De verwachtingen over Benedictus XVI in 2005 - Geen tussenpaus

Benedictus XVI kort na zijn antreden in 2005. Beeld EPA

In 2005 schreven we dat paus Benedictus XVI te ambitieus zou zijn om een tussenpaus te worden. Lees in dit archiefstuk over de verwachtingen van de nieuwe paus.

Eén ding is zeker: een tussenpaus, een kerkleider die op de boedel past, zal Joseph Ratzinger, nu paus Benedictus XVI, niet worden. Daarvoor heeft hij intellectueel te veel in huis en lijkt hij ook te ambitieus.

De eersten die dat wel eens snel zullen kunnen gaan merken, zijn de leden van de curie, het Vaticaans bestuursapparaat dat onder de vorige paus zijn gang kon gaan.

Een mogelijke hervorming van de curie zou goed sporen met de centralistische opvattingen die de nieuwe paus steeds heeft gekoesterd. Hij vindt dat de lokale kerken enige vrijheid qua liturgische vormgeving mogen hebben, maar zeker niet te veel. Als de wereldkerk hierdoor in Afrika, Azië en Latijns-Amerika aanhang verliest is dat jammer, maar onvermijdelijk.

Ook ligt het niet voor de hand dat hij voor door aids geplaagde gebieden het kerkelijk condoomverbod opheft.

Wat Europa betreft klinken nog altijd de woorden na die de huidige paus enkele weken geleden uitsprak, namelijk dat de hier heersende cultuur ,,op de meest radicale wijze conflicteert met niet alleen de christelijke, maar met alle religieuze en morele tradities van de hele mensheid''.

Op het gebied van de sociale rechtvaardigheid zal de nieuwe paus de stimulerende lijn van zijn voorganger ongetwijfeld doortrekken. Dat geldt evenzeer voor de goede relaties met het jodendom.

Of Benedictus even welwillend aankijkt tegen de contacten met de islam, is de vraag. Hij lijkt eerder te behoren tot degenen binnen de kerk die vinden dat JPII deze concurrerende wereldgodsdienst wat al te kritiekloos heeft benaderd.

Ook op oecumenisch gebied vallen weinig vernieuwingen te verwachten van de man die als prefect van de Congregatie voor de geloofsleer de protestantse broeders en zusters liet weten dat de rk kerk de enige weg naar het heil vormt.

De rede die de nieuwe paus afgelopen maandag voor zijn toenmalige collega's hield, duidt erop dat hij het als zijn voornaamste taak ziet om de rooms-katholieke kudde te beschermen tegen onorthodoxie, relativisme en promiscuïteit. Dus weg met de experimenten met theologie en bio-ethiek, geen gehuwde priesters en al helemaal geen vrouwen in het ambt.

Voor homoseksuele of gescheiden gelovigen lijkt de toekomst evenmin veel positiefs in petto te hebben, al zijn verrassingen -zie de vernieuwingsgezinde Johannes XXIII- nooit uit te sluiten.

En hij heet Benedictus
Joseph Ratzinger noemt zich naar de 6de-eeuwse heilige Benedictus van Nursia, opsteller van de strenge kloosterregel die naar hem genoemd is: acht uur bidden, acht werken, acht slapen. De monnik stichtte een eigen klooster in Montecassino; zijn regel werd norm voor het benedictijner kloosterleven.

Ratzingers laatste naamgenoot, paus Benedictus XV (1914-1922), viel op door zijn (vergeefse) inzet voor vrede tijdens de Eerste Wereldoorlog en doordat hij de heksenjacht staakte die diens voorganger had ontketend op 'modernisten' of wat daarvoor doorging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden