De vader van een fameus en gevreesd geweer

Hij was liever dichter geworden. Michail Kalasjnikov (94) schreef wel zes boeken. Maar de gisteren overleden Rus zal herinnerd worden als de ontwerper van de AK-47, het beroemde vuurwapen met het kromme magazijn dat het symbool werd van rebellenstrijders en vele oorlogen in derdewereldlanden. Hij was al geruime tijd ziek en overleed in in zijn woonplaats Izjevsk.

De bedenker van het meest gebruikte én gekopieerde geweer ter wereld - er zijn zo'n honderd miljoen exemplaren van verspreid - werd als 21-jarige met het Rode Leger naar het front tegen de Duitsers gestuurd. Toen hij als tankcommandant gewond raakte, bedacht hij vanaf zijn ziekbed hij hoe de logge Russische wapens verbeterd konden worden. "Het komt door de nazi's dat ik geweerontwerper ben geworden. Ik wilde altijd landbouwmachines maken", zei de zeventiende zoon uit een boerenfamilie.

De 'Avtomat Kalasjnikova model 1947' bleek oerdegelijk te zijn, zelden te weigeren en eenvoudig schoon te houden. Vanaf 1949 werd het bij het Rode Leger ingevoerd. Ook bij rebellenbewegingen en terroristen, die ofwel in vochtige jungles of droge woestijnen vechten, bleek het wapen populair. Wijlen Al-Kaida-leider Bin Laden liet zich steevast vastleggen met het wapen. Een afbeelding van de AK-47 siert de vlag van Mozambique, waar bevrijdingsbeweging Frelimo dankzij de leveranties van kalasjnikovs uit het bevriende Oostblok aan de macht kwam. Saddam Hoessein had een verguld exemplaar.

"In de Vietnamoorlog gooiden Amerikaanse soldaten hun M-16's weg om de AK-47's en bijbehorende kogels van gedode Vietnamese soldaten te pakken", zei Kalasjnikov in 2007 bij de 60ste verjaardag van zijn ontwerp. Vooral dat moet de machthebbers hebben bekoord: een Russisch product waar geen westers product tegenop kan. "Het nationale merk waar iedere Rus trots op is", noemde ex-president Medvedev de AK-47 op Kalasjnikovs 90ste verjaardag. De ontwerper kreeg vele onderscheidingen.

Zoveel lof voor een handzame moordmachine. Handzaam genoeg voor kinderen. Wie kan zich de gedrogeerde kindsoldaten uit Sierra Leone, de Kalasjnikovs nonchalant om de schouders, niet herinneren? Wat zou de dichter daarvan gevonden hebben? "Ik slaap goed. Het zijn de politici die er schuld aan hebben dat ze hun toevlucht moeten nemen tot geweld", zei hij in 2007. Toch schijnt hij ook gezegd te hebben dat het hem pijn deed zijn wapens te zien in handen van criminelen en kindsoldaten.

Hij werd niet rijk van zijn uitvinding - hij had geen octrooi genomen - maar was trots op de onderscheidingen en de bronzen buste in zijn geboortedorp Koerja in de Siberische regio Altai. En het dichten? "Ach, er zijn al genoeg slechte gedichten uitgegeven zonder mij."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden