De vergeten steentjes komen vooraan in de schappen te liggen. Met retro-Lego kun je tenminste weer huizen bouwen!

Revolutie in Legoland: huidkleurige poppetjes. Dit jaar verschenen ze voor het eerst in de lange geschiedenis van de Deense speelgoedgigant. Harry Potter is voortaan blank en Michael Schumacher ziet niet langer geel in zijn Lego-racewagen. Weliswaar was kleuterheld Bob de Bouwer al jarenlang blank, maar uniek is dat ook het karakteristieke kleine poppetje -met los hoofdje en die grijpgrage handjes- aan een metamorfose is onderworpen.

door JURJEN FEDDE WIERSMA

Ondanks aanhoudende miljoenenverliezen lijkt het tij bij de firma Lego gekeerd, misschien wel omdat de hang van consumenten naar het verleden maar niet ophoudt. Vorig jaar concludeerde Stichting SpeelGoed Nederland al dat Sinterklaas steeds traditioneler schenkt. In deze zogeheten retrotijd is na stoffige kleding en meubels ook ouderwets speelgoed weer helemaal hip. Zo verschijnen op de nieuwste modellen spelcomputers tegenwoordig verzamelschijfjes met toppers uit de jaren tachtig en negentig. Ook Lego doet zijn best om het nostalgische vuur aan te wakkeren: zo heet Lego Explore weer gewoon Duplo.

Werken de ouderwetse bouwsteentjes aan een comeback? Lego roept eigenlijk al jaren zich weer te gaan concentreren op het vertrouwde bouwwerk. ,,Vanwege de vraag naar de terugkeer naar het nostalgische steentje. Veel ouders zijn er zelf mee opgegroeid'', zegt Annemarie de Munnik van Lego Nederland. Van de nieuwste custom set -steentjes mét bouwboekje en ontwerp op de voorkant van de doos- kan daarom een oer-Hollandse boerderij met erf en tuinhek worden gebouwd. Voor een kleine 60 euro, dat wel.

,,Het is een tijd geleden dat ze zoiets uitbrachten. Eigenlijk zijn niet de steentjes, maar de ideeën voor bouwwerken terug'', zegt Ruud Woeltjes (48) uit Nieuw-Vennep. Hij is erelid van Nederlandse Legovereniging De Bouwsteen en Legofanaat van het eerste uur. ,,Er waren nog maar weinig bouwboekjes met spectaculaire nieuwe ontwerpen. En ja, die zijn weer helemaal terug.''

En dat na jaren waarin de meters Lego in speelgoedwinkels almaar slonken. Na eeuwige concurrent Playmobil wierp Knex zich ook nog eens succesvol op de bouwstenenmarkt. Je moest zoeken naar een emmer met ordinaire Legoblokjes, tussen alle Harry Potters en de populaire Spybotics. Terug naar de bouwsteenbasis of niet, met die nieuwe producten gaat Lego niet helemaal stoppen. Zo komen op tijd voor de feestdagen de zogeheten Knights Kingdom-figuren weer geregeld langs in reclameblokken op televisie. Woeltjes: ,,Het is echt het digitale werk waar ze mee zijn opgehouden. De cd-roms en computerspelletjes enzo. Maar al dat technische spul zoals Spybotics en Mindstorms loopt als een trein. Belangrijkste blijft toch dat ze echt weer energie steken in het ontwerpen.''

Zijn zolder staat vol met Lego. Voor de originele verpakkingen is absoluut geen plek meer. Het enige verschil met het geldpakhuis van Dagobert Duck is dat Woeltjes alles keurig heeft opgeborgen in ontelbare bakken en elk onderdeeltje tot in detail heeft gedocumenteerd. Ook met Kwik, Kwek en Kwak is verwantschap: ,,Mijn neefjes en nichtjes mogen wel kijken, maar niets aanraken. Het heeft allemaal klauwen met geld gekost.''

Hij is altijd op zoek naar die ene zeldzame kleur of dat nog zeldzamere dakraampje. ,,Ik ken mensen die van een nieuwe doos gerust tien exemplaren kopen, omdat daar één of twee unieke onderdeeltjes in zitten. Die kun je dan weer gebruiken voor eigen ontwerpen.'' Daarom reist hij bijna wekelijks naar beurzen in Nederland en Duitsland. Als medeoprichter van De Bouwsteen is Woeltjes beroemd in Lego-minnend Nederland. De club viert overigens eind deze maand het tienjarig bestaan.

Aan zulke fanatieke aanhang zal het niet liggen, maar het stormt al een tijdje in de wereld van Lego. In 1998 leed het Deense concern het eerste verlies aller tijden, sinds de oprichting in 1932. Begin dit jaar werd zelfs een recordverlies bekendgemaakt. Eigenaar Kjeld Kirk Kristiansen -bijnaam: de enige echte Legoman- ging na een onderbreking van enkele jaren weer aan de slag als directeur. De kleinzoon van de oprichter maakte rigoreus een einde aan de zogeheten zigzagkoers van het bedrijf. Met cd-roms, Lego-figuren uit filmseries als Star Wars en robots waarbij nog maar een enkel bouwsteentje uit de doos viel, was het concern te ver afgedwaald van waar het goed in zou zijn -zoals bedrijven dat altijd zo mooi zeggen.

De weg terug naar een winstgevend Lego is volgens Kristiansen gevonden. Dat stelt hij ondanks het feit dat Lego dit jaar opnieuw afstevent op een verlies van honderden miljoenen euro's.

Naast financiële mokerslagen kreeg Lego de laatste jaren ook kritiek te verduren van deskundigen die de opvoedkundige waarde van het bouwspeelgoed in twijfel trokken. ,,Allemaal onzin'', zegt Lisette van der Poel, ontwikkelingspsycholoog en speldeskundige van de Hogeschool van Utrecht. Tien jaar geleden promoveerde ze op het speelgedrag van kinderen. ,,Waarom focussen op het educatieve aspect van speelgoed? Het kan toch ook simpelweg léuk zijn voor kinderen? Dat noem ik altijd de emotionele waarde. Lego is nou juist het beste voorbeeld van leuk én leerzaam. Zo leren verstandelijk gehandicapten vaak tellen dankzij Lego, en onderscheiden kleuren.''

Ook Van der Poel signaleert terugkerende faam van de bouwsteentjes, niet in de laatste plaats bij haar eigen dochtertjes: ,,Men schetst wel eens het overtrokken beeld dat echt alle kinderen achter de computer zitten. In mijn werk laat ik zien hoe je kinderen beter kunt leren spelen. En de bouwsteentjes blijven wat dat betreft een onuitwisbare stempel op de speelgoedmarkt drukken.''

Al een halve eeuw lang is jong en oud in Nederland met Lego verblijd. Net als Coca-Cola is het Deense speelgoed zo'n begrip dat menigeen wel eens vergeet dat de naam aan een merk gebonden is. Wereldwijd hebben naar schatting meer dan 300 miljoen kinderen en volwassenen ooit hun 'tanden' in de bouwsteentjes gezet. En dat is nog niets vergeleken met het aantal gele poppetjes dat over de aardbol is verspreid: 2,5 miljard.

Dat aantal zal alleen maar toenemen. Blanke Harry en bleke Schumi zullen daar niets aan veranderen, want ook hun gele tweelingbroers worden nog altijd goed verkocht. ,,De typerende gele gezichten zullen gewoon blijven bestaan'', aldus Lego Nederland. Een rustgevende gedachte voor sentimentele volwassenen. En natuurlijk voor alle kids van nu die nooit meer iets anders willen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden