De Vereniging van Gediplomeerde Werklozen bloeit

De Arabische Lente kent dramatische omwentelingen, maar ook een onderstroom van gematigd protest. Zoals in Marokko, waar het in het achterland onrustig blijft. Deel 1 van een drieluik uit provinciestad Taza, waar de bevolking kampt met alle problemen die Marokko teisteren. Vandaag: jeugdwerkloosheid.

Sinds Hassan Ben Omar in 2002 zijn bachelor privaatrecht behaalde is hij werkloos. Hij deed toelatingsexamens om advocaat of griffier te worden, maar ook om als gymleraar aan de slag te mogen. Tevergeefs.

Zijn eigen schuld is het niet, vindt hij. "Die examens zijn niet transparant. Ik haalde de praktische en theoretische examens, maar zakte op het mondeling. Als je geen kruiwagen hebt, red je het niet. Ik heb ook een aanvraag gedaan bij de universiteit om nog een master te doen, maar die is afgewezen. Er zijn mensen met een matige cijferlijst die toegelaten worden, terwijl mensen met hoge punten worden geweigerd. Er zijn geen gelijke kansen."

Hassan (33) is voorzitter van de sectie Taza van de 'Vereniging van Gediplomeerde Werklozen'. Door bezettingsacties in het hele land laat deze vereniging voortdurend van zich horen. Eerder dit jaar overleed een demonstrant nadat hij zichzelf in brand stak. Begin januari ontstonden er rellen in Taza nadat ordetroepen een sit-in van de vereniging uit elkaar sloegen.

Hassan en andere leden van de vereniging organiseren regelmatig demonstraties. Ze eisen werk bij de overheid, of een vaste baan in de privé-sector, maar dan alleen als er ook sociale premies worden afgedragen en de wettelijk vastgelegde arbeidstijden worden nageleefd.

De leden van de vereniging hebben allemaal een academische opleiding afgerond, maar zijn werkloos. "Onze sectie telt vijftig actieve leden, maar onze aanhang is veel groter. We schatten dat er zo'n drieduizend werkloze academici zijn in Taza, maar omdat veel van hen met eenvoudige baantjes in hun inkomen proberen te voorzien, hebben ze geen tijd om een actieve rol te spelen in onze vereniging."

Marokko kent geen werkloosheidsuitkering. Ook Hassan neemt daarom allerlei verschillende baantjes aan. Op dit moment is hij trainer bij de lokale handbalclub. Daarmee verdient hij bijna honderd euro per maand. Hij woont in een huis met de vrouw van zijn vader, zijn tweelingbroer en zijn oudste zus en haar zoon. Samen moeten ze zien rond te komen van zo'n 300 euro per maand.

Zijn broer werkt als ober en heeft het meest stabiele inkomen van het huishouden: iets minder dan 200 euro. "Mijn oudste zus kan goed bakken en levert op bestelling taarten en koekjes aan buren, waarmee ze een extraatje verdient dat hard nodig is om rond te komen. Haar zoon studeert aan een privé-instituut en dat kost veel geld."

De familie heeft geluk dat het huis hun bezit is - ze hoeven geen huur te betalen. "Het meeste geld besteden we aan elektriciteit en water, bij elkaar zo'n 50 euro per maand. En eten is duur: suiker, thee, olie... Niemand van ons heeft een ziektekostenverzekering, dus als er iemand ziek is, brengt dat veel kosten met zich mee."

Hassans vader werkte in Frankrijk. Heeft hij er nooit over gedacht om zijn geluk elders te zoeken? "Nee, ik wil niet weg uit Marokko. Ik wil hier strijden voor verbeteringen. Dit is mijn land en hier wil ik sterven." Een broer van hem vertrok wel, naar Spanje: "Toen zijn contract was afgelopen, werd hij het land uitgezet. Terug in Taza vertelde hij me hoe zwaar het leven daar geweest was."

Het leven is voor Hassan ook niet alleen maar kommer en kwel. Hoewel hij in zijn eentje geen gezin zou kunnen onderhouden, gaat hij binnenkort toch trouwen. Zijn aanstaande heeft een baan in de privé-sector.

Helft jongeren is werkloos
Taza is een provinciestad van 140.000 inwoners in het noordoosten van Marokko. Een busstation heeft het stadje niet, wel een klein treinstation. Sinds een paar jaar is er een filiaal van de universiteit Fes, die de aanloop van studenten nauwelijks aankan - jongeren uit de hele provincie willen hier studeren.

Op het industrieterrein aan de rand van de stad liggen een paar textielfabrieken, maar die zorgen niet voor veel werkgelegenheid. De officiële werkloosheid in Taza ligt tussen de 10 en 13 procent. Maar iedereen die minimaal 4 uur een activiteit verricht die geld of middelen oplevert, wordt al als werkende beschouwd. Volgens andere schattingen is de helft van de jongeren werkloos.

Taza broeit
Het broeit al maanden in Taza. Op de faculteit zijn spanningen tussen verschillende groeperingen, op het industrieterrein probeert de vakbond zijn leden te mobiliseren en in de stad raken ordetroepen slaags met demonstrerende werklozen en solidaire buurtbewoners. Begin januari en begin februari liepen rellen uit de hand. In een poging om de orde te herstellen, trapten ME'ers deuren in en haalden jongemannen uit hun huizen. Een paar jongens werden op hun blote voeten naar het politiebureau gebracht. Sommigen kwamen snel weer vrij, maar anderen zitten nog steeds vast.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden