Mannentekort

De verpleging is dringend op zoek naar een testosteron-injectie

Student verpleegkunde Carsten Meester : 'Jammer dat er weinig jongens zitten'.  Beeld Jerry Lampen
Student verpleegkunde Carsten Meester : 'Jammer dat er weinig jongens zitten'.Beeld Jerry Lampen

Het is de pabo’s gelukt: steeds meer mannen kiezen voor het basisonderwijs. Maar de hbo’s verpleegkunde blijven een vrouwenbolwerk, terwijl alle handen aan het bed nodig zijn.

“Hahaha, je wordt zuster”, zo omschrijft een mannelijke verpleger de reactie van zijn vrienden. Een ander beschrijft hoe een groepje mannen verderop gaat zitten, ‘want ze denken gelijk dat je homo bent’. De citaten komen uit een nog niet gepubliceerd onderzoek van Monique van Dijk, hoogleraar verplegingswetenschap bij het Erasmus MC, en haar collega Marianne van der Heijden.

De instroom bij de opleidingen verpleegkunde en de pabo’s groeit, zo bleek deze week. Goed nieuws, want Nederland heeft alle leraren en verpleegkundigen nodig die het kan krijgen. Toch weten de opleidingen verpleegkunde de helft van de potentiële beroepsgroep slecht te bereiken: vorig jaar was maar zo’n 13 procent van de nieuwe studenten man, zo bleek deze week. De pabo lukt het wel om meer mannen te trekken: daar is nu een derde van de aankomende basisschoolleraren man, terwijl dat tien jaar geleden nog maar 20 procent was.

De pabo’s hebben dan ook hard gewerkt aan het ‘mannenprobleem’. Een deel van de opleidingen kwam mannen tegemoet door de verplichte stage in de kleuterklas af te schaffen, of studenten minder reflectieverslagen te laten schrijven. Er kwam een campagne, ‘Veel meer meester’, en een groep leraren stichtte het platform ‘Meestert!’. Zij vragen aandacht voor mannen in het onderwijs door het onderwijs op een door juffen gedomineerde school een dag over te nemen, oftewel ‘overmeesteren’.

Mannen als stabiele factor

Kunnen de verpleegkundigen afkijken bij de meesters? Hoogleraar Monique van Dijk zou dolgraag het mannelijke potentieel aanboren. “We willen toch ook in alle sectoren het glazen plafond voor vrouwen doorbreken, omdat zij vaak een andere kijk hebben? Zo is dat ook met mannen in verpleegkundige teams. Ik heb het idee dat mannen, ehm, neutraliserend kunnen werken in een vrouwenteam. Dat ze een stabiele factor zijn.”

Waarom mannen nauwelijks kiezen voor verpleegkunde, is volgens Van Dijk nooit goed onderzocht. Uit haar interviews met mannelijke verpleegkundigen blijkt dat mannen meer dan vrouwen hechten aan een hoger salaris en de status van hun vak. Die twee kunnen beter in Nederland, vindt ze. “In Amerika staan verpleegkundigen in veel hoger aanzien.”

Volgens Hans Aerts, voorzitter van het Landelijk Overleg Opleidingen Verpleegkunde, zit de beeldvorming het vak dwars. “Ik erger me eraan als media het woord ‘verpleegster’ gebruiken”, zegt hij. “Inhoudelijk is er geen enkele reden om het als vrouwenberoep te zien. Het vak is zo breed.”

Acute zorg trekt meer mannen

Aerts merkt dat mannen zich meer aangetrokken voelen tot bepaalde vormen van zorg, zoals de spoedeisende hulp. De Hogeschool Utrecht, waar Aerts manager is van de bacheloropleiding, speelt daarop in met een nieuwe minor ‘acute zorg’. Aerts merkt dat die minor inderdaad meer mannen trekt. “Mannen zien zichzelf eerder werken op de ambulance of de spoedeisende hulp.”

Tijd voor een platform ‘Verpleegert!’ dat met stoere acties aandacht vraagt voor mannen in de zorg? Een ziekenhuis kapen zit er niet in, denkt Van Dijk. Maar met haar stichting Lof der Verpleegkunst broedt ze wel op een mannencampagne ‘met een shockeffect’ voor later dit jaar.

Student verpleegkunde Carsten Meester FOTO Jerry Lampen Beeld jerry lampen
Student verpleegkunde Carsten Meester FOTO Jerry LampenBeeld jerry lampen

Carsten Meester (17), eerstejaars bachelor verpleegkunde Hogeschool Utrecht

“Ik heb altijd al iets bij de hulpdiensten willen doen. Ik zit sinds mijn dertiende bij de jeugdbrandweer, waar je leert om snel en veilig brandjes te blussen. Vroeger wilde ik politieagent worden. En nu dus verpleegkundige. Ik wilde altijd al mensen helpen. Dat je, als er iets gebeurt, kunt ingrijpen. Werken in het ziekenhuis lijkt me toch het leukst. Ik ben goed met kinderen, dus ik zou wel op een kinderafdeling willen werken.

De opleiding in Utrecht sprak me op de open dag meteen aan. Het enige dat ik jammer vond, is dat er weinig jongens zitten. Maar ik heb twee zussen, dus ik ben gewend met vrouwen om te gaan. Bij ons thuis staan altijd vrouwenfilms op, haha. Ik heb ook altijd veel vriendinnen gehad. Het heeft zeker pluspunten om als man tussen de vrouwen te zitten. Maar ik mis wel de gesprekken van jongens onder elkaar. Met mannelijke vrienden is het toch net wat comfortabeler, net wat opener.

Ons eerste jaar heeft veel theorie en wekelijks maar twee uur praktijk. Jongens hebben wat meer moeite om zich op theorie te concentreren, denk ik.”

Melvin Ooteman: ‘De vrouwen in mijn klas moeten zich meer bewijzen’ Beeld
Melvin Ooteman: ‘De vrouwen in mijn klas moeten zich meer bewijzen’

Melvin Ooteman (26), eerstejaars pabo, Hogeschool Arnhem Nijmegen

“Ik heb eerst mbo grafische vormgeving gedaan. Maar toen ik als bijbaan werkte in een animatieteam op een camping, merkte ik hoe leuk het werken met kinderen is. Je ziet echt het plezier in die snoetjes. Het onderwijs snakt naar mannen, dus als meester heb je zo een baan. De vrouwen in mijn klas moeten zich meer bewijzen. Ik merk dat ook de kinderen in groep 3, waar ik stage loop, het prachtig vinden om voor het eerst een meester te hebben. Meesters zijn volgens kinderen wat grappiger, maar ook strenger. Verder denk ik niet dat er veel verschil is. Ook veel dames in mijn pabo-klas vinden sport bijvoorbeeld heel belangrijk. Veel mannen vinden werken in de kleuterklas maar niets, maar ik zou het heel stoer vinden als er iemand opstaat die kleutermeester wordt. Ik sta er in elk geval voor open. Groep 3-4 ligt mij in elk geval beter dan de bovenbouw. Ik houd van dat spontane van jonge kinderen.”

De ervaren verpleegkundige Friso Raemaekers.  Beeld Jerry Lampen
De ervaren verpleegkundige Friso Raemaekers.Beeld Jerry Lampen

Friso Raemaekers (47), detacherend verpleegkundige spoedeisende hulp

“Ik werk al vanaf mijn achttiende als verpleegkundige. Het trok me gewoon aan. ‘Je kunt ook in de kroeg achter de bar met mensen werken’, zeiden ze bij mijn sollicitatie. Ik had als jonge jongen geen antwoord, maar wat dit werk zo mooi maakt, is de complexe theorie die erbij komt kijken. Je moet alles weten van anatomie, het meten van bloedwaarden en medicatietoediening. Heel technisch en volgens mij helemaal niet zo vrouwelijk. Dat zeggen mijn vrouwelijke collega’s trouwens ook. En ja, we zijn ook een luisterend oor voor patiënten. Maar dat is juist heel dankbaar. Patiënten inspireren me en laten me zelf nadenken over levensvragen. Dan vraag ik me in de auto naar huis af: hoe denk ik eigenlijk over reanimatie of wat vind ik van de dood? In films, series en boeken over de zorg is de arts altijd een man en de verpleegkundige een vrouw. Ik denk dat het goed is om die stereotypen te doorbreken. Mannelijke rolmodellen moeten opstaan.”

Wilco Fuhler, leerkracht: ‘Je wil soms ook over voetbal kunnen praten met collega’s’. Beeld
Wilco Fuhler, leerkracht: ‘Je wil soms ook over voetbal kunnen praten met collega’s’.

Wilco Fuhler (49), leraar basisonderwijs in Zelhem

“Zelf ben ik vader, maar ik kan me zo voorstellen dat de jonge mannelijke leerkrachten zich best een vreemde eend in de bijt voelen tussen collega’s die vooral praten over zwangerschappen. Je wil zo nu en dan ook even over voetbal kunnen praten met collega‘s. Zeker als beginnend leerkracht is het belangrijk om ervaren collega’s te hebben die als voorbeeld kunnen fungeren. Dan kijk je vaak naar het eigen geslacht. Als man is het fijn om met mannelijke collega‘s te sparren, merk ik. Het gevoel is net even anders. Zelf sta ik al 25 jaar voor de klas. Door mijn eigen leraar vroeger, die me inspireerde, koos ik voor dit vak. Maar dat missen veel kinderen van nu. Ik heb in de loop der jaren veel mannen het onderwijs zien verlaten. In campagnes en media-aandacht over het basisonderwijs worden nu veel mannen die voor de klas staan naar voren geschoven. Dat is heel belangrijk, zij zijn de rolmodellen. Gelukkig zie ik meer mannelijke stagiairs langskomen. Nu is het zaak om ze voor het onderwijs te behouden.”

Lees ook:
Graag meer mannen voor de klas, maar hoe?

Het aantal mannen voor de klas daalt al jaren. Om daar verandering in te brengen, is de alliantie ‘Divers voor de klas’ opgericht om meer meesters en mensen met verschillende achtergronden voor het onderwijs te winnen. Wat is daarvoor nodig?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden