De uitgever schrijft liever zelf

Alsof hij bang is straks thuis werkloos achter de geraniums terecht te komen, zo veel projecten heeft hij nog op stapel staan. Wim Hazeu (61), vertrekkend uitgever, zegt dan ook voorzichtig: ,,Ik beloof niet dat ik het ook allemaal afmaak.''

Afgelopen vrijdag nam hij afscheid als directeur van uitgeversgroep Fontein in Baarn. Aanleiding voor zijn vertrek is de fusie tussen Bosch & Keuning, waartoe Fontein behoort, en de Veen Uitgeversgroep (VUG). Nu die operatie succesvol is verlopen -de nieuwe combinatie is bijna even groot als de uitgeverspoot van PCM en die is de grootste van Nederland- acht Hazeu de tijd gekomen zich helemaal te storten op dat wat hij het liefste doet: schrijven.

,,Een beroepsbiograaf'', noemt hij zichzelf en dat is niets te veel gezegd. Naast zijn werk als directeur-uitgever vond hij de tijd om maar liefst drie dikke biografieën te produceren, en niet over de geringste figuren: de schrijvers Gerrit Achterberg en J.J. Slauerhoff (bekroond met de Dordtprijs voor de biografie) en de graficus M.C. Escher. Op stapel staat een biografie van Simon Vestdijk en in de planning is een roman die zich afspeelt in zijn geboorteplaats Delft.

Voorts jeuken zijn handen alleen al bij de gedachte om alsnog een biografie te schrijven over Ischa Meijer. Van dat voornemen zag hij destijds af, toen Connie Palmen kwam met haar 'IM'. Hazeu was zowel bevriend met Ischa Meijer als met diens ouders, een delicate positie want tussen Ischa en zijn ouders was het oorlog. ,,Van die dubbelpositie zou ik nu voordeel kunnen hebben. Want de bron van Ischa ligt toch bij zijn ouders.''

Hazeu stamt uit een Nederlands-hervormd nest. Zijn vader was aanhanger van dominee Buskes. ,,Liever rood dan rooms'', was zijn motto, aldus Hazeu, die dankzij zijn huwelijk met de schrijfster Thera Coppens tegenwoordig vaker een katholieke dan een protestantse kerk bezoekt. Al komt daar binnenkort verandering in, wanneer hij in de hervormde kerk in Baarn weer organist wordt, een oude hobby uit zijn studententijd.

,,Een woedende man, heel erg idealistisch, hij kon niet tegen onrecht'', zo omschrijft Hazeu zijn vader. Iets daarvan herkent hij in zichzelf terug. En hij bewondert mensen die opkomen voor hun idealen, zoals prinses Irene. ,,Wie spiritueel is, idealistisch en republikeins kan op mijn steun rekenen'', zegt hij. Een dag voor het interview had hij een ontmoeting met de prinses. Zij gaat een nieuw boek schrijven dat uitkomt bij zijn uitgeverij. 'Aarde ik hou van je', zal het heten. ,,Het gaat over mensen die zich zorgen maken over het voortbestaan van de planeet. We hebben de aarde zo'n pijn gedaan, daarvoor moeten we iets terugdoen'', aldus Hazeu. Meestal mondt dit soort idealisme uit in wereldvreemd gemijmer over een betere wereld zonder enig idee hoe die te bereiken. Maar wereldvreemd is Hazeu niet. Hij paart idealisme aan een zakelijk instinct. Natuurlijk slaat ook hij de plank wel eens mis (in 'De naam van de roos' van Umberto Eco zag hij destijds niets), maar doorgaans heeft Hazeu een aardig commercieel gevoel. Trots: ,,Toen ik eind jaren zeventig bij Elsevier werkte, wilde ik een dichtbundel uitgeven van Toon Hermans. Ik kreeg van hem een doos vol versjes. Bij Elsevier zagen ze Hermans als een smartlapper. 'Je verkoopt nog geen vierduizend exemplaren', voorspelden ze. Het werden er uiteindelijk een miljoen.''

,,Ik werk op het raakvlak van artisticiteit en commercie'', licht Hazeu toe. Met grote commerciële successen als Toon Hermans of detectiveschrijver Baantjer verdient hij het geld voor mooie literaire uitgaven. Dat betekent niet dat hij het werk van Hermans of Baantjer minder vindt dan dat van de grote literatoren. ,,In z'n genre is Hermans de sterkste. Hij is fenomenaal in het rijmwoord. Hetzelfde geldt voor de detec-tives van Baantjer.''

Vanuit dezelfde visie werkte Hazeu in de jaren zestig en zeventig voor de NCRV. Na zijn studie Nederlands bij de Haagse Leergangen was hij eerst werkzaam geweest als journalist bij een aantal vakbladen. Maar zijn hart lag bij de literatuur. Hij schreef gedichten en richtte het literair Tijdschrift Kentering op. Later schreef hij ook romans, vier in totaal. In 1963 werd hij door de NCRV uitgenodigd om wat gedichten voor te dragen voor de radio. En zo raakte hij daar verzeild. Hij deed er naast literaire programma's ook reportages, hoorspelen en kinderprogramma's. In 1970 stapte hij over naar de NCRV-tv. ,,Ik stelde als voorwaarde dat ik de ruimte zou krijgen voor een goed kunstprogramma. Daarnaast wilde ik wel zorgen voor hoge kijkcijfers met programma's als Swiebertje, Bartje, Sil de Strandjutter. En ik produceerde een boekenprogramma. Met Judith Bos als presentatrice. Zij was bij jongeren populair. In dat programma hebben we bewezen dat goede schrijvers wel degelijk door een groot publiek gewaardeerd kunnen worden, als je er maar op een leuke manier over vertelt. Ik ben voor een biografische benadering, ook in het onderwijs. Vroeger ging men ervan uit dat je een boek moet kunnen begrijpen los van de persoon die het heeft geschreven. Onzin. Gerrit Achterberg begrijp je beter, als je weet dat hij z'n hospita heeft doodgeschoten.'' Aan de samenwerking met de NCRV kwam een einde toen de omroep wilde stoppen met het kunstprogramma. ,,We hebben al zoveel minderheidsprogramma's, zeiden ze, doelend op de dagsluitingen.''

Sinds 1978 werkt Hazeu in het uitgeversvak. Hij is gefascineerd door de grote Nederlandse schrijvers van tussen de twee wereldoorlogen. Maar hij is een veelvraat. Ook buitenlandse literatuur en de nieuwe generatie Nederlandse schrijvers kan hij waarderen. ,,Ik heb uiteindelijk maar één criterium: een boek verveelt of het verveelt niet. Zo'n Arnon Grunberg. Die verveelt niet.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden