De vader van Pippi mag geen negerkoning meer heten

„Mijn moeder is een engel en mijn vader is een negerkoning”, zegt de Zweedse Pippi Langkous altijd heel trots. Maar niet langer in Noorwegen. Omdat het woord ’neger’ voor veel mensen een negatieve betekenis heeft, besloot de publieke omroep dat kapitein Langkous niet langer ’negerkoning’ mocht heten in een hoorspel. De omroep doopte hem om tot ’Zuidzeekoning’.

De Noorse uitgever van Astrid Lindgren, Pippi’s schepper, bekijkt nu of dat ook moet gebeuren in alle Pippi-boeken. Het eerste Pippi-boek verscheen in Zweden in 1945. De dochter van Lindgren nam afstand van de wijziging. Deze week bracht nóg een ’negerkoning’ de gemoederen in Noorwegen in beweging. Ditmaal ging het om de heruitgave van een bekend Noors kinderboek uit de jaren veertig. De familie van de inmiddels overleden schrijver bepaalde dat een bepaald rijmpje uit het boek moest verdwijnen. Dit rijmpje gaat over een vrolijk ’negerjongetje’ met alleen een broek aan en een veer op zijn hoofd, een ’echte hottentot’. „Het was niet de bedoeling van de schrijver om iemand te kwetsen”, aldus de familie.

Eén woord veranderen is al een behoorlijke ingreep, maar een heel rijm verwijderen gaat wel erg ver, meenden betrokkenen. Ook de Noorse schrijver Ingvar Ambjürnsen, die een boek schreef onder de titel ’Witte Negers’, maakte zich boos. Hij riep schrijvers op om voortaan familieleden juridisch buiten spel te zetten en de rechten te deponeren bij de Noorse Schrijversvereniging. „Niemand kan weten welke politieke of religieuze omstandigheden er over dertig, veertig jaar zijn in Noorwegen. Stel je voor dat mijn familieleden eisen dat alle vloeken eruit moeten.”

Vorig jaar al veranderde een Noorse uitgever de titel van de best verkochte detective allertijden, ’Tien Kleine Negertjes’ van Agathie Christie. Het boek uit 1939 heet nu ’En toen waren er nog maar...’. In de Verenigde Staten heet het al sinds 1940 ’And then there were none’.

In Zweden is het boek nog steeds te koop als ’Tien kleine negertjes’, maar het Noorse debat is ook daar aangeslagen. Bij een heruitgave kiest men de politiek correcte titel, meldt de uitgever alvast. In Nederland koos uitgeverij Sijthoff in 2004 al voor de titel ’En toen waren er nog maar...’

„Het gaat om beleefdheid en om het niet willen kwetsen van mensen”, meent een Noorse uitgever. „Hebben we het recht om woorden te veranderen, terwijl taal constant in verandering is?” vroeg een ander zich hardop af.

Ook de Noorse Taalunie mengt zich in het debat. „Een universitair docent stuurde ons een lange lijst met woorden om te vragen welke hij mocht gebruiken”, aldus Taalunie-consulent Marit Hovdenak. „Het is alsof mensen geen vertrouwen meer hebben in hun eigen taal.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden