De verborgen verlangens van de Iraanse vrouw

Sinds de herverkiezing van president Mahmoed Ahmedinejad in 2009 zijn fotojournalisten in Iran niet meer vrij om op een onafhankelijke manier hun werk te doen. De Iraanse nieuwsfotografe Newsha Tavakolian besloot, in tegenstelling tot vele collega's die het land ontvluchtten, in Iran te blijven. Via conceptuele fotografie brengt zij het leven en de verlangens van Iraanse vrouwen in beeld. Gisteren liet ze haar werk eenmalig zien in De Nieuwe Kerk in Amsterdam.

¿Snijden ze mijn neus eraf, dan adem ik door mijn mond. Ik vind altijd een manier om mezelf te uiten¿, zegt Tavakolian (30), die getrouwd is met de Nederlandse Iran-correspondent Thomas Erdbrink. Noodgedwongen moest ze twee jaar geleden stoppen met haar werk als nieuwsfotografe. Met veel leeftijdsgenoten, die ook beperkt werden in hun vrijheden, belandde ze in een diep dal. Wat moest een fotografe die voor internationale media verslag deed van conflicten in Iran, Irak en Libanon, met haar drang de wereld te documenteren?

¿Ik ben op zoek gegaan naar de dromen die ik vroeger had. Als klein meisje wilde ik graag zangeres worden. Niet om een popster te zijn, maar om mijn gevoelens te uiten. Toen ontstond het idee om zo'n droom op beeld vast te leggen.¿

Vrouwen in Iran mogen niet solo zingen; alleen in een groep met minimaal vier mannen is het toegestaan. Daardoor zijn er alleen achtergrondzangeressen en is hun stem zelden te horen. Tavakolian gaf de vrouwen een podium door ze al zingend te fotograferen. Bij andere foto's van het project 'Listen' is een vrouw te zien die in een Iraanse wijk aan het wachten is. Waarop, dat mag iedereen zelf invullen. Tavakolian: ¿In ieder geval op verandering.¿ Hoe geëngageerd de beelden van Tavakolian ook zijn, over politiek praat ze liever niet.

De vele hervormingsgezinde kranten die eind jaren negentig werden opgericht zijn in de jaren daarna weer door het regime gesloten. Ook de krant waar Tavakolian ooit begon als telefoniste bestaat niet meer.

Onder de collega's die haar ooit voor gek verklaarden omdat ze als 16-jarige wilde werken als fotojournalist, geniet ze nu aanzien. ¿Ik had geen diploma's omdat ik een hekel had aan school en bovendien moeilijk leerde vanwege mijn dyslexie.¿ Nadat Tavakolian een maand voor de deur van een krantenredactie smeekte om werk kreeg ze een baantje als receptioniste, daarna als archiefmedewerker op de fotografieafdeling en drie jaar later stond haar werk op de cover van het Amerikaanse tijdschrift Newsweek.

Tavakolian koos voor het avontuur dat haar in gevaarlijke situaties bracht. ¿In 2003 was ik met mijn collega en vriend, wijlen Kaveh Golestan, en een aantal andere journalisten in Irak op een levensgevaarlijke plek. Ik zei nog dat hij niet de auto uit moest gaan, maar hij deed het toch en stapte op een landmijn.¿ Ondanks het gevaar vindt Tavakolian dat er meer vrouwelijke oorlogsfotografen moeten komen. ¿Mannen rennen meteen op het leed af maar vrouwen zien juist hoe er nog geleefd wordt. Ik vind het ontzettend belangrijk om dat ook in beeld te brengen.¿

De expositie 'Listen' is momenteel in Tavakolians woonplaats Teheran te zien en wordt op 5 maart geopend in Los Angeles.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden