De verbeelding verdiende een bekroning

AMSTERDAM - Herman Franke, die gisteren voor zijn roman 'De verbeelding' de Generale Bank Literatuurprijs kreeg uitgereikt, gaf een aantal jaren geleden zijn werk als criminoloog op om zich volledig aan het schrijversschap te kunnen wijden. Hij had het gevoel dat er verhalen in hem zaten, die verteld moesten worden. Dus koos Franke, tegen een minimuminkomen, voor een nieuw en onzeker bestaan als schrijver: “Ik ben nog steeds gelukkig met die keuze”, benadrukte Franke, nog voordat hij wist dat hij de prijs ging winnen.

Aan het begin van de uitzending van het televisieprogramma 'De Plantage', waarin de Generale Bank Literatuurprijs zou worden uitgereikt, zei Franke het al prachtig te vinden genomineerd te zijn. Geen moment had hij zich erop ingesteld te gaan winnen. Schijnbaar schuchter gaf hij antwoord op de vragen van presentatrice Hanneke Groenteman en knipperde tegen het felle licht van de lampen van de bloedhete studio.

Van de andere genomineerden - Bleker & Elmerdorp, Willem Brakman, H. M. van der Brink en de Vlamingen Frans Denissen en Stefan Hertmans - stal de oude Brakman de show. Niet alleen verklaarde hij zichzelf tot hilariteit van het publiek tot 'genie', maar hij liet ook duidelijk merken dat 'het bevel van kort' in televisieprogramma's hem allerminst beviel. “Ik haat het constant in de rede gevallen te worden”, zei Brakman. “Ik wil mijn liefde voor de taal zo uitgebreid mogelijk tentoon spreiden.” Groenteman vroeg: “Maar wat moet ík dan doen?” Brakman: “Houd het kort.”

Zo kort waren de gesprekken met de schrijvers en een zestal filmpjes waarin ze ieder een fragment uit hun boek voorlazen, nog niet geweest. Juryvoorzitter Jan Hoet moest zich aan het eind van de uitzending nog haasten om het juryrapport over de zes genomineerden voor te lezen. “De tastende hand van deze jury is wellicht zichtbaar in een keuze voor literatuur waarin verbeelding, sensibiliteit en een hang naar lichamelijkheid samengaan”, zei Hoet. “Elk van deze boeken onderscheidt zich door stijl, door spel met stijlen, vormen, taal. In alle zes de boeken zit ook iets lustigs; ze zijn geschreven met het plezier waarmee de schilder zijn model beschouwt. Het plezier van de maker.”

Op het moment dat Hoet deze zinnen uitprak, kneep Herman Franke de ogen even samen. Hij moest geconstateerd hebben dat de tekst wel heel erg was toegesneden op zijn boek. Niet alleen wordt de titel van zijn roman, 'De verbeelding', al genoemd, bovendien beschrijft zijn boek de lotgevallen van een miniatuur naaktportret waarop de minnares van de beroemde Engelse zeeheld Lord Nelson staat afgebeeld.

Toen Hoet de verlossende woorden uitsprak, was Franke geroerd. Hij stond verlegen te zwijgen, pinkte een traantje weg en kreeg, opmerkelijk genoeg, niet eens de gelegenheid voor de camera een dankwoord te spreken. Daarvoor was simpelweg geen tijd ingeruimd. Franke toonde zich totaal overdonderd door de toekenning van de prijs. “Ik had me er absoluut niet op ingesteld,” zei hij na afloop van de uitzending. Hij prees de 'dwarse keuze' van de jury relatief onbekende schrijvers - op Brakman na - te nomineren. Franke vond het 'mooi' de prijs te krijgen, “maar nog mooier is dat het de aandacht vestigt op mijn boek.”

Daarmee was Frankes uitgever, Joost Nijssen van Podium, het helemaal eens. Toen de studiolampen doofden, sprong Nijssen de winnaar om de nek. Eenmaal bevrijd uit de omstrengeling vertelde Nijssen: “Ik heb gedroomd dat hij zou winnen. Dat klinkt natuurlijk metafysisch, en toch ben ik doorgaans een nuchter mens en een goede slaper. Maar een paar weken geleden droomde ik dat dít gebeurde. Ik moest me, toen ik wakker werd, minuten lang in mijn hand knijpen en letterlijk uit de droom helpen. Maar nu is het echt gebeurd. Franke heeft gewonnen! Sensationeel leuk.”

Willem Brakman vond achteraf niet dat de jury ongelijk had gehad door hem niet te bekronen. “Dat zou ik niet willen zeggen. Ik ken de andere boeken namelijk niet.” Teleurgesteld was hij wel. Maar, zo stelde Brakman mild vast: “de vreugde van een prijs krijgen is nu juist gelegen in het feit dat je 'm ook niet kan krijgen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden