De ultieme oudejaarsshow is venijnig én vrolijk

Is vuurwerk een traditie die Nederlanders met hand en tand zullen verdedigen, minstens even diep gebeiteld in onze oudejaarsavondcultuur zit de oudejaarsconference. Ooit was die het domein van eenzame gezaghebbers als Wim Kan en Freek de Jonge. Nu zijn er zoveel cabaretiers die met ogenschijnlijk losse hand reflecteren op Nederland-in-het-huidige-tijdsgewricht, dat de Vara met december cabaretmaand al weer een nieuwe traditie heeft opgebouwd.

Gelukkig maar, want niet iedereen vindt alles leuk. Dat bleek wel uit het drukke welles-nietes getwitter dat volgde op de tv-première van Theo Maassens show 'Met Alle Respect', waarin de Eindhovenaar grimmig uithaalde naar iedereen die wat hem betreft ons land in de tang houdt: religieuze bangerikken en domme mensen. Een ernstige onemanshow, ontsproten aan het Wilders-tijdperk en daardoor ook al weer een tikje gedateerd. Maar zijn humane boodschap ontsteeg de momentopname: de ultieme waarheid kennen we geen van allen, laat juist dat ons verbroederen.

Ronald Goedemondt doet niet aan boodschappen, maar heeft wel winkelfrustraties, vertelde hij in 'Tussen de Lijntjes'. De aankoop van spijkerbroeken bijvoorbeeld, of geurkaarsen, monden bij hem uit in dramatische toestanden. In een zachtmoedige traditie die de Amerikaanse Jerry Seinfeld groot heeft gemaakt, laveert Goedemondt tussen alledaagse thema's die niemand de gordijnen in zullen jagen en bij vlagen onweerstaanbaar zijn: kaassoufflé's, dagjesmensen in pastelkleuren en het woord 'fliepeltje'.

Guido Weijers zat er met zijn 'Oudejaarsshow' precies tussenin: met een globe en nieuwsfoto's in het decor leek hij wijd de wereld in te kijken, maar uiteindelijk hield hij liever een lofzang op Queen-voorman Freddie Mercury en vroeg hij, heel braaf, keer op keer applaus voor de inzet van vrijwilligers.

Val je aan of hou je het gezellig? Het lijkt een keuze die cabaretiers moeten maken. Maar de kunst van de ultieme oudejaarsshow, dat samenballingsmoment waar Nederlanders blijkbaar zo aan gehecht zijn, is juist de perfecte balans tussen venijn en vrolijkheid. En wat wisten de cabaretiers van '2012: Het Eerlijke Verhaal' die mooi te vinden. Terwijl Erik van Muiswinkel in strak geschreven monologen semi-serieus stilstond bij corruptie in Nederland, onze hoge kinderbakfietsdichtheid en de heldenstatus van André Kuipers, zorgden collega's voor fraaie terzijdes en sketches. In het op Queens 'Bicycle Race' geïnspireerde 'Bye sukkel' zetten Van der Laan & Woe gevallen mannen als Berlusconi, Stapel en Moszkowicz muzikaal vlotjes weg. Sanne Wallis de Vries betoonde zich als Beatrix beleefd gekrenkt over haar verminderde invloed op de kabinetsformatie. En Urgert & Van Deudekom kwamen herhaaldelijk op als factcheckers, die onder meer de verkiezingen in 2012 van 'wereldmachten' Amerika, China en Nederland helder naast elkaar zetten.

Misschien is het juist wel de synergie van zes geslepen vakmensen die het tot zo'n rappe, maffe, heldere én geëngageerde show maakte: niet de handtekening van één creator, maar de ruimere blik van creatievelingen die elkaar scherper en scherper slijpen.

Van Muiswinkel rondde af met de observatie dat de crisis in Nederland vooralsnog niet betekent dat Ikea en de Mediamarkt er verlaten bij liggen. Oftewel: een beetje tegenwind, wij Nederlanders moeten er tegen kunnen. Met deze stichtelijke woorden konden we met frisse moed aan 2013 beginnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden