AnalyseBotswana

De verkiezingen in Botswana draaien om iemand die niet verkiesbaar is: oud-president Ian Khama

De vroegere president Ian Khama op campagne voor zijn broer die parlementslid wil worden van de nieuwe, door Khama opgerichte, partij Botswana Patriotic Party. Beeld AFP

Ruzie tussen de oud-president en zijn opvolger beheersen in Botswana de stembusgang.

De parlements- en presidentsverkiezingen in Botswana draaien om iemand die niet verkiesbaar is: oud-president Ian Khama. Na tien jaar het hoogste ambt te hebben vervuld, zat zijn wettelijke termijn er in 2018 op. Toen droeg hij zijn post over aan zijn vicepresident Mokgweetsi Masisi, die Khama in 2014 zelf had gekozen.

De relatie tussen het tweetal, beiden voortgekomen uit de Botswana Democratic Party (BDP) die al sinds de onafhankelijkheid in 1966 aan de macht is, verslechterde daarna in rap tempo en is nu uitgemond in een Shakesperiaans koningsdrama: de oud-president wil zijn opvolger van de troon stoten bij de verkiezingen.

Geen verbod op olifantenjacht

De ruzie gaat over privileges die de oud-president niet kreeg, zoals het gebruik van het regeringsvliegtuig. De voormalige protegé Masisi weigerde Khama ook een eigen secretaresse. Masisi nam bovendien afstand van beleid dat de kern vormde van Khama’s nalatenschap: het verbod op commerciële trofeejacht op olifanten.

Masisi, die zijn partij de grootste wil maken in het parlement, omdat die de president levert, kijkt daarvoor vooral naar het platteland. Boeren hebben last van de enorm gegroeide olifantenpopulatie van circa 130.000. Ze slopen akkers, oogsten en huizen, en er vallen doden. Bovendien hadden boerengemeenschappen voorheen inkomsten uit de verkoop van jachtvergunningen aan westerlingen die olifanten wilden schieten en de slagtanden als trofee meenamen. Masisi wil met zijn beleid het platteland voor zich winnen.

Khama ziet dit als een dolkstoot. Toerisme gericht op natuur en wilde dieren is een van de kurken waar de economie, naast het delven van diamanten, op draait. Botswana is mede daardoor al vele decennia het meest stabiele en rustige land in Afrika met een redelijk draaiende economie.

Nieuwe partij zorgt voor versplintering

Dus sloeg Khama terug. Hij steunde een andere kandidaat als lijsttrekker van de BDP, daarna stapte hij met veel aplomb uit de partij en begon hij een nieuwe partij: Botswana Patriotic Front (BPF) met als lijsttrekker Biggie Butale. 

De nieuwe partij doet vooral mee in een aantal kiesdistricten rond de hoofdstad Gaborone, waar traditioneel veel aanhang zit van Ian Khama. Zijn nieuwe partij kan zo nooit voldoende zetels in het parlement halen voor het presidentschap, maar wel voor versplintering zorgen in de volksvertegenwoordiging.

De traditioneel grootste oppositiepartij, de gematigd socialistische Umbrella for Democratic Change (UDC), ruikt haar kans. Khama heeft zijn achterban opgeroepen in de kiesdistricten waar zijn nieuwe partij niet meedoet, op het UDC te stemmen.

100-dagenplan tegen corruptie

Natuurlijk spelen ook inhoudelijke thema’s een rol in de verkiezingen, maar die worden door de hoofdrol van Khama naar de achtergrond gedrongen.

Zo presenteerde UDC-voorman Duma Boko een 100-dagen plan om de corruptie in Botswana te bestrijden; hij belooft bovendien hogere pensioenen en lonen. En hij wil de werkloosheid van ruim 17 procent aanpakken door in een jaar 100.000 banen te scheppen.

President Masisi belooft ook meer banen. Hij wil bovendien grond herverdelen. In het noordoosten is 40 procent van het land van het Britse Tati Company, een overblijfsel uit de koloniale tijd. Masisi sluit onteigening niet uit ten gunste van lokale boeren die nu niet kunnen uitbreiden.

Ondertussen klinkt de roep steeds luider dat Khama zich als een staatsman in ruste moet gaan gedragen. Vooralsnog luistert hij daar niet naar.

Lees ook:

Botswana wil minder olifanten, dus de vluchtelingen moeten terug.

De belangrijkste olifantenlanden in Zuidelijk Afrika willen populaties gaan managen. Dat betekent onder meer verspreiding over natuurparken in de vijf landen, en het is maar de vraag of de olifanten daar zin in hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden