De vakantieweek werd een obessie voor de volgers van de formatie

Alexander Pechtold (D66), Kathalijne Buitenweg (Groenlinks) en Jesse Klaver (Groenlinks) na afloop van de formatiegesprekken met informateur Edith Schippers. Beeld ANP

De heren en twee dames onderhandelaars genieten van een weekje vakantie. De één in Italië, de ander gewoon thuis. Even rust. Ondertussen kunnen de beroepsvolgers aan het Binnenhof maar moeilijk wennen aan een zo ontspannen benadering van de zaak. De afgelopen weken werd daarom van lieverlee deze vakantieweek een uiterst gewichtige zaak.

De week werd in allerlei berichten belangrijker en zwaarwichtiger. De partijen zouden hom of kuit moeten geven voor de vakantie. Je gaat niet op vakantie om vlak daarna de onderhandelingen te verlaten. Als ze met vakantie gaan dan is dat een teken dat er in elkaar geïnvesteerd wordt. Berichten met deze strekking volgden elkaar meer en meer op.

Speculeren

Waar het op was gebaseerd? Niemand die het weet. Het gaat aan het Binnenhof wel vaker zo. Journalisten en woordvoerders (Kamerleden laten zich in deze onderhandelingstijden minder vaak zien) speculeren er lustig op los, bij gebrek aan echt inhoudelijk nieuws respectievelijk omdat het hen verboden is iets inhoudelijks te zeggen. En als een woordvoerder dan niet tegenspreekt dat, naarmate de dag van de (kleine) vakantie dichterbij komt, zaken met de dag gewichtiger worden dan is daarmee een nieuwe realiteit geschapen. Er was de laatste dagen zelfs sprake van dat er mogelijk een Rubicon zou worden overgestoken, in weerwil van het feit dat geen enkele van de onderhandelaars, zoals Caesar, een leger bij zich had en er al helemaal geen plannen zijn om Rome te veroveren.

Het is de dynamiek in de contacten tussen media en politiek. En, wat woordvoerders ook beweren, ondanks het feit dat het gaat om een journalistieke uitvinding, het heeft uiteindelijk ook effect aan de onderhandelingstafel. Welk effect is echter niet zo gemakkelijk aan te geven. Maar ga er maar vanuit dat, waar het beeld dat van zaken door media wordt geschapen van doorslaggevend belang is, dat ook hier geldt.

De onderhandelaars en de informateur dragen zelf ook maar al te graag actief bij aan het beeld dat moet blijven hangen over de formatie. Zowel informateur Edith Schippers als VVD-onderhandelaar Mark Rutte verklaarden deze week dat het af en toe heus wel knettert aan de onderhandelingstafel. Een volkomen nietszeggende mededeling, maar de buitenwacht moet vooral niet gaan denken dat het allemaal pais en vrêe is. Of de compromissen nu gemakkelijk gesloten worden of niet, het beeld dient te zijn dat alles voor de poorten va de hel wordt weggesleept.

In de jaren negentig ging VVD-onderhandelaar Frits Bolkestein zo ver dat hij de onderhandelingen over wat later Paars I zou worden afbrak om toch vooral de indruk te wekken dat samenwerken met socialisten liberalen heus niet zo gemakkelijk afging.

Vergrijzing

Het Centraal Planbureau en het ministerie van financiën hebben de onderhandelaars ondertussen met een echt probleem opgezadeld. De economische groei lijkt de komende jaren voor aardig wat geld te zorgen, maar zo eenvoudig ligt het niet.

Na 2021 is al dat geld nog niet voldoende om de door de vergrijzing en andere demografische ontwikkelingen te verwachten extra uitgaven allemaal op te vangen. In jargon: het houdbaarheidstekort zal na deze kabinetsperiode als vanzelf weer gaan groeien. Geen partij die daar in het verkiezingsprogramma rekening mee hield.

Regeren leek een aantal jaren eindelijk weer eens leuk te worden. Dat blijkt nu te snel gerekend. Ook de komende jaren zal er zeer zuinig aangedaan moeten worden, terwijl de lijstjes van de partijen met mogelijke bezuinigingen uiterst kort zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden