'De val van Aantjes' krijgt weinig diepte

Het ziet er een beetje goedkoop uit. Komt dat door die vreselijke, overigens goed getroffen, interieurs uit de jaren zeventig? Oranje telefoons, bruin bloemenbehang en multifuctionele dipschalen? Deels. Maar er is ook iets anders wat 'De val van Aantjes' (EO) bordkartonnerig maakt. Het spel.

De echte Willem Aantjes heeft een gezicht vol expressie: sprankeling, ergernis, een trekkende lip. De tv-Aantjes (Ronald Top) blijft vlak. Je ziet geen innerlijke verscheurdheid, geen knagende twijfel over zijn oorlogsverleden. Hij lijkt een stoïcijn. Soms is het kleine spel in dit tweeluik een schot in de roos. Bijvoorbeeld wanneer Aantjes' zoon met vragende ogen en een eenvoudig 'pap?' zijn vader aankijkt bij de tv-persconferentie van Loe de Jong. Het is het mooiste moment uit de hele serie. Maar vaak is dat kleine acteren te eendimensionaal.

De personages blijven steken in imitaties. Mark Ram heeft net als de echte Ruud Lubbers die karakteristieke kraak in zijn stem, maar hij wordt geen mens van vlees en bloed. En wie in hemelsnaam heeft bedacht om Hannie van Leeuwen (Malou Gorter), de 'rechtse' tegenstreefster van Aantjes, neer te zetten als een jenever slurpende straaljagerfetisjiste? Waar is Maarten Schakel trouwens, de verzetsheld die Aantjes tijdens diens bangste uren in bescherming nam? Nergens te bekennen.

Aantjes' vrouw Gisela (Judith van der Werff) komt pas maandag, in deel twee, tot haar recht, wanneer ze met trillende stem en tranen in haar ogen uitvalt tegen Lubbers: "Dacht je nu echt dat de Waffen SS zat te wachten op een mislukte postbode?" Het was toen nog dát lidmaatschap waarvan Aantjes werd beschuldigd. Later bleek het de Germaanse SS te zijn. Ook die nasleep van het rammelende onderzoek van De Jong ontbreekt. Dat krijg je als je het hele Aantjes-drama in twee delen moet proppen. De Jong (Edo Douma) komt overigens wel goed uit de verf: streng en rechtlijnig, maar ook wikkend en wegend.

Dat laat onverlet dat scenarioschrijver Rob Bloemkolk scherpere keuzes had moeten maken. Die zogenaamde affaire met een Vrije Volk-journaliste had hij beter uit het script kunnen laten. Aantjes stond niet bekend als rokkenjager. Bovendien wordt de verhouding zo oppervlakkig uitgewerkt dat je na afloop nog niet weet of die twee nu wel of niet iets hadden.

Interessanter is het om te weten hoe het Navo-complot precies in elkaar zat. Bloemkolk schrijft Aantjes' val toe aan een samenzwering van hoge militairen, maar maakt dat nauwelijks geloofwaardig. Dat militairen na een uiterst diplomatieke mededeling van Aantjes ('de aanschaf van F-16's is nog onderwerp van fractieberaad') al zo van de kaart zijn dat ze het op een zuipen zetten en halfdronken 'de Navo' gaan bellen, wil er bij mij niet helemaal in. En dat Luns na de geregisseerde val van de linkse CDA-voorman een goede fles wijn opentrekt met zo'n gezicht van ziezo, da's geregeld, roept vooral vragen op. Wat was exact de rol van de Navo-baas in deze politieke tragedie?

"Gevoelens zijn feiten", verzucht Aantjes. Met andere woorden: zijn val is aan emoties te wijten. Hoewel die gevolgtrekking beter zou passen bij de overspannen tijd van nú, is dat wel het enige ogenblik dat je denkt: ja, dát geloof ik direct.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden