De 'uitvoerende macht' van de president is ruim

Net als zijn voorgangers neemt president Trump 'uitvoerende besluiten'. Het is de vraag of de zijne in strijd zijn met de wet.

De Amerikaanse Grondwet (van 1787) en de Immigratie- en Naturalisatiewet (van 1965) vormen de beste hoop voor tegenstanders van Donald Trumps 'antiterreurbesluit'.


De wet van 1965 verbiedt discriminatie bij het verlenen van visa op basis van 'ras, geslacht, nationaliteit, geboorte- of woonplaats'. Het voorlopig verbieden van de toegang tot de VS van mensen uit Syrië, Iran, Libië, Somalië, Soedan, Jemen en Irak lijkt daarmee rechtstreeks in strijd.


De Grondwet verbiedt 'het instellen van een staatsgodsdienst of het verbieden van de vrije uitoefening van een godsdienst'. President Trump ontkent dat de maatregel die hij vrijdag uitvaardigde speciaal gericht is tegen de komst van moslims. Maar het oorspronkelijke doel van zijn plan was wel degelijk een moslimverbod, zei Trumps adviseur Rudy Giuliani onlangs misschien wat al te openhartig.


Dat Trumps besluit dus bestemd is voor de staatkundige prullenmand zou echter een te snelle conclusie zijn. Het Hooggerechtshof geeft de president veel ruimte om zijn 'uitvoerende macht', zoals de Grondwet het kortweg en zonder toelichting formuleert, uit te oefenen.


Dat is wat presidenten doen met 'uitvoerende besluiten', 'memoranda' en 'proclamaties'. En zo lang er al presidenten zijn, probeert het staatshoofd daarmee zo ver te gaan als de wetten die hij moet uitvoeren maar toelaten.


Sommige presidentiële besluiten maakten meer geschiedenis dan welke wet van het Congres ook. In 1863 ondertekende Abraham Lincoln de Emancipatieproclamatie, die de slaven in de afgescheiden zuidelijke staten de vrijheid gaf.


Heel ver ging ook president Barack Obama toen hij in 2012, het wachten op een nieuwe immigratiewet beu, beval dat de immigratiedienst buitenlanders zonder papieren, die als kind naar de VS waren meegenomen, voorlopig niet het land mocht uitzetten.


De Republikeinen vonden dat hij daarmee de wet herschreef, maar Donald Trump heeft het tot op heden niet herroepen. Daarentegen heeft hij wel een besluit genomen dat een wet op de korrel neemt: zijn ministeries moeten de 'lasten van Obamacare' zoveel mogelijk verlichten. Het is nog afwachten of dat neer gaat komen op feitelijke afschaffing van Obama's zorgstelsel of dat Trump daarvoor op het Congres zal wachten. Want dat maakt uiteindelijk de wetten in de VS - al gaat dat voor elke president veel te langzaam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden