'De verbondenheid geeft ons kracht om door te gaan'

Nabestaanden van de 298 slachtoffers van de vliegramp met vlucht MH17 vanmiddag in het Rai-gebouw tijdens de nationale herdenking. Beeld epa

"Een onbezorgd tot ziens werd een abrupt vaarwel." Dat zei premier Rutte vanmiddag tijdens de nationale herdenking voor de slachtoffers van vlucht MH17, in de Rai in Amsterdam. Bij de ramp met het toestel van Malaysia Airlines op 17 juli kwamen 298 mensen om, onder wie 196 Nederlanders. Het thema van de bijeenkomst was geborgenheid en verbinding.

Premier Rutte nam als eerste het woord en zei dat de slachtoffers "zomaar in het web vlogen van de oorlog met anderen." Hij benoemde "de harde werkelijkheid voor de nabestaanden" en zei dat de slachtoffers voorgoed op reis waren vertrokken.

Rutte sprak over de grote onderlinge saamhorigheid na de ramp. "We zijn samen verbijsterd, samen boos," zei hij. "Ik hoop dat daar een begin van troost in schuilt. We kunnen blijven werken aan een waardig afscheid voor de slachtoffers."

De herdenking werd bijgewoond door ruim 1600 nabestaanden, onder wie ook veel mensen uit het buitenland. Ook koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Beatrix waren aanwezig. Zij zaten tussen de nabestaanden en niet, zoals gebruikelijk, op de eerste rij. Verder waren er onder anderen kabinet- en Kamerleden.

Warme deken
De ceremonie begon met muziek van het Radio Filharmonisch Orkest, daarna opende presentatrice Maartje van Weegen de herdenking. Na de toespraak van premier Rutte legden kinderen bloemen in het midden van de zaal. De kinderen zitten op de zelfde scholen als een aantal van de jonge slachtoffers. Marco Borsato zong Voor Altijd.

Premier Rutte in de Rai: "We zijn samen verbijsterd, samen boos, samen stil". Beeld epa

Tijdens de ceremonie, die als thema geborgenheid en verbinding had, spraken enkele nabestaanden. Anton Kotte verloor zijn oudste zoon Oscar, schoondochter Miranda en kleinzoon Remco door de ramp. "Heel Nederland is bij ons, bij aankomst van het eerste vliegtuig op Eindhoven. Dat voelt als een warme deken." En later: "Nederland heeft zich op zijn best laten zien. De verbondenheid geeft ons de kracht om door te gaan."

'Mijn maatje'
Nabestaande Paul Markelbach bracht zichtbaar geëmotioneerd zijn gedicht Waarom? en de 13-jarige Gita Wiegel herdacht haar moeder. "Ze was een prachtig persoon, lief, gezellig, zorgzaam, mijn maatje, mijn voorbeeld. Kortom, mijn alles. Elke dag word ik er mee achtervolgd dat ze er niet meer is.'' Ze sprak de andere nabestaanden toe: "Jullie zijn heel bijzondere mensen. Alleen door zo'n tijd gaan is niet fijn. We mogen verder gaan met ons leven met onze dierbaren in ons hart".

Tussendoor werd Lacrimosa ('een dag vol tranen') uit het Requiem van Mozart gespeeld. Ook zong Lenette van Dongen een lied geschreven door Brigitte Kaandorp, Kom Dan Bij Mij.

Daarna nam Maartje van Weegen het woord en sprak de wens van meerdere nabestaanden uit om de namen van de slachtoffers hardop uit te spreken. "Woorden schieten tekort, maar namen niet. Namen brengen herinneringen," zei Van Weegen namens een familielid van een van de slachtoffers.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima bij de nationale herdenking. Beeld anp

Dertig nabestaanden lazen alle 298 namen op, waaronder als eerste de namen van de bemanningsleden. Dat begon zo: "In liefde en respect, herdenken wij het leven van...", waarna de volledige naam van het slachtoffer volgde, de leeftijd, en in sommige gevallen ook een persoonlijke noot. "Mijn lief, lief zusje", "my fellow Australians", "onze mooie, lieve, slimme dochter en onze mooie, lieve, slimme zoon."

De namen verschenen in witte letters op de donkere schermen in de RAI. Vervolgens werd een minuut stilte in acht genomen, gevolgd door het eerste couplet van het Wilhelmus - 'een lied van hoop'.

Drempel
"Door te herdenken werpen we een drempel op tegen het vergeten", zei theologe en presentatrice Jacobine Geel in een overdenking. Ze benoemde verbondenheid en haar twee gezichten. "Verbondenheid verandert niets aan de feiten, maar maakt het verdriet wel zachter." En: "Wie ooit heeft liefgehad, weet dat verbondenheid twee gezichten heeft. Aan de ene kant is er de vreugde, maar aan de andere kant ook het verdriet van de eindigheid (...) , het onverbiddelijk loslaten."

Als laatste nabestaande nam daarna Suze Bakker het woord. Ze verloor haar beide ouders bij de ramp, die op weg waren naar een vakantie in hun geboorteland. "Wat was ook alweer het vluchtnummer van pap en mam?", had het broertje van Bakker 's avonds aan haar gevraagd. Daarna "pakten donkere wolken zich samen," zei ze tijdens de herdenking.

Suze Bakker gaf aan dankbaar te zijn voor hoe Nederland omgaat met de tragedie. Diep ontroerd waren ze door een kaartje van een onbekende kennis, waarop stond: "Ik zag jullie vader nog in de vertrekhal op Schiphol. Ik wilde hem gedag zeggen, maar hij reageerde niet. Omdat hij met iets veel belangrijkers bezig was: het zoenen van jullie moeder."

Vlaggen hangen halfstok bij de ingang de Rai in Amsterdam. Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden