Het mooiste Nederland

De Veluwe verkennen bij volle maan, met twee stoere kerels van Staatbosbeheer

Foto: Monique Zondag, StaatsbosbeheerBeeld RV

Als de volle maan aan het zwerk staat, is het een uitstekend plan om op stap te gaan met Staatsbosbeheer, dat speciale avondwandelingen organiseert.

Mythes genoeg over het fenomeen volle maan. Feit is dat je van dit bijzondere natuurverschijnsel midden in de natuur bijzonder blij wordt. Staatsbosbeheer organiseert daarom iedere maand op zes locaties in het land Vollemaanwandelingen, waarvan met name die in het Veluwse Vierhouterbos een aanrader is. Het moet er bij nacht en ontij pikkedonker zijn, en barst er ook nog eens van het wild. Oog in oog met het edelhert bij het schijnsel van het mysterieuze hemellichaam, dat bij volle maan precies tussen de zon en aarde in staat; daar teken ik voor. Maar om beesten spotten is het eigenlijk niet te doen, daar zijn weer andere excursies voor, vermeldt boswachter Monique Zondag. “Het accent ligt op de romantiek.”

Wie Vierhouten binnenkomt, raakt alvast een beetje in de stemming. Het voormalige boerendorp mag zich tot de frivoolste van de Gelderse bijbelgordel rekenen. Relatief veel aangenaam uitziende restaurants in authentieke panden, die begin oktober tijdens de Wilddagen - de officiële opening van het wildseizoen - duizenden carnivoren over de vloer krijgen.

Ook deze 10de mei hebben ze over bezetting niet te klagen. Ik meld me even voor maanopkomst bij hotel-restaurant De Vossenberg. Om exact 20.44 uur zou zij te zien moeten zijn: één minuut voor aanvang van de tocht. Maar de stralende zon heeft nog de overhand. Dat dondert niet. Alvorens we op stap gaan, nemen natuurgidsen Frank ten Bolscher en Harry Kerssen ons mee naar de knusse bar bovenin De Vossenberg voor een briefing.

Daarin komt ook alle quatsch rondom het verschijnsel volle maan - een weerkaatsing van het licht van de zon - uitgebreid aan bod. Fabels bij de vleet. Kerssen moet er zijn spiekbriefje voor raadplegen. Ronddolende witte wieven, huilende wolven, opvallend veel geboortes, slecht slapen, en niet te vergeten: maanziekte. Een mooi excuus voor stemmingswisselingen, dat inmiddels is weerlegd door experts van de Universiteit van Montreal. Die deden drie jaar lang onderzoek op de EHBO, en vonden geen enkel verband tussen geestelijke instabiliteit en de kogelronde schijngestalte van de enige natuurlijke satelliet van de aarde.

Op volle sterkte

Als de schemer heeft ingezet, vertrekken we in oostelijke richting naar het Vierhouterbos, om al snel te worden getrakteerd op een fraai tafereel. Boven een weilandje met op de achtergrond een rustieke boerderij hangt onder begeleiding van uitzinnig merelgezang een knalgele knoeperd.

We treffen het die dag, verzekeren de gidsen ons kluppie van zes wandelaars: het is superhelder. Daardoor is de ‘Maan van het ontwaken’ - die haar naam dankt aan de van nieuw leven overlopende meimaand - op volle sterkte. En zien we onderweg nog genoeg van wat groeit en bloeit: mijn favoriete fluitenkruid, gele dovenetel en ook look-zonder-look. Vervolgens belanden we via een onverharde weg bij het hek van het woud, dat na zonsondergang verboden is voor individuen. Om de fauna niet te verstoren, klinkt het verzoek om absolute stilte.

Op een zanderige kruising wordt die toch even doorbroken. Gids Frank meent een zwijn te hebben gezien, en trekt zijn verrekijker in de hoop dat het in gezelschap is van soortgenoten. Het blijkt helaas een solitaire passant. Lang werd er volop geschoten op de behaarde bewoners van het Vierhouterbos. Willem III en prins Hendrik organiseerden er jachtpartijen, en vanaf de Eerste Wereldoorlog kwam het in handen van particulieren die er wildbanen inrichtten om flink aan te verdienen. In 1988 werd het versnipperde bos bezit van Staatsbosbeheer, dat er weer een eenheid van smeedde door het aantal paden met een derde te reduceren.

Een oefening van defensie

Inmiddels is het aardig donker geworden, en zien we nog voornamelijk de grillige contouren van het ‘Bos van de dansende bomen’, dat diens bijnaam dankt aan het feit dat de vroegere uitbaters de onbruikbare dunne en kromme bomen lieten staan. Door hun iele takken piept de maan, die we vervolgens weer in volle glorie kunnen bewonderen op de grote stille heide. Daar schenkt Staatsbosbeheer een borrel, waarna we een half uur mogen mediteren om in alle rust de mystieke maneschijn in ons op te nemen.

Deze krijgt onverwachte concurrentie: aan de einder stijgen oranje lichtkogels op. Een oefening van defensies Artillerie Schietkamp ’t Harde, dat ook in het broedseizoen gewoon zijn gang kan gaan. “Wij mogen momenteel nog geen boom kappen, maar zij landen ook ’s avonds gerust met een helikopter midden op de hei”, vertelt Frank.

Ik besluit me te richten op andere zaken. In de verte blaft een edelhert, dichtbij snort een zeldzame nachtzwaluw, en nog dichterbij kwaakt een padachtige wanneer ik mijn zitvlak tussen de struikheide heb geplant. Gelukkig maakt die een omtrekkende beweging. In het donker ben ik alles behalve een heldin; altijd bang dat een psychopaat of doorgedraaid dier me naar de strot zal vliegen. Maar met twee stoere kerels van Staatsbosbeheer op de achtergrond heb ik niks te vrezen, en kan het maanlandschap optimaal in me opnemen. Dat baadt in een occult licht en is van een buitenaardse schoonheid.

Meer wandelen en fietsen op trouw.nl/natuurtochten

Nachtwandelen

Op staatsbosbeheer.nl staat een overzicht van de vollemaanwandelingen. Die zijn ongeveer 4 kilometer lang en duren een uur of drie. De prijzen variëren, maar zijn niet hoger dan € 12,50. In juli, augustus en september organiseert SBB ook wandelingen onder de noemer ‘Veluwe bij nacht’ bij het Speulderbos.

Natuurmonumenten houdt in het weekend van 17 en 18 juni (bij nieuwe maan) de Midzomernachtloop. Op 25 locaties kan ’s avonds en ’s nachts worden gewandeld door natuurgebieden, de tochten variëren van 2 tot 42 kilometer. Wie 21 of 42 km loopt, moet wel € 250 aan sponsorgeld binnenhalen, dat in natuur wordt geïnvesteerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden