De vakantievlogs van onze kinderen leiden een heel eigen leven

Beeld uit een vlog van Daantje van Doorn Beeld x
Beeld uit een vlog van Daantje van DoornBeeld x

Geïnspireerd door bekende YouTubers willen de kinderen van journalist Flip van Doorn graag vakantievlogs maken. Welke afspraken maak je daarover?

Daantje (13) klinkt een tikje jaloers: “Max zit op een camping met een heel groot zwembad.” Als ik haar vraag hoe ze dat weet, haalt ze haar telefoon tevoorschijn. Op het beeldscherm verschijnt een wereldkaart waarop ze kan inzoomen. Stripfiguurtjes geven aan waar haar snapchat-vrienden zich bevinden. Bitmoji’s, heten ze, en rond onze woonplaats zijn er een stuk of twintig te zien. Ik weet op slag waar haar vriendinnen wonen. Ze ziet de frons op mijn voorhoofd verschijnen. “Die kun je uitzetten, hoor”, stelt ze me gerust. “Online ben ik onzichtbaar.”

Haar vrienden zijn dat niet. Christina zit bij familie in Polen, Saheila aan de noordkust van Marokko en Mylène ergens op een snelweg naar het zuiden. Binnenkort gaan wij ook die kant op en de kinderen hebben bedongen dat ze in de vakantie mogen vloggen. Tot en met vorig jaar kregen ze na elke reis van ons een fotoboekje. Een jaarlijks terugkerend succesnummer, ze zitten er veel en vaak in te bladeren.

Maar dit jaar is alles anders. Alle drie hebben ze een mobieltje en de oudste twee hebben zich ongekend snel bekwaamd in het maken van foto’s, toepassen van filters, het draaien, editen en monteren van filmpjes.

Ze hebben het oog van een fotograaf

Zowel Daantje als haar broer Bram (12) heeft het oog van een fotograaf. Op het strand, op de camping of gewoon thuis zijn ze soms zomaar een uur verdwenen. Plots komen ze dan weer tevoorschijn met tegenlichtopnamen van een opblaasbeest, of modelfoto’s die niet zouden misstaan in een advertentie van een kindermodemerk. Die delen ze op sociale media: foto’s op Instagram en Snapchat, filmpjes op hun privékanaal op YouTube. “Duimpjes omhoog als je het een leuke vlog vindt!”

Als ouders proberen we het in goede banen te leiden, maar in het pretpark van bitmoji’s, snapscores en live.ly’s kunnen we het amper bijbenen. Het is een wereld op zich en bij de ingang staat een virtueel bord: verboden voor grote mensen.

Ze zijn het ermee eens als ik voorstel een artikel over vloggen op reis te schrijven. Als ik Daantje de eerste versie laat lezen, verandert dat.

“Neeh, niet onze namen gebruiken!” Verbijsterd kijkt ze me aan. “Echt niet doen, pap,” smeekt ze. “Of doe dan even een andere naam.” Dat haar vriendinnen met hun namen in de krant komen maakt haar niet uit, maar die ene jongen is een ander verhaal.

“Straks lezen die ouders je stuk. Dat wil ik echt niet.”

“Maar je wilt wel alles delen op Snapchat?”

“Ja, maar dat is wel een beetje anders.”

“Wat is er anders dan?”

“We bespreken dit samen, en dan ga jij het opschrijven.”

“Maar jij maakt filmpjes van ons en die ga jij delen, wat is het verschil?”

Wat het verschil is, weet ik heus wel. Ik schrijf voor een landelijk dagblad een artikel dat ook online zal verschijnen en dat de lezers kunnen delen. Van dat verhaal weten we op voorhand dat het in potentie honderdduizenden lezers kan bereiken. De kinderen bedienen met hun vlogs hooguit vierhonderd volgers, bijna allemaal schoolgenoten of andere bekenden. Daar gaan we althans van uit. De werkelijkheid werkt soms heel anders en dat probeer ik mijn dochter duidelijk te maken. Een bericht, foto of filmpje op internet kan ineens massaal worden gedeeld. Ook haar posts. Niemand weet precies hoe dat werkt, maar het gebeurt; zomaar ineens honderdduizenden of miljoenen hits.

Privacy in het geding

Als het om een grappig filmpje van je huisdier of een dapper ingestudeerd dansje gaat, is dat geen punt. Lastiger wordt het als de privacy in het geding komt. We hebben het er met de kinderen over gehad. Onze stelregel is simpel. Stel je de drukste plek van Nederland voor waar een enorm beeldscherm hangt met jouw foto of filmpje. Bijvoorbeeld op Amsterdam-CS. Wil je dat niet? Post dan niets. Ook niet op een privé-account dat alleen voor vrienden toegankelijk is. Zo privé is zo’n account niet. We hopen maar dat deze verbeelding werkt: ouders hebben nooit alles in de peiling.

Maar privacy is ingewikkeld. De naam van die ene leuke jongen die nu op een camping met een heel groot zwembad zit, hoeft niet in de krant. Maar als Bram in het zwembad van de roze flamingo tuimelt, wil Daantje het filmpje dat ze daarvan maakt wel posten. Dat hun vader - op de achtergrond, in zwembroek en met iets te ontspannen buikspieren - daar bezwaar tegen maakt, is reden voor luid protest.

Censuur wil ik het niet noemen, maar de afspraak is dat ze ons als ouders niet filmen. En zo goed als zij inspraak willen bij de selectie van de foto’s bij dit artikel, de namen van klasgenoten die ik wel of niet gebruik, zo goed vinden wij dat we recht hebben haar beeldmateriaal waar nodig te filteren.

In een kleine drie weken zomervakantie schieten de kinderen samen uren beeldmateriaal. Weer thuis beginnen ze met selecteren, editen en posten. Daar blijkt hoe vluchtig digitaal materiaal is. Voor je het weet, heb je iets per ongeluk verwijderd. En een nadeel van Snapchat is toch wel dat de foto’s maar tien seconden te zien zijn. Binnen een week vragen ze of we ook van deze vakantie weer foto’s laten afdrukken, in zo’n leuk fotoboekje.

Het eerste vlog van Bram (de rest vindt u hier):

Het eerste vlog van Daantje (de rest vindt u hier):

Tips voor vloggers en hun ouders

- Maak vooraf duidelijke afspraken welke opnamen wel of niet geschikt zijn om in een vlog te tonen, overleg bij twijfel.

- Bekijk een vlog eerst samen voordat een kind het online zet.

- Laat je kinderen je uitleggen hoe een app of een dienst werkt en kijk samen wat de mogelijkheden en de valkuilen zijn. Neem altijd samen de privacy-instellingen door.

- Zelfs een privé-account is nooit helemaal privé: elke foto en elk filmpje dat je plaatst, kan vroeger of later buiten je wil ergens terechtkomen en worden gedeeld.

- Houd er altijd rekening mee dat een vlog razendsnel wordt verspreid en door miljoenen mensen kan worden bekeken. Als je de beelden liever niet op een billboard op een druk station wilt zien, post ze dan niet.

Lees ook: Van de bevalling tot relaties die uitgaan: er zijn families die hun hele leven laten zien in filmpjes op YouTube. Liefst lekker uitgelaten. En gesponsord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden