De verbeten strijd tegen de ‘goedkoopste prostitutiestraat’ van Nederland

Beeld Phil Nijhuis

Dat de prostitutiestraat Doubletstraat al jaren een rotte kies in een woonwijk is, betwist niemand in Den Haag. Hongaarse mensenhandelaars kregen vrijdag gevangenisstraffen voor mensenhandel en uitbuiting in die straat. Buurtbewoonster Saskia Tannemaat maant tot actie.

Voor een wandeling langs de prostitutieramen in de Doubletstraat voelt Saskia Tannemaat (47) weinig. “Ik geloof niet dat die mensen blij zullen zijn mij daar te zien”, zegt ze met enige scherts. Onlangs protesteerde de Haagse kunstenares met medebewoners tegen de ‘goedkoopste prostitutiestraat’ van Nederland. De gemeente Den Haag wil de 190 ramen in de straat liever vandaag dan morgen sluiten, maar het geld daarvoor lijkt te ontbreken.

Dat het dossier rond de Doubletstraat na de verkiezingen snel opgelost wordt, valt ernstig te betwijfelen. Uit de verkiezingsprogramma’s spreekt weinig urgentie, er wordt voor dit probleem geen geld vrijgemaakt.

Geconfronteerd met de passages over prostitutie moet GroenLinks-stemmer Tannemaat erkennen dat zij zich op dit punt het meest thuis voelt bij de ChristenUnie/SGP. Die partijen willen het verschijnsel van verschillende kanten aanpakken: sluiting van de prostitutiepanden moet samengaan met uitstap- en onderwijsprogramma’s en zo nodig traumahulp. Haar eigen GroenLinks wil ‘veilige en prettige werkplekken voor de sekswerkers’ en bevordering van hun zelfstandigheid.

Maar de gedachte dat de sekswerkers in de Doubletstraat (Hagenaars zeggen Doeblètstraat) ooit veilig kunnen zijn, vindt kunstenares Tannemaat een gotspe. Onlangs trok de Haagse rechtbank drie weken uit voor een strafzaak tegen een Hongaarse familie die zich schuldig zou hebben gemaakt aan mensenhandel en aan uitbuiting en mishandeling van 25 vrouwen die in de Doubletstraat werkten. De Haagse rechtbank veroordeelde de tien familieleden vrijdag tot gevangenisstraffen.

Het verhaal is telkens hetzelfde. Vrouwen werden met het vooruitzicht van een baan in de tuinbouw naar Nederland gelokt, daar moesten zij paspoort en geld inleveren en werden zij gedwongen te werken in de seksbusiness. Ze kregen slaag als ze weigerden of als klanten ontevreden waren. Ook werden familieleden van de meisjes in Hongarije bedreigd. Wie wilde uitstappen moest duizenden euro’s betalen.

“Deze rechtszaak is niet zomaar een incident”, zegt Tannemaat. Ze heeft uitgezocht dat in de laatste tien jaar 57 personen door de rechtbank zijn gestraft voor misdrijven die verband houden met vooral de Doubletstraat. “Het is een mythe dat prostitutie een gewoon beroep is. Ken je de website www.hookers.nl? Daar staan recensies op van hoeren, alsof het de Michelingids is. Lees die en dan weet je hoe gruwelijk en wreed die wereld is. Als een meisje bijvoorbeeld anale seks weigert, dan wordt dat bekendgemaakt. Die krijgt dan één ster of zo. Het is duidelijk wie daar de klappen voor krijgt.”

Naambordje

Tannemaat woont en werkt in de buurt van de Doubletstraat. Bij de bel van haar atelier zit bewust geen naambordje. Van bedreigingen is nooit sprake geweest, maar ze weet dat de bordeelwereld haar de actie niet in dank afneemt. In 2016 maakte zij een reeks schilderijen van prostituees. “Ik durfde aanvankelijk het straatje niet in, ik vond het er zo ranzig uitzien. Toch ben ik daar eens koffie gaan drinken en begon ook te tekenen. Daaruit volgde een tentoonstelling en ik kreeg toen haatmails. Ik zou die mensen in een kwaad daglicht stellen en van hen profiteren. Totale onzin natuurlijk, maar ik kreeg wel van nabij inzicht hoe die meiden daar moesten werken.”

Tannemaat was één van die mensen die het Oude Centrum zo’n tien jaar geleden, grofweg het stuk tussen de Grote Marktstraat en de Bierkade, als het ware herontdekten. De wijk was in niet al te beste staat. Panden waren hier en daar verloederd en zaten onder de graffiti. Verschillende huizen werden verhuurd aan arbeiders met niet-Nederlandse achtergrond.

Inmiddels hebben hoogopgeleiden in de mooie oude panden aan bijvoorbeeld de Bierkade, Paviljoensgracht en Stille Veerkade hun intrek genomen. De straten zijn weer schoon en de her en der geparkeerde bakfietsen geven aan dat er ook jonge families wonen. Maar het blijft moeilijk in de wijk. Bewoners constateren de laatste tijd dat de massagesalons en avondwinkels weer terrein winnen. Als wordt gevraagd wat daarvan de oorzaak is, wijzen zij naar de Doubletstraat.

De overlast is vooral in het weekeinde aanzienlijk. Bezoekers zoeken nerveus een parkeerplaats, die in die omgeving toch al schaars zijn. Mensen schreeuwen tegen elkaar en in een straal rond de hoerenstraat komt de straat onder vuil en bierblikjes te liggen. Drugsdealers proberen in de omgeving hun waren te slijten. De straat staat bekend als de goedkoopste van Nederland. “Daar zijn ze vreselijk trots op”, zegt Tannemaat. “Voor dertig euro kunnen mannen daar terecht. Dat trekt op zijn zachtst gezegd niet de meest fatsoenlijke mensen aan.”

Toeschouwer 

De wijk rond de straat is sinds twintig jaar noodgebied, waar de politie bijvoorbeeld preventief mag fouilleren. Burgemeester Pauline Krikke peinsde er vorig jaar niet over om dat op te heffen. Politie heeft de bijzondere bevoegdheden nog steeds nodig om op drukke avonden de straten rondom de Doubletstraat leefbaar te houden en drugsdealers en herrieschoppers weg te sturen.

Tannemaat ontkent niet dat zij overlast van de straat ervaart. “Toch is dat niet het belangrijkste voor mij. Ik wil niet overkomen als een klager.” Fundamenteler is haar gegroeide weerstand tegen de seksindustrie. Na bezoek aan een lezing van de Engelse schrijfster en feministe Julie Bindel vorige maand ging voor Tannemaat definitief het roer om.

“Bindel fileerde de mythe dat prostitutie een normale zaak is. Zij overtuigde me ervan dat ik eigenlijk een toeschouwer ben, die weet wat er bij haar om de hoek allemaal gebeurt aan mensenhandel en slavernij en toch niets doet. Dat verhaal viel samen met de Hongaarse familie die toen terecht stond voor hun praktijken in de Doubletstraat. Het werd verkiezingstijd en ik dacht: we moeten daar een eind aan maken. Ik wil niet meer wegkijken en mezelf wijsmaken dat het best een gezellig beroep is.”

De gemeente steekt geld in zogeheten uitstapprogramma’s, waarbij vrouwen een kans krijgen om op een andere manier hun geld te verdienen. Maar de Doubletstraat verdwijnt daarmee niet. De gemeenteraad en het college trekken zich de sores van de wijk aan maar het sluiten van de prostitutieramen mag geen geld kosten.

Illustratief is het plan dat Non Nobis, een stichting uit Zeist zonder winstoogmerk, lanceerde in 2017 voor een ‘humaan bordeel’. Deze stichting wilde nieuwe sekshuizen opzetten waarin vrouwen op een veilige manier hun werk kunnen verrichten, en waar ze zelf baas zijn in plaats van pooiers en raamexploitanten. Sindsdien is het stil geworden. De gemeente voelt er niets voor om de exploitatie op zich te nemen en een marktpartij heeft zich nog niet gemeld.

Eerder had de gemeente de hoop dat Den Haag de werkwijze van Groningen in het A-kwartier zou kunnen kopiëren. Seksondernemers kregen daar in 2011 het bericht dat zij binnen vijf jaar moesten sluiten. Exploitanten liepen naar de rechter voor een schadevergoeding, maar kregen nul op het rekest. Haags onderzoek wees uit dat dit geen begaanbare weg was. De aard, de omvang en de geschiedenis van de prostitutiestraat bleken heel anders. De kosten van het uitkopen lopen in de tientallen miljoenen euro’s en dat is weer te gortig.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Beeld Phil Nijhuis

Exploitanten verzetten zich tegen sluiting, maar staan niet afwijzend tegenover verhuizen. De plek van de Doubletstraat midden in een woonwijk is niet ideaal voor hen. Het levert veel gezeur van bewoners op, een oplettende politie, maar vooral hebben klanten problemen met parkeren.

En Tannemaat wil ook niet dat de Doubletstraat zomaar dicht gaat. “Want die vrouwen komen dan op andere, misschien nog wel duisterder plekken terecht. Er moet ook een goede uitstapregeling komen. Of een andere plek waar de GGD en politie erbovenop zitten en waar de gemeente bepaalt wie daar een raam krijgt.”

Tannemaat slaakt een diepe zucht. “Het wordt nog een lastig karwei.”

Celstraffen voor mensenhandel

De Haagse rechtbank veroordeelde vrijdag een Hongaarse familie voor mensenhandel, witwassen en deelname aan een criminele organisatie. De negen familieleden kregen celstraffen variërend van vijf tot 41 maanden. De tiende verdachte, die niet tot de familie behoort, kreeg tien maanden cel voor zijn aandeel.

De rechter acht bewezen dat de bende minstens zestien hoofdzakelijk Hongaarse vrouwen (in de leeftijd van achttien tot twintig jaar) vanaf 2010 naar Nederland haalde met de belofte dat zij een normale baan zouden krijgen. Vervolgens kwamen zij in de prostitutie terecht. Zij moesten vooral in de Haagse Doubletstraat werken, maar ook op andere plekken in Nederland.

Volgens de rechter kozen de leden van de familie bewust voor vrouwen in een moeilijke of kwetsbare positie. De vrouwen moesten onder dwang hun verdiensten geheel of grotendeels afdragen aan de bende. De zaak werd met behulp van politie uit België en Hongarije opgelost. De rechtszaak duurde drie weken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden