DE VERZAMELAAR VAN ITALIAANSE PLAATSNAMEN-TITELS De Koopman van Venetie mag via achterom binnen

Stel je voor dat hij nog nooit van Italie gehoord had - figurati! - en er dus ook nooit verliefd op was geworden, dan nog was dat nauwelijks van invloed geweest op z'n Italianisanten-bibliotheek. Adriaan de Jonge verzamelt geen boeken over Italie of Italiaanse kunst, hij verzamelt boeken met titels waar een Italiaanse stad of nederzetting in voorkomt. Zoals het een volwaardige verzamelaar betaamt, verzamelt hij louter om te verzamelen - het is zelfs nadrukkelijk niet de bedoeling om de boeken ook nog eens te lezen.

Vanaf zijn eerste reis naar Rome, tien jaar geleden, viel De Jonge voor Italie. En in een vlaag van vanzelfsprekendheid begon hij toen ook boeken met Italiaanse steden in de titel te kopen. Het mochten geen literaire boeken zijn, geen reisgidsen of kunstboeken, en ook niet de telefoonboeken van alle Italiaanse districten. Maar net zoals de losbolverzamelaar, maakt ook de strenge collectioneur het zichzelf niet gemakkelijk. Mocht 'De koopman van Venetie' van die schrijver uit Stratford-upon-Avon wel tot de collectie worden toegelaten? 'De koopman' is toch een boek dat zich verdacht dicht aan de literaire kant bevindt. En als Shakespeare de collectie zou betreden, dan zou de verzamelaar - de eigenhandig opgestelde wurgwetten getrouw - het boek niet kunnen lezen, want om lezen ging het nu even niet. Maar ja, je kunt wikken en wegen tot je een ons bent, en daarna is Venetie nog steeds een stad in Italie. Bovendien laat ook een serieuze verzamelaar van tijd tot tijd de teugels wel eens vieren, dus kom maar hier met die Venetiaanse koopman. Uit min of meer dezelfde achtergrond gedoogt De Jonge de 'Voetreis naar Rome' van Bertus Aafjes. Om je klassiekers kun je nou eenmaal moeilijk heen, ook al ontbreekt 'Het rapport van de Club van Rome' opvallend in de verzameling.'Rome', 'Venetie' en 'Napels' tieren welig, spectaculair afwezig zijn titels die naar Pisa, Siena, Milaan en Palermo verwijzen.

Het grootste deel van zijn Italie-titels bestaat uit detectives en keukenmeidenromannetjes. Juist die ongebonden boekjes uit de jaren vijftig, zestig ruiken zo indringend. De Jonge pakt 'Meeuwen boven Sorrento' van Drummond/Hastings uit de boekenkast, snuift intens alsof het om een Braciola alla pizzaiola alla moda di Battipaglia (runderlappen met tomaat, knoflook en oregano uit Battipaglia; het Italiaanse Helmond, of nauwkeuriger: Oss) in plaats van vermufte scheepsbeschuit gaat.

De verzamelaar tolereert ook de plaatsnamen die bijvoeglijk zijn gebruikt, dus mogen 'Italiaanse nachten' en 'Toscaans avontuur' meedoen, al plaatsen zij zichzelf door dat bijvoeglijk voorkomen onderaan de hierarchie van de collectie. Bergketens, meren en rivieren zijn bij voorbaat gediskwalificeerd en 'Abessinie' bezit onvoldoende Italiaans bloed om tot de collectie te kunnen toetreden.'De rode milaan' van Peter Faecke is per vergissing in de verzameling beland, want een rode milaan is slechts een vogel.

De gedurfdste titel uit de verzameling moet wel 'Spaghetti in Sorrento' van Anke de Graaf zijn. Alleen de beginzinnen al: 'Als Paulien - vrijgezellin - er eens uit wil, per bus een buitenlandse reis maakt en dan een eenzame Martin ontmoet . . . ja, dan wil Amor zijn pijlen wel eens richten. Had oom Bastiaan niet gezegd: 'Mensen die met een busreis meegaan . . .'?'

Als je die indrukwekkende lijst met Italiaanse plaatsnamen ziet, en daardoor onvermoede einders ziet opdoemen, al vaag sinaasappelbomen en verse tijm ruikt, er weemoed en verlangen in herkent, dan begin je te begrijpen waarom die boeken niet gelezen hoeven te worden. Dan begrijp je dat je behalve in een gedicht ook in een armzalige titel kunt wonen. Luister maar.

'Rome zien en dan sterven', Nickolas Gifford.

'Rome Expresse', Arnold Bennett.

'Opdracht: Verleidster in Sorrento', een onderzoek naar de gruwelijke moord op geheim agente Ellen Ambridge van Edward S. Aarons.

'The woman from Sicily', Frank Swinnerton.

'Bloedwraak in het Vaticaan', Nick Carter.

'Hotel Vesuvius', Johan Fabricius.

'Ein Kampf um Rom', historische roman van Felix Dahn.

'Avontuur in Venetie', Helen MacInnes.

Als robijnpocketreeks: 'Het begon in Italie', 'Ontmoetingen in Italie', 'Mandy naar Italie', 'Kati in Italie', 'Leontien in Italie' en natuurlijk het onvermijdelijke 'Incident in Italie'.

'Nazomer in Toscane', Theo Troost.

'Voorspel in Florence', Sanne van Havelte.

'De schooiertjes van Napels', 'Wonder van Napels', 'Avontuur in Napels', 'Vrouwen in Napels'.

'Roman Holiday' van Odette Ferry met illustraties uit de gelijknamige film met Gregory Peck en Audrey Hepburn.

'Het Italiaanse meisje', Iris Murdoch.

Talloze verwikkelingen in Rome: 'Oponthoud in Rome', 'Happy end in Rome', 'Vrouwen van Rome', 'Kinderen van Rome', en toch ook maar 'De reis naar Rome' van Alberto Moravia.

Die vermaledijde twijfel slaat weer toe bij de roman 'Monteriano' van E. M. Forster. Al in de eerste noot immers staat geschreven dat het stadje Monteriano niet bestaat, en gebaseerd is op het stadje San Gimignano. Afijn, pazienza, iets blijkt dus waar te zijn, ook al blijft dit boek niet helemaal in de haak.

'Barcarolle' van Johan Fabricius zwiebert ook zo'n beetje tussen wal en schip tenzij je de ondertitel 'Eerste liefde in Venetie' meetelt. En dat doet Adriaan de Jonge in onmetelijke lankmoedigheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden