De veteranen gaan de politiek in

De Democraten in de VS hebben voor de verkiezingen in november een nieuwe lichting veteranen, ook uit Irak, kandidaat gesteld. Die moeten het beeld wegnemen dat zij zwak zijn op veiligheidsgebied. Maar veteraan zijn alleen blijkt niet genoeg voor een zetel.

In het campagnehoofdkwartier van Joe Sestak in Media, een voorstad van Philadelphia, hangt een grote kaart van het kiesdistrict vol kleurige stipjes en vlaggetjes. Ze geven aan waar de vrijwilligers geweest zijn en waar ze nog naar toe moeten. Het is verleidelijk om militaire precisie te zien in de stafkaart. Sestak (54) is immers een gewezen vice-admiraal met Afghanistan en Irak op zijn staat van dienst.

Hij maakt deel uit van een nieuwe lichting veteranen en oud-militairen, die dit jaar in de politiek zijn ingegaan. Opmerkelijk genoeg vooral voor de Democratische partij. Die kon begin dit jaar trots melden dat een vijftigtal nieuwe veteranen zich voor hen in de politiek had gestort, hoofdzakelijk om te protesteren tegen het Irak-beleid van Bush. Daarvan zijn na de voorverkiezingen 37 over, tegenover een handvol voor de Republikeinen.

Veel aandacht trekt Jim Webb, die zes medailles in Vietnam ophaalde en staatssecretaris voor de marine was onder de door Republikeinen zeer vereerde president Reagan. Webb maakte zich zo boos over de Irak-politiek van Bush, dat hij als Democraat een gooi doet naar een senaatszetel voor Virginia. Ook Tammy Duckworth figureert vaak in landelijke media. Zij verloor in Irak haar benen toen haar helikopter werd neergehaald. Zij vecht nu voor een zetel in het Huis van Afgevaardigden.

Maar de meest charismatische en mediagenieke van de Vechtende Democraten, zoals de partij ze noemt, is Sestak. Hij is voor de partij vooral belangrijk omdat hij kandidaat is in een district nabij Philadelphia, dat de Democraten moeten veroveren willen ze een kans maken om de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden te heroveren. Die bezaten ze voor het laatst in 1994.

Sestaks District zeven in Pennsylvania is de laatste decennia, zoals alle voorsteden van Philadelphia, van politieke kleur aan het veranderen. Het was ooit degelijk Republikeins. Maar steeds meer progressieve gezinnen uit de stad kopen huizen in de rustige en groene rand. Tegelijkertijd vinden veel ouderwetse Republikeinen hun partij te rechts, te christelijk en te extreem worden.

Het district stemde in 2000 en 2004 voor de Democratische presidentskandidaten, maar stuurt al twintig jaar dezelfde Republikein als afgevaardigde in het Huis. Dat geldt ook voor District 8 waar Irak-veteraan Patrick Murphy (32) de Democratische uitdager is.

Het is geen toeval dat nu zoveel veteranen voor de Democraten de politiek ingaan, zegt Sestak, die tijdens de strijd om Afghanistan en Irak het commando voerde over de vloot in de Indische Oceaan. „Het is als na Vietnam. Soldaten die zoveel hebben gegeven, zijn diep teleurgesteld geraakt door de foute beslissingen van hun regering.’’

Hij begrijpt goed dat de Democraten goede sier met hem maken en zelfs een pagina op hun website aan de Vechtende Veteranen gewijd hebben. „Het leger is nu eenmaal het meest gerespecteerde instituut in Amerika. Het is belangrijk voor hen om zo het foute beeld te ontkrachten dat veiligheid een zaak van de Republikeinen is.’’

Hij noemt Irak „een tragische ramp” en wil een gefaseerde terugtrekking, zodat de VS uitdagingen elders, zoals Noord-Korea en de opkomst van China, kan pareren. Amerika kweekt nu alleen „een cultuur van afhankelijkheid in Irak’’. Maar woede over Irak was niet zijn motivatie om Democraat te worden, zoals wel geldt voor Jim Webb en Patrick Murphy. Hij zegt al jaren een overtuigd Democraat te zijn. Hij is trots op zijn tijd in de Nationale Veiligheidsraad van het Witte Huis onder president Bill Clinton.

Toch heeft Sestak een moeilijke weg voor zich. Tegenstander Curt Weldon (59) is een machtig man in Washington. Hij zetelt in vele defensiecommissies in het Huis en heeft zijn positie benut om vette contracten voor de helikopterfabriek in zijn district binnen te halen. Dat leverde hem de steun van de lokale burgemeesters, kamer van koophandel en vakbondsafdeling op, als ook een goedgevulde campagnekas.

Sestak begrijpt dat zijn militaire verleden zijn kracht is, maar dat lang niet alle kiezers alleen over de Irak-oorlog willen horen. Hij heeft dat geprobeerd te ondervangen door veiligheid tot hét thema van zijn campagne te maken, maar steeds onder de leuze: echte veiligheid begint thuis, met goed onderwijs, betaalbare gezondheidszorg en banen. Irak staat pas op de vierde plaats van zijn prioriteitenlijst.

Op de ochtend dat de verslaggever op zijn hoofdkwartier aanwezig is, houdt Sestak zijn zoveelste ’keukentafelgesprek’ met 15 senioren over hun dure ziektekostenverzekering. Hij lijkt veel van zijn oude baas Bill Clinton afgekeken te hebben. Voor alle aanwezigen heeft hij een persoonlijk woordje of een grap over. Hij lardeert zijn verhaal met genoeg cijfers om duidelijk te maken dat hij weet waar hij het over heeft. Hij praat heel gevoelvol: „Zo’n verhaal breekt echt mijn hart’’, zegt hij tot een man die over zijn peperdure medicijnen vertelt.

Steevast koppelt hij terug naar zijn militaire verleden: „Je moet voeling houden met de mensen. Ik probeerde op mijn vliegtuigschip in de Afghanistan-oorlog altijd op het dek te staan als vliegtuigen terugkwamen van de missie. De jongens hadden tien uur totaal klem gezeten en waren uitgeput. Je moest ze bij de hand nemen als ze uitstapten.’’

„Ik ging ook altijd enkele keren per week eten met de soldaten die onze radiocontacten verzorgden en liep op alle afdelingen binnen. Alleen dan weet je wat er leeft. Maar alleen is Curt Weldon de gewone mensen in dit district ontstegen. Hij is altijd op reis. Hij is met zijn hoofd in Washington of elders in de wereld, maar niet bij jullie.”

Of dat alles genoeg is om Weldon te verslaan, is onduidelijk. Feit is dat de Republikein, die bij de afgelopen verkiezingen amper campagne hoefde te voeren, dat nu wel doet. En hij heeft zijn Irak-standpunt dramatisch bijgesteld.

Tot halverwege dit jaar steunde hij het Irak-beleid van Bush door dik en dun. Hij hield vol dat nog altijd niet duidelijk was of Irak massavernietigingswapens had, terwijl Bush zelf de zoektocht al had opgegeven. Intussen heeft Weldon een eigen exit-strategie voor Irak, weliswaar zonder data. Volgens eigen zeggen moest hij, na vruchteloze gesprekken met het Witte Huis, zijn ’eigen verantwoordelijkheid als wetgever’ opnemen.

Weldon heeft ook duidelijk afstand genomen van Bush zelf, die impopulair blijft in zijn thuisstaat. „Ik heb evenveel ruzies gehad met adviseurs van Bush dan wie dan ook in het Congres’’ zegt hij nu trots. Toen Bush enige tijd terug Weldons deel van Pennsylvania bezocht, was hij ostentatief afwezig.

Maar het duidelijkste bewijs dat Weldon Sestak serieus neemt zijn zijn reclameborden, die bij opritten of in tuinen in Media en de naburige kern Springfield staan. Daarin prijst Weldon zichzelf aan als ’onafhankelijke knokker voor de VS’. Het woord Republikein is nergens te zien.

Dat zit een trouwe partijgenoot als Lawrence Riviello (79) heel erg dwars. „Schaamt hij zich er soms voor dat hij Republikein is?’’ Ook Riviello heeft intussen twijfels over Irak. „Ik denk dat we, als we Irak niet hadden aangevallen, er slechter voor zouden staan. Maar zeker van mijn zaak ben ik niet. Maar zomaar de troepen terugtrekken kan ook niet.’’ Hij stemt al jaren op Weldon. „Maar vanwege dat bord ben ik in staat het nu niet te doen.’’

Als Sestak echt een kans wil maken, dan moet hij het hebben van Ed McCann, verkoper bij een autofabrikant. „Ik dacht altijd dat Bush een geweldige vent was en heb twee keer voor hem gestemd. Maar hij en zijn partij zijn het contact met de werkelijkheid kwijt. De ramp in New Orleans was voor mij het keerpunt.’’

Weldon is een goede vertegenwoordiger van het district geweest, meent hij. „Maar wat ik van Sestak hoor klinkt ook geweldig. Hij heeft geweldige geloofsbrieven. Ik ben er nog niet uit. Maar misschien is het wel eens tijd voor verandering.’’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden