Column

De verbouwing van de douche is net geen moderne klassieke compositie

Rob SchoutenBeeld Maartje Geels

Wijlen het onvergetelijke radiospelletje ‘Raden maar’ vroeg dagelijks aandacht voor een van de veronachtzaamde gebieden van de menselijke ervaring: het geluid. 

En dan niet een geluid zoals het Keizerconcert van Beethoven of het gekwinkeleer van vogels in de lente dat ik in de tuin schrijvend aan dit stuk hoor, maar geluid zoals het vastdraaien van een schroef of het openklappen van een parasol. Onkoninklijke geluiden zeg maar. 

Het feit dat de herkomst van zo’n geluid vrijwel nooit direct en soms helemaal niet werd geraden bij ‘Raden maar’ doet vermoeden dat het hier een sterk verwaarloosd deel van de menselijke zintuigen betreft. En dat terwijl ik me toch verbeeld dat geluid een soort oerervaring vertegenwoordigt. Tohoe wa bohoe, zegt de Bijbel helemaal in het begin en je hoort het kraken en grommen van de aarde in wording, en de mens er zo’n beetje bang luisterend bij, zoals een baby net geboren, ontdekt dat wat je in de baarmoeder voor geruststellend geruis hield in feite het verschrikkelijke oordeel van de wereld blijkt.

Ik kom net uit het onverdraaglijke lawaai van een verbouwde badkamer. Niet van mijzelf maar van de buren zodat er ook geen troost en perspectief aan vastzat. Steeds als ik probeerde iets te bedenken of op te schrijven begon de Grote Verschrikkelijke Tandarts te boren of nam het reusachtige Hamertje Tik een aanvang. Het gekke is dat ik ook niet meer kon denken. Heeft het brein soms oren? En ook eigenlijk niet goed meer kon stilzitten. Luisteren ledematen? Het meest passend leek me nog om molenwiekend en zelf brullend door de kamer te gaan stampen maar daar verdien ik nu eenmaal mijn brood niet mee. Toen de FBI in 1993 de bewapende en wereldafzijdige Branch Davidians-sektariërs uit hun compound in Waco, Texas, probeerde te verjagen, deden ze dat door de hele dag afgrijselijke, keiharde rockmuziek over het terrein te laten schallen. Ook het tegendeel werkt soms zoals het winkelcentrum dat om overlast gevende hangjongeren uit te roken klassieke muziek in de wandelpaden opzette, strijkkwartetten, ‘Eine kleine Nachtmusik’. Dat bliefden de lastpakken niet en weg waren ze.

Tekst loopt door onder video

Stilte

Maar goed, terug naar het goddeloze geboor en gehamer. De Amerikaanse componist John Cage heeft voor ons het onkoninklijke geluid geëmancipeerd in bijvoorbeeld zijn compositie ‘4’33’ uit 1952, bestaand uit een 4 minuten en 33 seconden durende muzikale stilte aangevuld met omgevingsgeluid. We kunnen er zelfs voor naar de concertzaal om naar hartelust te kuchen en te rochelen, of lekker ons mobieltje te laten overgaan. Ik probeer mij aan te leren om zo’n doucheverbouwing als een modern klassieke compositie te ondergaan. Maar ik moet toegeven dat het me moeite kost. Liever was ik door een tijdelijke doofheid getroffen. Maar ach, misschien is het meer de machteloosheid om er iets aan te doen dan het geluid zelf dat me ontregelt. Want de stortbak van mijn bloedeigen wc, het geraas van mijn wasmachine kan ik heel goed verdragen. Daar ben ik werkelijk hard in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden