Vergissing

De vader blijft de vader, al is het kind van de bakker

Als een vrouw getrouwd is, is haar man vanzelf de juridische vader.Beeld Anp

Of het gebeurt, is nog onduidelijk. Maar stél dat er door de fouten in de ivf-kliniek van het UMC Utrecht kinderen geboren worden uit een andere zaadcel dan die van de beoogde vader, welke gevolgen heeft dat dan voor de rechten van die vader? En die van de biologische vader?

Die zijn te overzien, zegt Wilma Eusman. Zij is als advocaat gespecialiseerd in personen- en familierecht en was lid van de staatscommissie die begin deze maand advies uitbracht over de 'herijking' van het ouderschap. "In Nederland maken we ons nooit zo druk om wie de biologische vader is", zegt zij. "We kijken allereerst naar de 'geboortemoeder': die is vanzelf ook de juridische moeder. En als ze getrouwd is, is haar man vanzelf de juridische vader. Of de zaadcel nou van de buurman is of van de bakker of van wie dan ook."

En als de ouders niet getrouwd zijn?

"Bij een geregistreerd partnerschap geldt hetzelfde. In alle andere gevallen gaat het erom of de vader het kind officieel erkend heeft. Heeft 'ie dat eenmaal gedaan, dan is ook hij juridisch de vader."

Stel, de man wil geen kind waarvan hij niet de biologische vader is. Kan hij dan afzien van het juridisch vaderschap?

"Niet als hij getrouwd is. Maar als hij ongetrouwd is en het kind nog niet erkend heeft, is hij sowieso juridisch niet de vader en dat hoeft hij dan dus ook niet te worden. Als hij het al wel erkend heeft, wordt het lastiger. Dan moet hij voor de rechter aanvoeren: ik heb het kind weliswaar erkend, maar ik dwaalde. Maar de rechter zal hem niet snel gelijk geven. Hij heeft tenslotte toestemming gegeven voor de inseminatie, hij wilde dus met deze vrouw een kind. Daar kom je niet zomaar vanaf."

Welke rechten heeft de biologische vader?

"Die heeft nooit bedoeld dat hij met déze vrouw een kind zou krijgen. Hij kan wel een band met het kind opbouwen als hij het regelmatig ziet, en zo kan er zoiets als family life ontstaan. Op grond daarvan kan hij een omgangsregeling krijgen. Maar juridisch vader wordt hij daarmee nog steeds niet."

En stel, het embryo is nog ingevroren. Kan de biologisch vader dan verhinderen dat dat gebruikt wordt door de moeder?

"Het is inderdaad denkbaar dat de moeder denkt: ik heb zo weinig kansen om een kind te krijgen, ik wil dit embryo toch, al is het zaad van een andere man. En het is ook denkbaar dat die man zegt: dat wil ik niet, een kind van een andere vrouw met mijn zaad.

"Of hij dat dan kan tegenhouden, hangt af van het contract dat hij heeft afgesloten met de ivf-kliniek. In het algemeen zal hij toestemming hebben gegeven voor het gebruik van zijn zaad voor een kind van zijn eigen vrouw, niet dat van een ander. Waarschijnlijk kan hij dat dus inderdaad verhinderen.

"Daar komt bij: anders dan in bijvoorbeeld de Verenigde Staten kennen we in Nederland niet zoiets als het juridisch eigendom van een embryo. De vrouw kan dus niet zomaar beschikken over 'haar' embryo."

Tot slot, hoe zit het met de rechten van het kind?

"Dat kan het vaderschap van zijn juridische vader voor de rechter aanvechten als die niet de biologische vader is. Zodra iemand achttien is, kan hij dat zelfstandig; is hij jonger, dan moeten zijn juridische ouders een procedure starten. Ja, via het kind kan de vader zo dus toch van zijn juridische vaderschap af."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden