Recensie

De verscheurdheid van een gemeenschap in borende stijl beschreven

Kamila Shamsie schetst het multiculturele drama in een hedendaagse 'Antigone'.

Het is veelbetekenend dat Kamila Shamsie, Britse schrijfster met Pakistaanse roots, haar roman 'Huis in brand' baseert op de Antigone-mythe, een verhaal van Grieks-Westerse oorsprong, als om aan te geven dat haar verhaal universele thematiek heeft. Antigone wil tegen de zin van koning Creon haar opstandige broer Polyneikes begraven. Daarop wil Creon Antigone, n.b. de verloofde van zijn zoon Haemon, levend laten begraven. Als Antigones zus Ismene zich ermee komt bemoeien verandert Creon van inzicht en besluit hij Polyneikes zelf te begraven maar het is te laat, vrijwel alle hoofdpersonen plegen vanwege zijn aanvankelijke weigering zelfmoord. Een verhaal over de eisen van de staat (Creon) en de emoties en verantwoordelijkheden van individuen (Antigone).

Dat is Shamsies verhaal over Pakistaanse families in Londen ook: moet je je hart en de eigen tradities volgen of de regels die het wettige gezag je oplegt? Shamsie heeft haar personages vrij opzichtig geënt op personages uit het Antigone-drama: Karamat Lone, minister van Binnenlandse zaken, is Creon, zijn zoon Eamonn Haemon, Aneeka is Antigone, zus Isma Ismene en broer Parvaiz Polyneikes. Zo'n strak stramien kan verkeerd uitpakken, als je het verhaal naar de mythe toeschrijft maar Shamsie is schrijfster genoeg om het zelf in te vullen.

Deze roman in vijf aktes, waarin alle personen afzonderlijk worden gevolgd, beschrijft de verscheurdheid van de Pakistaanse (of elke uitheemse) gemeenschap in Engeland. Karamat en Eamonn zijn de geassimileerde emigranten, waarbij Karamat Britser dan Brits denkt en handelt, het drietal Aneeka, Isma en Parvaiz, kinderen van een jihadist die op weg naar Guantánamo Bay is gestorven, staat aan de andere kant van het spectrum. Parvaiz vertrekt zelfs naar Raqqa om daar als mediaman voor IS te werken, maar hij kan de gruwelen niet aan en vlucht, waarna hij voor het Britse consulaat in Istanbul wordt doodgeschoten. Karamat vindt dat zo'n jihadist maar in Pakistan moet worden begraven maar Aneeka wil hem meenemen naar Engeland. Het verhaal eindigt à la Antigone in een drama voor iedereen.

Gesofisticeerde minnaar

Shamsie weet die parallellen mooi te verdoezelen door haar psychologische kwaliteiten. Dit zijn mensen van vlees en bloed; de geronselde Parvaiz met zijn door twijfels en afschuw getorpedeerde ambities, Aneeka en Isma worstelend met gevoel en verstand, Karamat de hardliner wiens principes aan het wankelen worden gebracht, Eamonn, de gesofisticeerde minnaar, de optimale relativist. De optelsom van al deze karakters is toch vooral genuanceerdheid: niemand is voor de volle honderd procent wat hij lijkt te zijn: een machthebber geen tiran, een jihadist geen puur slecht mens.

Met haar onspectaculaire, borende stijl zet Shamsie het drama van de gespleten Britse multiculturele samenleving neer. Maar dit is ook een roman over ware liefde en haar schijngestalten, over recht en (on)gehoorzaamheid. Tijdloze zaken, net als in Sophocles' 'Antigone'.

Oordeel: mensen van vlees en bloed in een borende stijl beschreven
Kamila Shamsie
Huis in brand
Vert. Anne Jongeling. Signatuur; 256 blz. € 21,99

Recensenten van Trouw bespreken pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Lees ook:

Meisjes verkennen de liefde, en zij ziet de nutteloosheid

Hilary Mantels roman uit 1995 gaat over loyaliteit, aan vriendinnen, ouders en, oh ja, jezelf.

Hoe de Britse literatuur een afspiegeling van de samenleving probeert te worden

Lezen betekent nadenken over het hoe, wat en waarom van literatuur. Deze week: Engelse romans zijn te wit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden