Analyse

De uitslag staat al vast: Assad wint

In de Syrische hoofdstad Damascus hangen grote verkiezingsposters met president Assad erop.Beeld afp

Miljoenen Syriërs mogen vandaag hun stem uitbrengen op hun favoriete presidentskandidaat. Zij hebben de keuze uit drie kandidaten: de uit Aleppo afkomstige communist Maher Hajjar, de in Damascus geboren econoom Hassan al-Nouri en de huidige president Basjar al-Assad. Tot zover de theorie.

Hoewel er drie presidentskandidaten zijn, is er maar één uitkomst mogelijk: de herverkiezing van Assad. En al kiest de meerderheid van de Syriërs voor de 'oppositie', dan gaat hun stem alsnog naar het regime. Hajjar en Al-Nouri zijn zorgvuldig geselecteerd door een kiescommissie, en onderdeel van het repressieve bewind. Al-Nouri zei onlangs in een interview: "Waarschijnlijk ga ik niet winnen, maar in ieder geval wint Syrië."

Assads vijanden beschouwen de verkiezingen dan ook als een gotspe. De Britse minister van buitenlandse zaken William Hague noemde de stembusgang een 'parodie van de democratie' en riep de internationale gemeenschap op om 'deze illegitieme verkiezingen' te verwerpen. Zijn Amerikaanse collega John Kerry omschreef de presidentsverkiezingen als 'fraude van de democratie, van het Syrische volk en van de wereld'.

Welke naam de internationale spelers de verkiezingen ook geven, het zal Assad een zorg zijn. Wat voor hem telt is de perceptie van de Syriërs.

Ambassades
De eersten die hun stem mochten uitbrengen, zijn de miljoenen burgers die door al het geweld zijn uitgeweken naar het buitenland. In Libanon, waar meer dan een miljoen vluchtelingen wonen, werd het ambassadepersoneel in de hoofdstad Beiroet vorige week overvallen door honderdduizenden Syriërs. Zij trotseerden de zinderende hitte en het gevaar van vertrapping - sommigen met hun baby's op de rug gebonden - om hun stem uit te kunnen brengen. Van Zweden tot Brazilië, in alle landen met een Syrische ambassade, stonden de Syriërs in de rij voor het stemhok.

De grote opkomst van de Syrische gemeenschap in het buitenland wijst op een verschuiving van de perceptie. Veel vluchtelingen zijn hun situatie zat en willen terugkeren naar hun land. Bij dubieuze verkiezingen in het verleden werd van Syrische stemweigeraars het paspoort ontnomen. Dat veel Syriërs nu wel zijn gaan stemmen, geeft aan dat maar weinigen nog geloven in een Syrië zonder Assad. Een stem op hem is nog de enige mogelijkheid om permanente ballingschap te voorkomen.

De grote verliezer van de verkiezingen is de Syrische oppositie. De vluchtelingen in het buitenland en de expatgemeenschap vormen de basis van haar legitimiteit. Maar nu de mensen massaal zijn gaan stemmen, heeft de oppositie flink aan geloofwaardigheid ingeboet.

Voor de Syriërs die zijn gebleven, staat er tijdens de verkiezingen meer op het spel dan alleen hun woonsituatie. Zij moeten stemmen uit lijfsbehoud. In een land waar de geheime dienst de jacht heeft geopend op dissidenten, wordt iedere stemweigeraar gezien als 'collaborateur' of potentiële 'terrorist'.

Exodus
Maar de Syriërs hebben ook te maken met de dreiging uit andere hoek: de gewapende oppositie. Sommige islamistische groeperingen dreigen burgers die gaan stemmen te zullen doden. Vooral op het platteland en in de betwiste buitenwijken van de grote steden is een exodus op gang gekomen. Sinds vorige week zijn al tienduizenden Syriërs naar regeringsgebied gevlucht.

In een opmerkelijk interview omschreef presidentskandidaat Hassan al-Nouri onlangs de situatie als volgt: "Miljoenen Syriërs behoren tot de stille meerderheid. Wie de president is, interesseert hun geen moer. Ze willen brood op de plank. Ze willen vrede en veiligheid."

Drukte in de Syrische ambassade in Libanon, waar al gestemd werd.Beeld epa
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden