haast niet, maar het is vaker vertoond.

Die is goed, die vrije trap . . . Hij is er in !? . . .

Maar hij keurt 'm af.

Wegens buitenspel.

En dat lijkt mij ook zeer duidelijk.

Een goal van Verheyen.

De scheidsrechter zal zich even vergissen zeg, kost je toch mooi München.'

Veel later zal de BRT met behulp van een nieuwe techniek een videovergroting van het cruciale moment maken. Dan blijkt het volgende:

Ter hoogte van de vijf meterlijn ziet Pavel Khazakov een kluwen Belgen en Nederlanders op de vrije trap van Pol van Himst wachten. Johnny Rep, Johan Neeskens, Arie Haan, Ruud Krol, Barry Hulshoff, Aad Mansveld en Gerrie Mühren willen namens Oranje het laatste Belgische gevaar voorkomen. Nico Dewalque, Jean Thissen, Léon Semmeling, Raoul Lambert, Maurice Martens en Jan Verheyen azen op een ontsnapping in extremis. Het moment waarop Van Himst de bal met de buitenkant van zijn rechtervoet laat vertrekken, geeft Hulshoff het sein voor de buitenspelval. Mansveld en Mühren reageren niet op tijd. Verheyen staat plotseling vrij voor doelman Piet Schrijvers. De Belg plaatst de bal behendig in het doel, Khazakov annuleert een fractie later een zuivere goal.

Het is een historische situatie waarbij alleen het electronisch oog de waarheid kan verbeteren. Een moment ook waarop voor de zoveelste keer wordt benadrukt dat de buitenspelregel altijd en eeuwig discutabel blijft.

******

Nog zo'n geval: zaterdag 5 oktober 1996. De zestiende minuut van Nederland-Wales. Luister bijna een kwarteeuw na Kuiphof, naar Frank Snoeks, toevallig een commentator die doorgaans een opvallend scherp oog heeft voor twijfelgevallen. Bij die goal van Dean Saunders komt opnieuw aan de oppervlakte dat buitenspel soms niet of nauwelijks waarneembaar is. Snoeks:

'Speed, Hughes...

Daar is de kans voor Wales.

Is dit buitenspel? Dit is toch buitenspel?!

Maar nee, er wordt naar het midden gewezen.

Het is een bal die telt en dan krijgt Saunders waarschijnlijk het doelpunt op zijn naam. Want die gaf het zetje.

Dean Saunders gaf het zetje, maar dat deed-ie toch naar mijn smaak in buitenspelpositie.''

In de herhaling vervolgt Frank:

“Let op waar Saunders staat, dat is een meter buitenspel, driekwart meter misschien, desnoods een halve meter, maar het is off-side.

En het wordt niet gegeven.''

Op de perstribune, ter hoogte van de middenlijn, pal tegenover de plek waar Guus Hiddink zich enorm zit op te winden, weten we het allemaal heel zeker. Buitenspel! Geen twijfel mogelijk. Ex-international Piet Keizer, in de rust: “Zeker twee meter buitenspel.” Zelf heb ik het gevoel dat Dean Saunders bijna op de doellijn werd aangespeeld. In de rust mogen Kees Jansma en Johan Cruijff hun visie naar voren brengen. Kees tegen Johan: “Laten we wel wezen, het is toch buitenspel?” Johan is de eerste die twijfelt: “Het leek mij wel, ofschoon, als je nu die lijnen ziet . . . Op de tribune dacht ik zeker dat het buitenspel was. Maar hier, nu met die lijnen, begin ik toch te twijfelen.” Wanneer Johan dat zegt, wordt scheidsrechter Lopez Nieto in de catacomben door Guus Hiddink nog altijd de huid vol gescholden. Als die Spanjaard dat straks maar niet in een rapport aan de FIFA gaat melden. Gauw excuses aanbieden in Spanje, Guus, want: beeldje na beeldje vertraagd afgedraaid blijkt het dus om een puntgave goal van Dean Saunders te gaan.

Die overtuiging verschaft mij een bevriende psychiater, de bijna-buurman, vier huizen verder op. Hij is gek van voetbal, legt nu al weer decennia lang alles op voetbalgebied vast. Zijn geavanceerde afspeelapparatuur laat geen restje twijfel bestaan: op de 1-0 van Dean Saunders is niets aan te merken. Grensrechter Giraldez Carrasco heeft buitengewoon scherp waargenomen in het Arms Park. Scherper dan de verslaggever van Trouw. Die schrijft zelfs na de beelden van de psychiater: “Een glaszuiver doelpunt. Op of over de zestien meterlijn (het was de vijf meterlijn) trok Mark Hughes (het was Barry Horne) scherp voor. Toen de bal van zijn voet vertrok bevond de instormende Saunders zich achter de bal.”

Hoe keken de andere ochtendbladen er tegen aan, zo veel uren na de wedstrijd in Cardiff?

Het Algemeen Dagblad verdient een pluim. Op de voorpagina een mooie graphic van het bewuste moment. Alleen de bijgevoegde tekst is enigszins vreemd. Waar juist duidelijk wordt gemaakt dat Saunders op het punt staat zijn zuivere doelpunt te maken, meldt het bijschrift: “Buitenspel of niet?” De krant laat voorts op de sportpagina het van de televisie gefotografeerde fragment zien. Geen twijfel mogelijk: Saunders staat achter de bal wanneer hij door Horne wordt aangespeeld.

De Volkskrant heeft de electronische hulpmiddelen blijkbaar niet te hulp geroepen. “Oranje reageerde woest op het doelpunt omdat de dertiger van Nottingham Forest zich in buitenspelpositie zou hebben bevonden. Zowel de scheidsrechter, de Spanjaard Lopez Nieto die het spel ook in de laatste EK-interland van Oranje, tegen Frankrijk, leidde, als diens secondant aan de zijlijn, oordeelden dat het niet het geval was.”

De verslaggever van de VNU-dagbladen heeft de video wel uitgebreid bekeken. “Merkwaardig was de oprisping van Hiddink in de rust, toen hij verhaal ging halen bij scheidsrechter Lopez Nieto. De Spanjaard werd verweten Wales een goal gegeven te hebben die voor buitenspel had moeten worden afgefloten. Televisiebeelden zouden dat al hebben bewezen, aldus Hiddink in het kamertje van de scheidsrechter, die kreeg toegevoegd dat hij nog een helft de tijd had om de zaken recht te trekken. Dat is toch warempel van een brutaliteit die zijn weerga niet kent. Inmiddels moet Hiddink uit de videobeelden ook hebben geleerd dat Saunders NIET buitenspel stond en dat de bondscoach zich dus onbehoorlijk heeft gedragen.”

Namens de GPD-dagbladen heeft de dienstdoende verslaggever de electronica onaangeroerd gelaten. “De Spaanse scheidsrechter drukte aanvankelijk een zwaar stempel op het opwindende duel door in de zestiende minuut z'n goedkeuring te verlenen aan een doelpunt van Saunders. Het leek er verdacht veel op dat de aanvaller van Nottingham Forest in buitenspelpositie stond.” Daar leek het inderdaad verdacht veel op.

Voor De Telegraaf is er al helemaal geen twijfel mogelijk. Met Hiddink is deze krant er van overtuigd dat de Spaanse arbitrage niet deugde. “Nadat Wim Jonk en Clarence Seedorf te weifelend hadden verdedigd, stond Gary Speed ineens vrij voor Edwin van der Sar. Nadat de speler van Leeds United de bal verkeerd had geraakt, tikte Dean Saunders het leder in buitenspelpositie alsnog in het doel. Een incident dat Guus Hiddink in de rust tot een woede-aanval richting scheidsrechter Lopez Nieto zou verleiden.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden